Ministri i Jashtëm turk Hakan Fidan akuzoi Izraelin të shtunën se po përdor luftën në Lindjen e Mesme si një justifikim për të “pushtuar territor shtesë”.

“Izraeli nuk dëshiron të sigurojë sigurinë e vet; Izraeli dëshiron më shumë territor. Qeveria e Netanyahut po përdor sigurinë si një justifikim për të pushtuar territor shtesë”, tha ministri i Jashtëm turk Hakan Fidan në një forum diplomatik në Antalia.

Sipas Fidan, përveç territoreve palestineze (Rripi i Gazës, Bregu Perëndimor, Jerusalemi Lindor), Izraeli tani po përpiqet të pohojë dominimin e tij mbi territoret që i përkasin Libanit dhe Sirisë.

“Ky është një pushtim dhe ekspansionizëm i vazhdueshëm (…) Kjo duhet të ndalet”, shtoi Fidan, duke pretenduar se “Izraeli ka krijuar një iluzion në nivel ndërkombëtar duke pretenduar se kërkon vetëm sigurinë e vet”.

Ministri i Jashtëm turk e kishte akuzuar Izraelin të hënën se dëshiron ta shndërrojë Turqinë në “armikun e tij të ri” pasi ministri i Jashtëm izraelit Israel Katz e përshkroi Turqinë si një “tigër letre”.

Fidan shprehu gjithashtu keqardhje të shtunën që konflikti në Lindjen e Mesme po ngadalëson përpjekjet, përfshirë ato që po ndërmerren nga Ankaraja, për t’i dhënë fund konfliktit në Ukrainë.

“Kjo e ka shtyrë luftën midis Rusisë dhe Ukrainës në sfond”, tha Fidan, duke bërë thirrje për përpjekje të vazhdueshme për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë sapo të vendoset paqja në Lindjen e Mesme. /tesheshi.com/

Baghaei iu përgjigj pyetjeve në një intervistë për transmetuesin amerikan ABC News lidhur me gjendjen e Khameneit dhe Pezeshkianit, duke thënë se ata janë “shëndoshë e mirë”.

“Gjithçka po bëhet në përputhje me planet tona dhe forcat tona të armatosura po zhvillojnë veprimet e tyre mbrojtëse kundër këtij akti agresioni që ka vazhduar gjatë gjithë ditës”, tha ai.

Më herët, kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu pretendoi se kishte disa informacione se Khamenei ishte vrarë në këto sulme./Trt Balkan/

Lindja e Mesme është përfshirë nga një valë e re dhune mëngjesin e sotëm, pasi Izraeli konfirmoi nisjen e një operacioni masiv ushtarak “parandalues” kundër Iranit. Sulmi, i cili synon eliminimin e kërcënimeve bërthamore dhe raketore të Teheranit, ka rikthyer frikën e një lufte rajonale në shkallë të gjerë.

Rreth orës 08:15 sipas kohës lokale, sirenat e alarmit ajror u dëgjuan në të gjithë Izraelin, ndërsa shpërthime të fuqishme tronditën Teheranin. Ministri izraelit i Mbrojtjes, Israel Katz, deklaroi se operacioni ishte i domosdoshëm për të garantuar sigurinë e shtetit të Izraelit.

Sipas raporteve nga terreni, goditjet nuk janë kufizuar vetëm në kryeqytet, por kanë përfshirë edhe qendra të rëndësishme si Isfahani, Qomi dhe Karaji, ku videot e publikuara në rrjet tregojnë re të dendura tymi.

Edhe pse qeveria amerikane nuk ka dhënë ende një konfirmim zyrtar, mediat prestigjioze si Neë York Times raportojnë se forcat e SHBA-së janë pjesë aktive e operacionit. Një zyrtar i mbrojtjes izraelite, pohoi se sulmi ishte planifikuar prej muajsh në koordinim të ngushtë me Uashingtonin.

Në mesin e këtij kaosi, burime për Reuters bëjnë me dije se Udhëheqësi Suprem i Iranit, Ajatollah Ali Khamenei, është evakuuar nga rezidenca e tij në Teheran (e cila raportohet si zonë e goditur) dhe është transferuar në një vend të sigurt.

Zgjerimi i shpejtë i tregtisë globale të hurmave dhe kompleksiteti i zinxhirëve të furnizimit kanë nxitur debat mbi gjurmueshmërinë dhe transparencën e etiketimit.

Izraeli, i cili aktualisht përballet me fushata bojkotimi, veçanërisht në botën myslimane, raportohet se ka adoptuar strategji etiketimi për të zbutur ndikimin e bojkotit të konsumatorëve në Evropë.

Tregu global i hurmave, i vlerësuar në 32,7 miliardë dollarë në vitin 2025, parashikohet të rritet në 34,5 miliardë dollarë në vitin 2026, me një normë mesatare vjetore rritjeje prej 6,14 për qind. Tregu pritet të arrijë në 55,58 miliardë dollarë deri në vitin 2034.

Rajoni i Lindjes së Mesme dhe Afrikës ruan një pozicion dominues, me kapacitet vjetor prodhimi që tejkalon nëntë milionë tonë. Ky rajon përbënte 85,28 për qind të tregut global në vitin 2025. Madhësia e tregut në rajon u rrit nga 27,89 miliardë dollarë në vitin 2025 në 29,43 miliardë dollarë në vitin 2026.

Prodhuesit dhe konsumatorët kryesor në rajon përfshijnë Tunizinë, Iranin, Izraelin, Arabinë Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe, Irakun dhe Egjiptin.

Egjipti renditet si prodhuesi më i madh në botë, me mbi 1,7 milion tonë në vit. Arabia Saudite pason me më shumë se 1,5 milion tonë, Irani me mbi 1,3 milion tonë dhe Algjeria me më shumë se 1,1 milion tonë.

Megjithëse Izraeli mbetet pas Egjiptit dhe Arabisë Saudite për nga vëllimi i përgjithshëm i prodhimit, ai vazhdon të jetë një aktor i rëndësishëm në eksportet e hurmave me vlerë të lartë të shtuar, veçanërisht të llojit premium Medjool.

Megjithatë, mospërputhjet midis shifrave të prodhimit dhe eksportit kanë ngritur pikëpyetje lidhur me gjurmueshmërinë e zinxhirit të furnizimit.

Raporte të ndryshme të industrisë, hetime mediatike dhe organizata evropiane për mbrojtjen e konsumatorit sugjerojnë se hurmat e prodhuara në vendbanimet izraelite në Bregun Perëndimor të pushtuar mund të tregtohen me etiketa që fshehin origjinën, për të anashkaluar masat e bojkotit dhe kontrollin rregullator.

Debati mbi transparencën në zinxhirin e furnizimit

Pretendimet përqendrohen te hurmat e prodhuara në vendbanime, të cilat dërgohen në Evropë përmes vendeve ndërmjetëse ose kanaleve indirekte logjistike, në vend të eksportit të drejtpërdrejtë.

Produktet me origjinë nga Bregu Perëndimor dyshohet se etiketohen thjesht si “produkt izraelit” ose paraqiten si me origjinë nga vende fqinje gjatë hyrjes në tregun e Bashkimit Evropian (BE).

Disa eksportues thuhet se i ripaketojnë mallrat në zona të tregtisë së lirë ose i kalojnë përmes vendeve ndërmjetëse, duke fshehur vendin e prodhimit.

Me rritjen e ndjeshmërisë në Evropë ndaj burimeve etike dhe tregtisë së ndershme, janë ngritur shqetësime se etiketimi me origjinë të fshehur mund të mashtrojë konsumatorët dhe potencialisht të shkelë rregulloret tregtare.

Ekspertët thonë se praktika të tilla mund të intensifikohen gjatë Ramazanit, kur kërkesa arrin kulmin. Rritja e kërkesës, shtojnë ata, mund të vërë nën presion mekanizmat e kontrollit dhe të shtrembërojë konkurrencën.

Sipas të dhënave të Bankës Botërore, rreth gjysma e hurmave të shitura në Holandë dhe më shumë se një e treta në Francë janë me origjinë izraelite.

Ekspertët theksojnë se të dyja vendet funksionojnë si qendra paketimi dhe ri-eksporti brenda Evropës, me produkte që shpërndahen më tej në shtete të tjera të BE-së, përfshirë Gjermaninë.

Produktet e lidhura me Izraelin vlerësohet të përbëjnë afërsisht 25 për qind të furnizimit të përgjithshëm me hurma në Gjermani.

Pretendimet për “pastrim” të origjinës së hurmave

Hurmat premium të llojit Medjool janë në qendër të debateve mbi origjinën e produkteve.

Sipas Qendrës për Promovimin e Importeve nga vendet në zhvillim (CBI), rreth 50 për qind e hurmave Medjool të eksportuara në Evropë vijnë nga Izraeli. Publikime ndërkombëtare të tregtisë ushqimore sugjerojnë se kjo shifër mund të arrijë deri në 75 për qind.

Kritikët argumentojnë se një pjesë e këtyre eksporteve mund të vijë nga plantacionet në vendbanimet izraelite në Bregun Perëndimor, ndërsa etiketimi i origjinës nuk është gjithmonë i qartë.

Izraeli eksporton afërsisht 35 mijë tonë hurma në vit. Megjithatë, sipas revistës bujqësore izraelite “Lahaklai”, të dhënat e sektorit tregojnë se vetëm rreth 8.800 tonë prodhohen brenda kufijve të njohur ndërkombëtarisht të Izraelit, kryesisht në Luginën Arava.

Nëse këto shifra janë të sakta, kjo do të nënkuptonte se rreth 75 për qind e volumit të eksportuar mund të ketë origjinë nga vendbanimet në Bregun Perëndimor, të cilat konsiderohen gjerësisht të paligjshme sipas së drejtës ndërkombëtare.

Disa kompani të lidhura me Izraelin dyshohet se fshehin vendndodhjen e prodhimit gjatë eksportit të këtyre hurmave.

Termi “pastrim i hurmave” përdoret nga kritikët për të përshkruar praktikat ku hurmat e prodhuara në vendbanime tregtohen me etiketa alternative të origjinës, përfshirë Holandën, Marokun, Emiratet e Bashkuara Arabe ose Palestinën.

Disa përfaqësues të sektorit pretendojnë se produktet nga vendbanimet përzihen në zinxhirët palestinezë të furnizimit përmes ndërmjetësve. Të tjerë thonë se mospërputhjet midis deklarimeve zyrtare dhe vëllimeve reale të furnizimit mundësojnë eksportimin e produkteve me origjinë nga vendbanimet nën markim palestinez.

Autoritetet palestineze kanë ndërmarrë masa edhe më herët. Në vitin 2014, Ministria palestineze e Ekonomisë Kombëtare raportoi sekuestrimin e 20 tonëve hurma izraelite të destinuara për t’u shitur si “produkt palestinez”. Hetime të ngjashme janë raportuar edhe në vitet pasuese.

Rregullat e etiketimit në BE

BE-ja zbaton kërkesa specifike etiketimi për produktet me origjinë nga vendbanimet izraelite.

Sipas një vendimi të Gjykatës së Drejtësisë të BE-së në vitin 2019, etiketimi i produkteve nga vendbanimet vetëm si “produkt izraelit” konsiderohet i pamjaftueshëm, origjina nga vendbanimet duhet të tregohet qartë për të shmangur mashtrimin e konsumatorëve.

Ekspertët u bëjnë thirrje konsumatorëve evropianë të verifikojnë me kujdes informacionin mbi origjinën gjatë blerjes së hurmave dhe kërkojnë më shumë transparencë për produktet që kalojnë përmes vendeve ndërmjetëse ose mbajnë etiketa të paqarta rajonale.

Ndërkohë, sektori bujqësor izraelit raportohet se po përballet me vështirësi të konsiderueshme për shkak të fushatave të bojkotit dhe ndërprerjeve logjistike të lidhura me konfliktin në Gaza.

Prodhuesit izraelitë, sipas mediave izraelite, kanë paralajmëruar se sektori po i afrohet kolapsit.

Aktivizmi i konsumatorëve dhe presioni në tregjet evropiane, tradicionalisht ndër destinacionet më të mëdha të eksporteve izraelite, kanë shtyrë disa shitës me pakicë të rishikojnë politikat e furnizimit.

Co-op me bazë në Mbretërinë e Bashkuar ka ndaluar furnizimin nga Izraeli, ndërsa fushatat e bojkotit kanë fituar terren në vende si Belgjika dhe Irlanda.

Dodik tha se dëshiron ta arrijë këtë përmes një procesi politik paqësor duke përdorur “kohën ndërkombëtare”.

“Republika Srpska, sapo të shpallë pavarësinë, do të njihet nga 15 vende brenda pak ditësh”, theksoi Dodik, njeriu që mund ta ndezë sërish Ballkanin me lëvizjet e tij.

Dodik tha se populli serb në Bosnjë, përkatësisht entiteti Srpska, ka të drejtën e “vetëvendosjes” dhe se kjo iu dha atyre nga konventat e OKB-së që janë pjesë e Marrëveshjes së Dejtonit.

Deklaratat e Dodikut erdhën pasi ai u kthye nga Izraeli, ku u takua me të ligun Benjamin Netanyahu. Dhe këto deklarime të tij janë komentuar nga Rod Blagojevich, një ish-guvernator i Illinois i afërt me Donald Trump dhe lobist i Dodikut në SHBA.

“Kjo është një çështje me rëndësi të madhe për stabilitetin në Evropë dhe ruajtjen e të drejtës së lirisë së fesë për të krishterët dhe hebrenjtë”, shkroi Blagojevich.

Postimi i tij u nda nga një tjetër lobist i Dodikut, Mike Flynn, i cili ishte këshilltar i Trump-it dhe është vëllai i Joseph Flynn, i cili është president i kompanisë AAFS që dëshiron të ndërtojë Ndërlidhjen Jugore në Federatën e Bosnjës.

Flynn, së bashku me postimin e Blagojevich, deklaroi se është e nevojshme të “rishqyrtohet Marrëveshja e Dejtonit”.

“Jo vetëm që Marrëveshja e Dejtonit duhet të rishqyrtohet, por duhet të rishikohet edhe e gjithë Karta e NATO-s. Shekulli i 21-të përballet me sfida të mëdha, dhe krijimi i partneriteteve të reja dhe aleancave të reja ekonomike dhe ushtarake duhet të merret seriozisht në konsideratë. Kjo duhet të ndodhë, përndryshe do të përballemi me një kohë me pasoja të mëdha”, tha Flynn, duke etiketuar Presidentin e SHBA-së Donald Trump.

Është e qartë se Dodik, pasi arriti të heqë sanksionet e SHBA-së, i drejtoi lobistët e tij të avokonin për një “RS të pavarur” dhe çmontimin e Dejtonit. /tesheshi.com/

Sulmi ndodhi disa orë pasi ushtari kishte qëlluar me armë zjarri në zonë.

Pamjet tregojnë një burrë izraelit duke drejtuar një “quad bike” përgjatë një shtegu në qytetin Deir Jarir, në Ramallah. Në video, duket qartë që ai e drejton mjetin drejt burrit mysliman që po falej në anë të rrugës.

Pas përplasjes, palestinezi çohet me vështirësi dhe shihet duke ecur sërish drejt rezervistit që e kishte goditur.

Sipas Forcave të Mbrojtjes së Izraelit (IDF), ushtari kishte qëlluar me armë zjarri më herët gjatë asaj dite në Deir Jarir, ndërsa ishte i veshur me rroba civile.

IDF thotë se i ka përjashtuar nga ushtria dhe i ka konfiskuar armët.

Sipas korrespondentëve të Anadolut, një sulm ajror izraelit goditi kampin e refugjatëve al-Shati në pjesën perëndimore të Qytetit Gaza, ndërkohë zjarri i artilerisë shënjestroi zonat në lindje të qytetit Deir al-Balah në Gazën qendrore.

Raketat gjithashtu goditën zonën rreth Kompleksit Mjekësor Shifa në Qytetin Gaza.

Mediat lokale thanë se një dron izraelit goditi oborrin e Spitalit Shifa, i vendosur brenda zonave përtej “vijës së verdhë” nga e cila forcat izraelite më parë ishin tërhequr sipas marrëveshjes së armëpushimit.

Më herët, Netanyahu urdhëroi ushtrinë e tij të nisë “sulme të menjëhershme dhe të fuqishme” në Rripin e Gazës për shkak të pretendimeve për shkelje të armëpushimit nga Hamasi.

BURIMI: TRT Balkan

Burime palestineze raportuan se gjashtë civilë u vranë dhe të tjerë u plagosën në bombardimet izraelite të qyteteve të Gazës dhe Khan Yunis këtë mëngjes, pavarësisht një armëpushimi në fuqi në Rrip.

Burime nga Spitali Baptist thanë se pesë civilë u vranë kur dronët izraelitë me kuadrokopterë qëlluan mbi banorët që vizitonin shtëpitë e tyre në lagjen Shuja’iyya, në lindje të qytetit të Gazës.

Ushtria izraelite tha në një deklaratë se hapi zjarr për të eliminuar atë që e quajti kërcënim pasi vuri re “individë të dyshimtë” që përpiqeshin të kalonin Vijën e Verdhë në Rripin e Gazës.

Në të njëjtën kohë me sulmin në lagjen Shuja’iyya, burime palestineze raportuan se një person u vra dhe të tjerë u plagosën nga zjarri i dronëve izraelitë në qytetin Al-Fakhari, në lindje të Khan Yunis (Rripi jugor i Gazës).

Nga ana e tij, Kompleksi Mjekësor Nasser raportoi se dy persona u plagosën nga zjarri i forcave pushtuese izraelite në Khan Yunis.

Një korrespondent i Al Jazeera-s tha se tanket izraelite hapën zjarr të rëndë mbi palestinezët në veriperëndim të Rafah.

Burime palestineze raportuan gjithashtu për të shtëna zjarri izraelite dhe dronë që fluturonin mbi zonën Shakoush, në veri të Rafah.

Marrëveshja e armëpushimit në Gaza hyri në fuqi të premten e kaluar. Në fazën e parë, forcat pushtuese u tërhoqën në të ashtuquajturën Vijë të Verdhë, por ato ende mbajnë pjesë të Rripit.

Shkelja e marrëveshjes

Duke komentuar vrasjen e gjashtë palestinezëve, zëdhënësi i Hamasit, Hazem Qassem, tha se vrasja e civilëve këtë mëngjes ishte një shkelje e marrëveshjes së armëpushimit.

Qassem u bëri thirrje palëve të ndryshme të monitorojnë sjelljen e Izraelit dhe të mos lejojnë që ai të shmangë detyrimet e tij ndaj ndërmjetësve në lidhje me përfundimin e luftës në Rripin e Gazës. /tesheshi.com/

Organizatorët thanë se ndalimi ndodhi ndërsa anijet luftarake izraelite bllokuan komunikimet dhe përparuan për të ndaluar konvojin.

Komiteti Ndërkombëtar për Thyerjen e Rrethimit të Gazës (ICBSG) konfirmoi se forcat izraelite bastisën anijet “Alma” dhe “Sirius”.

Disa aktivistë postuan video në mediat sociale duke konfirmuar se anijet detare izraelite iu afruan konvojit dhe i urdhëruan ata të ndryshonin kursin.

“Ne po sulmohemi tani nga ushtria sioniste (izraelite)”, tha ICBSG-ja në platformën amerikane sociale X.

“Alarm i lartë. Anijet tona po ndalohen në mënyrë të paligjshme. Kamerat janë jashtë linje dhe në anije kanë hipur personel ushtarak”, thuhet në njoftim.

Komiteti tha se kapiteni i anijes “Alma”, anija kryesore në flotilje, sfidoi një urdhër nga ushtria izraelite për t’u ndalur.

“Disa anije janë ndaluar tashmë dhe është shpallur gjendje e jashtëzakonshme në të gjitha anijet”, shtoi ai.

Nuk ka detaje të menjëhershme në lidhje me arrestime ose fatin e anijeve.

Izraeli e ka paralajmëruar vazhdimisht flotiljen të tërhiqet nga bllokada detare e Rripit të Gazës dhe të ndryshojë kursin e saj.

Flotilja, e ngarkuar kryesisht me ndihmë humanitare dhe furnizime mjekësore, është nisur në përpjekje për të thyer bllokadën izraelite. Kjo shënon herën e parë në vite që dhjetëra anije lundrojnë së bashku drejt Gazës, shtëpi e rreth 2,4 milionë palestinezëve dhe nën bllokadën izraelite për afërsisht 18 vjet.

Izraeli ka shtrënguar më tej rrethimin këtë mars duke mbyllur të gjitha kalimet kufitare dhe duke bllokuar ushqimin, ilaçet dhe ndihmën, duke e shtyrë Gazën në uri pavarësisht kamionëve të ndihmës që grumbullohen në kufijtë e saj.

Ushtria izraelite ka vrarë mbi 66 mijë palestinezë në Rripin e Gazës që nga tetori 2023, shumica prej tyre gra dhe fëmijë. Bombardimet intensive e kanë bërë enklavën pothuajse të pabanueshme dhe kanë çuar në uri dhe përhapjen e sëmundjeve.

Gazeta izraelite Haaretz publikoi rezultatet e një studimi të gjerë mbi ushtarët që po largohen nga ushtria izraelite në numër gjithnjë e më të madh.

Haaretz publikoi rezultatet e një hetimi njëmujor në të cilin ushtarët rrëfyen përvojat e tyre me presionin e tmerrshëm psikologjik të imponuar nga lufta, e cila i detyroi ata të largoheshin nga shërbimi për shkak të lodhjes dhe, në raste relativisht të rralla, nga një rizgjimi i ndërgjegjes.

Një ushtar i Brigadës Nahal, i identifikuar nga Haaretz si Yoni, i cili shërbeu në një njësi inxhinierike në lagjen Beit Lahia të Rripit të Gazës, tregoi se si një ditë filloi të qëllonte me breshëri pasi një ushtar tjetër besonte se sulmi ishte nisur nga luftëtarë të Brigadës Izz ad-Din al-Qassam, krahu ushtarak i Hamasit. Doli që “armiqtë”, një grua dhe dy fëmijët e saj, të moshës tetë dhe dhjetë vjeç, u vranë të gjithë.

“Kishte gjak kudo,” tha Yoni. “Ndjeva sikur do të villja, por komandanti më tha ftohtësisht, sikur të mos kishte të bënte me njerëz: ‘Ata hynë në zonën e ndaluar. Është faji i tyre. Kjo është luftë.’”

“Fytyrat e tyre ende më përndjekin,” shtoi Yoni, i cili më vonë u transferua në një pozicion jo-luftarak. “Nuk e di nëse do të jem ndonjëherë në gjendje t’i harroj.”

Ndalova së numëruari

Haaretz foli me shumë ushtarë të rregullt që mendonin se nuk mund të kryenin më misione luftarake, duke ia atribuar këtë lodhjes ose presionit psikologjik, por disa thanë gjithashtu se ndërgjegjja e tyre nuk e pranonte më atë që po ndodhte.

Dëshmitë e tyre nuk tregojnë për numra margjinalë, por – sipas burimeve në departamentin e burimeve njerëzore – për mijëra të shkarkuar nga shërbimi i rregullt, disa prej tyre nga ushtria për shkak të përkeqësimit të shëndetit mendor, ndërsa një numër relativisht i vogël u transferuan në njësi logjistike ose në punë të zyrës së pasme.

Sipas oficerëve që folën me Haaretz, numri i atyre që vuajnë nga çrregullime mendore është më i lartë se sa raporton ushtria.

“Dhjetëra ushtarë duan të largohen nga lufta, dhe megjithëse fenomeni nuk është i ri, nuk ka qenë kurrë në këtë shkallë.”

Një oficer tjetër tha: “Vështirë se kalon një ditë pa një nga ushtarët që kërkon transferim.”

Por kalimi në detyra jo-luftarake nuk është gjithmonë i mjaftueshëm për të shëruar plagën.

E njëjta gjë vlen edhe për Benny-n, një snajperit nga Brigada Nahal, i cili ishte përgjegjës për “sigurimin” e ndihmës humanitare në Gazën veriore.

Benny tregoi se si ushtria vendosi një vijë imagjinare që vetëm ajo e di, dhe qëllon këdo që e kalon atë, sikur të ishte një “lojë maceje me miun” me popullsinë.

Ai tha: “Unë qëlloj pesëdhjetë deri në gjashtëdhjetë fishekë në ditë. Kam ndaluar së numëruari, dhe nuk e di sa kam vrarë. Kam vrarë shumë prej tyre… shumë fëmijë.”

Edhe pse Benny shpesh nuk donte të qëllonte – siç pretendon ai – ndjeu se nuk kishte kontroll mbi vendimin e tij, sepse “komandanti na bërtiti në radio të qëllonim… po na afrohen… situata është e rrezikshme!”

Ai shton: “Komandantëve nuk u interesonte nëse fëmijët vriteshin apo jo, dhe nuk u interesonte se çfarë i bënte kjo shpirtit tim.”

Benny tregoi se si ato skena filluan ta përndiqnin deri në atë pikë sa filloi të nuhaste kufoma kudo… të era të keqe, dhe e lagte shtratin natën si një katërvjeçar, dhe madje ëndërronte të shfaroste familjen e tij.

“Duhet ta kuptosh që një snajperist, ndryshe nga një pilot, i sheh viktimat e tij përmes një pushke”, thotë Benny.

Benny përpiqet të largohet nga ushtria sepse “nuk mund të rri asnjë minutë më gjatë… Bëra atë që bëra sepse mendova se po mbroja miqtë dhe familjen time, por ishte një gabim”, përpara se të shtonte: “Nuk u besoj komandantëve ose qeverisë.”

A doni ta tradhtoni Izraelin?

Një ushtar tjetër i quajtur Aharon flet për ndjenjat që e pushtuan ndërsa ecte nëpër shkretëtirën e madhe të Beit Hanoun ku askush nuk shihej përveç një tufe qensh.

Aharoni tha se tani i trembej çdo tingulli, madje edhe një britme fëmije, për shkak të traumës së shkaktuar nga një shpërthim që ndodhi gjatë një operacioni. Në fillim menduan se u sulmuan nga luftëtarë palestinezë, por doli të ishte një shpërthim aksidental i një pajisjeje që ushtria kishte vendosur për të shkatërruar një ndërtesë.

Ai tha: “Fillova të fshihesha në dhomën time dhe të qaja… Nuk e kuptova çfarë i ndodhi trupit tim.”

Oficeri i shëndetit mendor në njësinë e Aharonit nuk u interesua për të kur ai kërkoi një takim për të kërkuar një transferim në detyra jo-luftarake, duke e tallur: “Çfarë ke? Është vetëm një shpërthim i vogël. Do të tradhtosh Izraelin?”

“U ndjeva i poshtëruar,” i tha Aharoni Haaretz-it.

Aharoni nuk u dorëzua dhe këmbënguli të transferohej, gjë që ndodhi dy javë më vonë kur ai u transferua në një njësi mbështetjeje psikologjike, por jo para se të urdhërohej të kthehej në Gaza për të luftuar përsëri.

“Isha shumë i frikësuar, por nuk doja që miqtë e mi ta shihnin. Madje u laga një herë kur dikush qëlloi pranë meje”, shtoi ai.

Manipulimi i të dhënave

Ushtria ngurron të publikojë informacione rreth ushtarëve të rregullt që nuk janë më të aftë për të luftuar, por “edhe kur publikojnë informacione të tilla, ata i manipulojnë ato”, sipas një ish-oficeri të burimeve njerëzore.

Ushtria pohon se nuk ka një politikë uniforme që rregullon trajtimin e ushtarëve që kërkojnë transferim në role jo-luftarake.

Edhe pse komandantët janë të detyruar të zbatojnë udhëzimet e departamentit të shëndetësisë kur departamenti përcakton se një ushtar nuk është më i aftë për detyrë luftarake, vendimi lihet në diskrecionin e secilit komandant në raste të tjera.

Një komandant nga Brigada Kfir i tha Haaretz-it se nuk do të dërgojë në fushën e betejës një ushtar që nuk dëshiron të luftojë, dhe komandantët e tjerë nuk interesohen – sipas gazetës – për dëshirat e ushtarëve të tyre, dhe këmbëngulin t’i dërgojnë ata në betejë kundër vullnetit të tyre.

Një ushtar i tha Haaretz-it se njësia e tij “gabimisht” vrau një grua dhe dy fëmijët e saj kur ata kaluan një vijë imagjinare të vendosur nga ushtria, por oficeri i tij komandues refuzoi ta transferonte atë dhe dy nga shokët e tij në detyra jo-luftarake pasi ata u ankuan për simptoma të stresit post-traumatik nga ajo që kishte ndodhur, “dhe gjërat mbetën të njëjta” sepse oficeri komandues vendosi që ata ishin ende të aftë për të luftuar, dhe madje i dënoi me burg kur ata iu bindën.

Ushtari tha: “Njerëzit nuk e kuptojnë se çfarë do të thotë të zgjohesh natën duke djersitur pasi ke parë makthe për tanket e tua që shpërthejnë nga një bombë dhe marrin flakë. Ndonjëherë dëgjoj britma… Herë pas here dëgjon dikë që halucinon dhe bërtet në gjumë.”

Jashtë mundësisë për t’u arritur

Haaretz deklaron se shumë raste të ngjashme nuk arrijnë kurrë në publik, siç është rasti i 23 ushtarëve të rregullt që u ndoqën penalisht në muajt e fundit për refuzimin për t’u bashkuar me luftimet në Gaza.

Shumë ushtarë të diagnostikuar me simptoma të stresit post-traumatik tentojnë vetëvrasje.

Haaretz dokumentoi gjashtë përpjekje vetëm vitin e kaluar, por ushtria izraelite refuzon të zbulojë numrin real të përpjekjeve për vetëvrasje.

Gjithashtu mbetet i panjohur numri i ushtarëve që janë liruar nga shërbimi që nga fillimi i luftës pasi u diagnostikuan me simptoma të stresit post-traumatik.

Tre muaj më parë, Haaretz paraqiti një kërkesë në Ministrinë e Mbrojtjes për të zbuluar numrin e ushtarëve që tentuan vetëvrasje.

Gazeta tha se ushtria po shkelte ligjin duke vonuar një përgjigje ndaj kërkesës nën pretekstin e mbledhjes së informacionit nga agjenci të ndryshme, por burime në departamentin e burimeve njerëzore pranuan se institucioni ushtarak tenton të vonojë publikimin ose dorëzimin e informacionit që nuk i shërben qëllimeve të tij.

Një nga këto burime pranoi se numri i tentativave për vetëvrasje është tronditës, veçanërisht midis ushtarëve të rregullt.

Kreu i departamentit të shëndetit mendor të ushtrisë i tha Knesset-it korrikun e kaluar për rreth 1,135 ushtarëve të rregullt dhe rezervistë që u liruan nga shërbimi për shkak të simptomave të çrregullimit të stresit post-traumatik, por Haaretz thotë se hetimi i saj tregon se numri nuk është i plotë, pasi përfshin vetëm ushtarët e rregullt që u diagnostikuan me simptomat gjatë shërbimit të tyre, jo ata që u liruan për probleme të tjera të shëndetit mendor, as ata që u diagnostikuan me simptomat pas lirimit të tyre.

Haaretz e përfundon studimin e saj me një numër rastesh në të cilat përpjekjet për vetëvrasje përfunduan në vdekje, siç është ai i një komandanti xhenier që shërbente në Gazën jugore, i cili i shkroi familjes së tij në mesazhin e tij të fundit: “Diçka e pazakontë ndodhi në Gaza. Jam mirë dhe mos u shqetësoni”, përpara se të shpërthente një granatë dore mbi veten të nesërmen, një vendim që ushtria izraelite ka vendosur të mos e publikojë. /tesheshi.com/

Sekretari i Shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, filloi vizitën e tij të parë zyrtare në Izrael të dielën, më 14 shtator, duke vizituar Murin Perëndimor (Muri Al-Buraq) në kompleksin e Xhamisë Al-Aksa në Jerusalemin Lindor të pushtuar.

Rubio u shoqërua nga kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu dhe ambasadori i SHBA-së në Izrael, Mike Huckabee, gjatë vizitës së tij në vendin e kontestuar, raportoi transmetuesi publik izraelit KAN.

Të tre zyrtarët u lutën pranë murit dhe lanë shënime midis blloqeve të tij, një traditë lokale, ndërsa gratë e tyre u lutën në një seksion të veçantë dedikuar atyre, raportoi The Times of Israel.

Më vonë, ata vizituan tunelet e Murit Perëndimor që shtrihen nën lagjen myslimane të Qytetit të Vjetër.

NOW – Marco Rubio, Mike Huckabee, and Netanyahu pray at the “Wailing Wall” in Israel wearing kippahs. pic.twitter.com/krtxbcnwn7

— Disclose.tv (@disclosetv) September 14, 2025

Muri Al-Buraq, i njohur për hebrenjtë si “Perëndimor” ose “Muri i Vajtimit”, është pjesa perëndimore e kompleksit të Xhamisë Al-Aksa, i cili është vendi i tretë më i shenjtë në Islam për myslimanët. Hebrenjtë e quajnë zonën “Mali i Tempullit”, duke pretenduar se dy tempuj të lashtë hebrenj ndodheshin dikur atje.

Izraeli pushtoi Jerusalemin Lindor, ku ndodhet Al-Aksa, gjatë Luftës Arabo-Izraelite të vitit 1967 dhe aneksoi të gjithë qytetin në vitin 1980, një veprim që nuk u njoh kurrë nga bashkësia ndërkombëtare.

Bisedimet e Rubios në Izrael pritet të përqendrohen në pasojat e një sulmi ajror izraelit që goditi udhëheqjen e Hamasit në Doha, duke vrarë pesë anëtarë të grupit. Sulmi ndodhi ndërsa Hamasi po diskutonte një propozim të SHBA-së për t’i dhënë fund luftës së Izraelit në Gaza, e cila ka vrarë gati 65,000 njerëz që nga tetori i vitit 2023.

Tashmë është e qartë mbështetja amerikane ndaj Izraelit për atë që po kryen në Gaza, një gjenocid, pa e fshehur aspak. /tesheshi.com/

“Sot miratojmë një plan për fazën tjetër të luftës”, u citua Zamir të thoshte në një deklaratë ushtarake gjatë një turneu në Rripin e Gazës.

Ai pretendoi se ushtria izraelite kishte arritur objektivat e operacionit “Qerrja e Gideonit”, një ofensivë e nisur në maj për të zgjeruar pushtimin dhe për të dëbuar plotësisht palestinezët nga pjesa veriore e Gazës.

“Ne do të vazhdojmë të ruajmë vrullin e operacionit ‘Qerrja e Gideonit’ ndërsa përqendrohemi në Gaza,” tha Zamir, duke shtuar se ai do të “vazhdojë të godasë derisa Hamasi të mposhtet përfundimisht”.

Javën e kaluar, kabineti i sigurisë i Izraelit mbështeti planin e kryeministrit Benjamin Netanyahu për të ripushtuar plotësisht Gazën, duke shkaktuar dënim ndërkombëtar dhe protesta në vetë Izraelin, me paralajmërime se një veprim i tillë do të thoshte një “dënim me vdekje” për pengjet izraelite të mbajtura nga Hamasi në enklavë.

Zamir tha se plani i ripushtimit është pjesë e një strategjie afatgjatë që synon “të godasë të gjithë komponentët e boshtit, dhe para së gjithash Iranin”.

Plani parashikon marrjen e Gazës duke dëbuar pothuajse një milion banorë në jug, pastaj rrethimin e Gazës dhe nisjen e inkursioneve në lagjet urbane. Faza e dytë do të përfshijë rimarrjen e kampeve të refugjatëve në Gazën qendrore, shumica e të cilave tashmë janë rrafshuar me tokë.

Izraeli ka vrarë më shumë se 61,900 palestinezë në Gaza që nga tetori 2023, ndërsa fushata ushtarake shkatërroi enklavën dhe e çoi atë në prag të urisë.

Gjykata Ndërkombëtare Penale lëshoi urdhër-arreste për Netanyahun dhe ish-Ministrin e Mbrojtjes Yoav Gallant në nëntor të vitit të kaluar për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit në Gaza. Izraeli gjithashtu përballet me një akuzë për gjenocid para Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë. /tesheshi.com/

Kanali me seli në Katar citoi drejtorin e Kompleksit Mjekësor Al-Shifa në Gaza, i cili tha: “Korrespondentët e Al Jazeera-s, Anas al-Sharif dhe Mohamed Qraiqea, u martirizuan në një sulm izraelit në tendën e tyre”.

Al Jazeera konfirmoi gjithashtu të dielën se sulmi vrau dy kameramanë të tjerë, Ibrahim Zaher dhe Mohammed Noufal.

“Gazetari i Al Jazeera-s për gjuhën arabe, Anas Al-Sharif dhe Mohammed Qreiqeh u vranë në një sulm izraelit në Rripin e Gazës, së bashku me kameramanët Ibrahim Zaher dhe Mohammed Noufal”, tha Al Jazeera.

Izraeli gjithashtu konfirmoi se vrau gazetarin, duke pretenduar pa bazë se ai ishte kreu i një qelize të Hamasit./Zyrtare.net/

Sipas një hetimi nga BIRN dhe media prestigjioze izraelite Haaretz, Serbia ka eksportuar municione drejt Izraelit në vlerë marramendëse. Hetimi zbulon se eksportet ushtarake të Serbisë drejt Izraelit në gjashtë muajt e parë të vitit 2025 arritën vlerën 55.5 milionë euro, duke kaluar kështu vlerën prej 47.9 milionë eurosh të eksportuara gjatë gjithë vitit 2024. 

Në një kohë kur e gjithë bota kërkon embargo armësh dhe dënon masakrat në Gazë, Beogradi bën pikërisht të kundërtën. Si mund të jetë ndryshe? Ajo që Serbia i bëri popullit të Kosovës dhe Bosnjes po ndodh sot akoma më keq në Gaza, dhe Vuçiçi, me dëshirën e tij për t’u bërë aleat me çdo autokrat dhe kriminel, shet armë duke bërë pakt me djallin. 

Për ata që harrojnë lehtë, dhimbja ka një kujtesë të fortë. Dhe ne, shqiptarët, e dimë mirë se çfarë do të thotë t’i kesh fqinj serbët. Përgjatë dekadave, veçanërisht në vitet ’90, makineria e tyre e urrejtjes dhe dhunës shfarosi, masakroi dhe dëboi shqiptarë nga Kosova, duke lënë pas varre masive e plagë që nuk shërohen kurrë. Pikërisht kjo histori e përgjakshme na bën të mos habitemi nga fakti se Serbia e Vuçiçit jo vetëm që po mbështet gjenocidin në Gaza, por po e bën këtë me zell e rekord.

Kjo është fytyra e vërtetë e Serbisë, që fshihet pas deklaratave diplomatike dhe bën biznes me gjakun e të pafajshmëve. Për ne, shqiptarët, ky është një alarm që nuk duhet ta injorojmë. Serbia nuk ndryshon. Gjenocidi për të është një çështje interesi, si dikur në Kosovë, ashtu edhe sot në Gaza.

Më poshtë po ju sjellim tekstin e plotë të hulumtimit të kryer nga BIRN dhe Haaretz:

Eksportet Ushtarake të Serbisë drejt Izraelit në vitin 2025 tejkalojnë tashmë rekordin e vitit 2024

Në gjashtëmujorin e parë të vitit 2025, Serbia ka eksportuar më shumë municion në Izrael sesa gjatë gjithë vitit 2024. Marrësit përfshijnë një firmë izraelite që, sipas një të dërguari të OKB-së, po bën “një biznes fitimprurës” nga “gjenocidi i vazhdueshëm” në Gaza – një akuzë që Izraeli e mohon.

Më 23 qershor, Presidenti Aleksander Vuçiç njoftoi ndërprerjen e të gjitha eksporteve ushtarake serbe.

“Tani nuk eksportojmë asgjë,” tha ai. “Kemi ndërprerë gjithçka dhe duhet një vendim i posaçëm nëse diçka do të dërgohet.”

Ky njoftim, vetëm dy javë pasi Vuçiçi vlerësoi vendin e tij si të vetmin në Evropë që po furnizonte me municione Izraelin gjatë luftës në Gaza, erdhi pas sulmeve izraelite ndaj objekteve bërthamore dhe ushtarake iraniane.

“Situata sot është ndryshe,” tha ai kur u pyet për arsyetimin e tij, megjithëse vendimi përkoi edhe me një qortim publik nga Rusia lidhur me municionet serbe që po arrinin forcat ukrainase.

Pavarësisht kësaj, po atë ditë, vetëm pak orë pasi Vuçiç deklaroi moratoriumin, një avion i njohur zbarkoi në aeroportin e Beogradit: një avion mallrash izraelit i tipit Boeing 747.

Mëngjesin tjetër, rreth orës 11:32, avioni u nis për në bazën ajrore izraelite të Nevatimit, sipas të dhënave nga Flightradar24.

I pyetur më vonë për avionin, Vuçiçi u përgjigj: “Nuk ka asnjë mundësi që unë të them se çfarë u ngrit dhe çfarë zbarkoi.”

Vuçiçi mund të ketë deklaruar ndërprerjen e eksporteve të armëve serbe, por vetëm në gjashtë muajt e parë të këtij viti, qeveria e tij kishte eksportuar tashmë municione në Izrael në vlerë prej 55.5 milionë eurosh, sipas informacioneve doganore nga një uebsajt që grumbullon të dhëna për biznesin serb.

Kjo është më shumë se vlera e eksporteve ushtarake drejt Izraelit për të gjithë vitin e kaluar, e cila vetë arriti një rekord prej 47.9 milionë eurosh, sipas një hetimi të përbashkët të BIRN/Haaretz, pavarësisht provave të besueshme për krime lufte të kryera kundër civilëve në Gaza dhe thirrjeve të gjera për një embargo armësh.

Datat e eksporteve të vitit 2025 përkojnë me 16 fluturime izraelite drejt Beogradit, të cilat u kthyen në Nevatim, të identifikuara përmes bazave të të dhënave me burim të hapur në gjashtëmujorin e parë të vitit.

Serbia i mban të fshehta të dhënat për eksportet e saj ushtarake drejt Izraelit dhe ka refuzuar në mënyrë të përsëritur kërkesat për informacion të paraqitura nga BIRN, herën e fundit më 30 korrik.

“Autokratë” me mendësi të ngjashme

Përveç kompanisë shtetërore Yugoimport SDPR, pesë kompani private eksportuan municione në Izrael gjatë dy viteve të fundit, raportoi javoreja serbe Radar.

Dy prej tyre – Edepro dhe Romax trade d.o.o. – eksportuan municione këtë vit tek dy firma të njohura të sektorit të sigurisë izraelite që numërojnë ndër klientët e tyre Forcat Mbrojtëse të Izraelit (IDF), zbulojnë BIRN/Haaretz, bazuar në të dhëna zyrtare të siguruara nga Ministria e Tregtisë serbe.

Njëra nga këto firma izraelite të sektorit të sigurisë, IMI Systems, është në pronësi të Elbit Systems, kontraktorit kryesor të mbrojtjes në Izrael; në një raport të 30 qershorit, raportuesja speciale e OKB-së për Bregun Perëndimor dhe Gazën, Francesca Albanese, e përshkroi Elbit Systems si një nga kompanitë për të cilat “gjenocidi i vazhdueshëm ka qenë një biznes fitimprurës”.

Izraeli ka mohuar në mënyrë të përsëritur kryerjen e gjenocidit kundër palestinezëve.

Analistët thonë se furnizimi i Serbisë me municione ndaj Izraelit, pavarësisht protestave ndërkombëtare për krimet e dyshuara të luftës izraelite dhe gjendjes së vështirë të palestinezëve, ka të bëjë me më shumë sesa thjesht paratë.

“Izraeli drejtohet nga Benjamin Netanyahu, i cili është një politikan i të njëjtit soj si [Viktor] Orban i Hungarisë dhe Vuçiçi: autokratë nga natyra, populistë që ndërtojnë politikën e tyre mbi urrejtjen dhe që planifikojnë të arrijnë sundimin e tyre të përjetshëm duke marrë nën kontroll institucionet,” tha Mirko Dautoviç, profesor ndihmës në Marrëdhëniet Ndërkombëtare në Universitetin Webster në Tashkent.

“Ata i janë besnikë njëri-tjetrit sepse e përdorin njëri-tjetrin,” tha ai, duke aluduar për blerjen e softuerëve të mbikëqyrjes dhe armëve të teknologjisë së lartë nga Serbia prej kompanive izraelite, në veçanti softuer spiunazhi që Amnesty International zbuloi se është përdorur kundër aktivistëve dhe gazetarëve, përfshirë ata që punojnë për BIRN.

Fluturimet, firmat private dhe “heshtja” mbi të dhënat zyrtare

Nga 55.5 milionë euro eksporte ushtarake në Izrael në gjashtëmujorin e parë të këtij viti, Yugoimport-SDPR kishte pjesën më të madhe, me pak më shumë se 50 milionë euro. Pjesa tjetër u dërgua nga katër kompani private: Romax trade, Edepro, Confidex doo dhe LSE Land Systems Engineering. Një kompani e pestë private ishte e përfshirë vitin e kaluar.

Dërgesat përkuan me fluturimet e mallrave izraelite, me eksportet më të mëdha që u realizuan në janar dhe maj.

Në janar, pati tri dërgesa me vlerë rreth 15 milionë euro, të cilat përkuan me mbërritjen e tri avionëve të ndryshëm të mallrave në aeroportin Nikola Tesla të Beogradit dhe nisjen e tyre për në Nevatim.

Në maj, tri kompani të ndryshme bënë eksporte me vlerë totale prej 21.3 milionë eurosh. Të njëjtin muaj, gjashtë fluturime të ushtrisë izraelite kaluan nëpër Beograd.

Serbia refuzon të publikojë ndonjë shifër mbi eksportet e saj të armëve dhe municioneve drejt Izraelit, duke refuzuar kërkesat e BIRN për informacion në mars 2024 dhe përsëri më 30 korrik, duke i quajtur informacionet e kërkuara “rreptësisht konfidenciale”.

Megjithatë, në një kërkesë të veçantë për informacion, BIRN kërkoi të dhëna vetëm për Romax trade dhe Edepro, të dyja firma private, megjithëse Yugoimport-SDPR zotëron një pjesë prej dy për qind në Edepro. Kjo kërkesë e veçantë nuk përmendte Izraelin. Këtë herë, Ministria e Tregtisë iu përgjigj kërkesës.

Sipas përgjigjes, Edepro, me qendër në Beograd, e cila e quan veten “lider rajonal në zgjidhjet e sistemeve të shtytjes” për raketa, dronë dhe raketa, eksportoi mallra te IMI Systems izraelite, në pronësi të Elbit Systems që nga viti 2018.

Në janar, Haaretz raportoi se Serbia kishte nënshkruar një marrëveshje prej 335 milionë dollarësh për të blerë sisteme raketash PULS dhe dronë zbulimi Hermes 900 nga Elbit Systems.

Në raportin e Albaneses drejtuar Kombeve të Bashkuara, kompania u përshkrua si një nga ato që “kontribuojnë në prodhimin e mjeteve për mbikëqyrje, kontrollin e turmës, luftën urbane, njohjen e fytyrës dhe vrasjet e synuara, mjete që testohen efektivisht mbi palestinezët”.

Rreptësisht konfidenciale

Romax trade, me qendër në Novi Sad, bëri bujë në Serbi këtë vit kur opozita tha se ajo kishte blerë të ashtuquajturat ‘topa zëri’ – ose ‘pajisje akustike me rreze të gjatë’ (LRAD) – për policinë serbe; protestuesit akuzuan policinë se kishte përdorur një lloj arme zëri gjatë një demonstration të madhe kundër qeverisë në mars, duke shkaktuar një turmë njerëzish. Qeveria i hodhi poshtë akuzat dhe Romax nuk ka komentuar mbi pretendimin se ajo ka siguruar pajisjen.

Këtë vit, Romax trade eksportoi municione të prodhuara nga fabrika shtetërore serbe e armëve Krusik te ISPRA By E.I Ltd, një kompani izraelite e specializuar në produkte jo-vdekjeprurëse për kontrollin e turmës.

Ndër klientët e ISPRA-s numërohen shërbimi i burgjeve izraelite, policia dhe IDF.

Sipas Bazës së të Dhënave të Eksportit Ushtarak Izraelit, ISPRA eksporton në dhjetëra vende në mbarë botën, ndërsa raportohet se gazi i saj lotsjellës është përdorur për të shpërndarë protestuesit vitin e kaluar në Kenia.

Përmbajtja e saktë e eksporteve ushtarake të Serbisë drejt Izraelit nuk dihet, megjithëse BIRN ka raportuar më parë se ato përfshijnë predha artilerie 155mm.

Veçmas, në fund të korrikut, hetuesit izraelitë fluturuan në Beograd për të marrë në pyetje konsulentin izraelit të marrëdhënieve me publikun (PR), Srulik Einhorn, lidhur me dy çështje penale që kanë përfshirë qeverinë e Netanyahut. Einhorn ka punuar më parë si për kryeministrin izraelit, ashtu edhe për Vuçiçin, kryesisht në marrëdhënie me publikun, por edhe, siç raportuan BIRN/Haaretz në prill, në lehtësimin e rrjedhës së armëve serbe drejt Izraelit gjatë sulmit të tij në Gazë.

Avokati serb i Einhorn, Djordje Simic, i tha BIRN se nuk ishte në gjendje të zbulonte detaje të intervistës sepse Serbia vendosi që një pjesë e procedurave ishte klasifikuar “rreptësisht konfidenciale”.

Haaretz ka mësuar se ky urdhër heshtjeje mbulon përfshirjen e Einhorn në marrëveshjet e armëve midis Izraelit dhe Serbisë. Siç raportuan më parë BIRN/Haaretz, zyra e Netanyahut i kërkoi gurujt izraelit të PR-së që të shfrytëzonte lidhjet e tij me Vuçiçin dhe kryeministrin e Malit të Zi, Milojko Spajiç, për të lehtësuar rrjedhën e armëve serbe drejt Izraelit.

Burimi: Balkaninsight.com. Solli në shqip Tesheshi.com.

Parashutat që transportonin furnizimeve thelbësore u panë duke zbritur nga ajri në Gazën veriore, ku cilët po përballen me mungesa të mëdha ushqimi, uji dhe ilaçesh.

Të martën, Programi Botëror i Ushqimit paralajmëroi se një e treta e popullsisë së Gazës ka kaluar disa ditë pa ngrënë për shkak të bllokadës së vazhdueshme izraelite.

Duke refuzuar thirrjet ndërkombëtare për armëpushim, ushtria izraelite ka ndërmarrë një ofensivë brutale në Gaza që nga 7 tetori i vitit 2023, duke vrarë të paktën 59.700 palestinezë, shumica prej tyre gra dhe fëmijë. Bombardimet e pamëshirshme kanë shkatërruar enklavën dhe kanë çuar në mungesë ushqimi.

Nëntorin e kaluar, Gjykata Ndërkombëtare Penale lëshoi urdhërarreste ndaj kryeministrit izraelit, Benjamin Netanyahu dhe ish-ministrit të Mbrojtjes, Yoav Gallant, duke i akuzuar për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit në Gaza.

Izraeli përballet gjithashtu me një padi për gjenocid në Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë për luftën e tij në enklavë.

“Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu po shërohet nga një helmim nga ushqimi dhe do të vazhdojë të kryejë detyrat e tij nga shtëpia për tre ditët e ardhshme”, thuhet në deklaratë.
Netanyahu, 75 vjeç, u ndje keq gjatë natës për shkak të inflamacionit të zorrëve dhe dehidratimit, për të cilat po merr trajtim intravenoz.

“Duke ndjekur udhëzimet e mjekëve të tij, kryeministri do të pushojë në shtëpi për tre ditët e ardhshme dhe do të menaxhojë punët shtetërore që andej”, shtoi zyra e tij.

Në skenën politike të Lindjes së Mesme, druzët konsiderohen si një komunitet oportunizmi i të cilit është i njohur gjerësisht. Ata shpesh përshkruhen si një popull që mund të shndërrohet nga aleatë në kundërshtarë brenda natës dhe anasjelltas. Në Siri, ku dominon popullsia muslimane sunite, udhëheqësit fetarë druzë këmbëngulin se janë muslimanë të monoteizmit Druz, ndërsa në Izrael ata pretendojnë hapur se janë një fe e veçantë që nuk ka të bëjë fare me Islamin dhe se janë vëllezër të hebrenjve.

Druzët në Izrael njihen si qytetarë besnikë dhe patriotë. Ata shërbejnë në ushtrinë izraelite, marrin pjesë në të gjitha operacionet ushtarake dhe besnikëria e tyre ndaj shtetit shpesh merret si shembull i integrimit të plotë të pakicës arabe. Kjo aleancë është një justifikim për kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu për të destabilizuar vazhdimisht Sirinë që nga rënia e regjimit të Assad-it, gjoja për të mbrojtur të drejtat e druzëve. Megjithatë, siç tregon panorama e përgjithshme, kjo “mbrojtje” është më shumë një mjet presioni politik dhe strategjik mbi autoritetet e reja sesa një shprehje shqetësimi të vërtetë.

Druzët si arsye, jo një qëllim

Druzët sirianë kanë qenë shënjestër e dhunës që nga viti 2011, kur sulmet e para erdhën nga regjimi i Bashar al-Assad-it. Më vonë, pasuan inkursione nga ISIS dhe grupe të tjera militante. Në të gjitha këto vite, qeveria izraelite nuk ka ndërhyrë asnjëherë për t’i mbrojtur ata. Netanyahu tani po i përdor kundër autoriteteve të reja si arsye për të sulmuar objektivat ushtarake siriane.

Pozicioni i druzëve izraelitë

Siç u tha më sipër, Izraeli i mban druzët si shembull integrimi, ngase ata marrin pjesë dhe në operacionet ushtarake sioniste. Megjithatë, kjo nuk i ka kursyer ata nga diskriminimi. Edhe pse formalisht qytetarë izraelitë, statusi i tyre në praktikë mbetet më i ulët se ai i qytetarëve hebrenj. Diskriminimi sistemik reflektohet në disa aspekte, duke përfshirë:

– Neglizhencë infrastrukturore: shumica e fshatrave dhe qyteteve druze mbeten prapa vendbanimeve hebraike në të njëjtën zonë në infrastrukturën bazë si rrugët, kanalizimet dhe objektet publike, shërbimet publike dhe investimet.

– Pengesa urbane: Autoritetet izraelite rrallë lëshojnë leje ndërtimi në vendbanimet e tyre, gjë që çon në mbipopullim, ndërtime të paligjshme dhe konflikte të shpeshta me ligjin, pasi shumë nga shtëpitë e tyre shpallen të paligjshme dhe më pas shemben.

– Margjinalizim ekonomik: Druzët përballen me akses të reduktuar në punët e sektorit publik dhe shumë sektorë të ekonomisë izraelite mbeten të mbyllur për ta.

– Kufizime në arsim dhe mbështetje buxhetore: shkollat dhe programet arsimore në komunitetet druze shpesh marrin më pak fonde sesa vendbanimet hebraike.

– Ligji Kaminitz, i miratuar në vitin 2017, e përkeqësoi më tej situatën duke lejuar veprime të përshpejtuara ligjore kundër ndërtimeve “të paligjshme”, të cilat janë shumë më të dëmshme për komunitetin Druze sesa vendbanimet hebraike. Edhe pse nevojat e tyre për strehim janë në rritje, atyre u mohohen sistematikisht lejet.

– Toka në pronësi të Druze shpesh konfiskohet ose ka pretendime shtetërore mbi të, duke zvogëluar zhvillimin e tyre hapësinor dhe ekonomik. Në shumë raste, këto janë toka të trashëguara që familjet i kanë përdorur për breza, por nuk njihen nga autoritetet izraelite si pronë e regjistruar ligjërisht.

Ligji i vitit 2018 mbi Natyrën Hebraike të Shtetit i margjinalizoi më tej ata në mënyrë institucionale.

Pra, nëse ky është rasti për qytetarët besnikë, si mund të besojmë se bombat izraelite kanë për qëllim të shpëtojnë të afërmit e tyre në Siri?

Çfarë është në rrezik?

Ajo që ka ndodhur në Siri ditët e fundit e bën të qartë se kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu nuk është i motivuar nga mbrojtja e druzëve. Në vend të kësaj, ai duket se po përdor sulme ndaj tyre për të arritur qëllime politike dhe sigurie që nuk kanë të bëjnë fare me shqetësimet humanitare.

Tre qëllimet e Netanyahut:

1. Ndarja e Sirisë, një plan i vjetër izraelit:

Që nga rënia e regjimit të Assad-it, Netanyahu ka ndjekur një plan të hershëm izraelit: dobësimin dhe copëtimin territorial të Sirisë në mënyrë që ajo të mos përfaqësojë më një shtet të fuqishëm në rajon. Deri më tani, Izraeli ka kryer rreth 500 sulme ajrore, të cilat vlerësohet se kanë shkatërruar 85% të sistemeve të mbrojtjes ajrore të Sirisë.

Për Netanyahu-n, takimi midis presidentit të SHBA-së Donald Trump dhe presidentit Sirian Ahmed al-Sharaa në Riad ishte një “ditë katastrofe”. Ai pa shembjen e planeve të tij dhe vendosi të priste një mundësi për t’i vënë ato përsëri në plan të parë.

2. Presioni për të njohur sovranitetin izraelit mbi Lartësitë e Golanit

Nën presionin e administratës Trump, Netanyahu nisi negociatat me qeverinë e re në Damask me qëllim arritjen e marrëdhënieve të qëndrueshme, megjithatë, kryeministri izraelit donte të siguronte njohjen siriane të aneksimit të Lartësive të Golanit nga Izraeli përmes kësaj. Për këtë qëllim, Izraeli pushtoi pika strategjike në malin Hermon (Jebel al-Sheikh) dhe ndërtoi nëntë baza ushtarake të përhershme përgjatë pjesës lindore të Golanit. Paralelisht, ai intensifikoi sulmet ajrore në të gjithë Sirinë si një formë presioni ushtarak.

3. “Rripi i sigurisë” dhe refuzimi i palës siriane

Qëllimi i politikës izraelite është të krijojë një zonë të demilitarizuar nga Damasku deri në kufijtë e Jordanisë dhe Izraelit. Ideja fillestare ishte që kjo zonë të ishte tre deri në pesë kilometra e gjerë, pa armë të rënda dhe nën mbikëqyrjen ushtarake izraelite.

Presidenti sirian Ahmed el-Shara nuk u pajtua me këto kushte dhe, në përgjigje, Netanyahu iu drejtua strategjisë së të ashtuquajturës “paqe përmes forcës”, duke intensifikuar sulmet ushtarake dhe njëkohësisht duke zgjeruar fushatën mediatike duke akuzuar autoritetet siriane për masakra të dyshuara ndaj druzëve, sulmin ndaj kishës Mar Elias ku vdiqën 25 persona dhe sulmet ndaj alevitëve në qytetet bregdetare.

Netanyahu dështoi të përdorte kanalet diplomatike as me Damaskun drejtpërdrejt dhe as me ndihmën e ndërmjetësve nga Turqia ose Azerbajxhani. Nëse do të kishte të bënte me mbrojtjen e civilëve, ai do të kishte pasur mjetet dhe kohën.

Opozita e di: kjo është një lojë gjeopolitike

Udhëheqësi i opozitës Yair Lapid, së bashku me shumë komentues të krahut të djathtë si Prof. Eyal Zisser, kanë shprehur publikisht dyshime për motivet e qeverisë. Shumë besojnë se ka qëllime shumë më të gjera pas gjithçkaje dhe se kjo është një lojë gjeopolitike me përmasa shumë më të mëdha sesa thjesht shqetësimi për “vëllezërit” druzë.

Duket se Ahmed Shaara ka paguar çmimin për mospajtimin me kushtet izraelite. /tesheshi.com/

Izraeli ka goditur selinë e ushtrisë siriane dhe afër pallatit presidencial në kryeqytetin Damask, duke përkeqësuar një situatë të paqëndrueshme në terren dhe duke ndjekur kërcënimet e tij për përleshje midis trupave qeveritare siriane dhe luftëtarëve druzë në qytetin jugor sirian të Suwaydës.

Ministri izraelit i Mbrojtjes, Israel Katz, tha në një deklaratë të mërkurën se ushtria izraelite kishte goditur hyrjen e selisë së ushtrisë siriane në Damask.

Footage of Israel attacking Damascus. pic.twitter.com/VBmcVvminb

— Clash Report (@clashreport) July 16, 2025

Sulmet erdhën disa orë pas kërcënimit të Katz ndaj qeverisë siriane për t’u tërhequr nga Suwayda, ku ata janë përfshirë në përleshje të ashpra ditët e fundit me luftëtarë nga pakica druze e Sirisë, të cilët Izraeli i sheh si një aleat të mundshëm në Siri dhe pretendon se po ndërhyjnë për t’i mbrojtur.

Luftime të ashpra kanë rifilluar në qytetin jugor, një qendër e madhe për komunitetin druz, që kur një armëpushim i shpallur nga qeveria siriane të martën u shemb me shpejtësi.

The moment the Israeli Air Force carried out an airstrike on the General Staff building in Umayyad Square in central Damascus. pic.twitter.com/bgtZqJjK2o

— Ph.Gritti (@Philipp27960841) July 16, 2025

Duke raportuar nga Damasku, Osama Bin Javaid i Al Jazeera-s tha se kishte qenë dëshmitar i dy sulmeve me dronë në selinë e Ministrisë së Mbrojtjes Siriane, një para hyrjes së ndërtesës dhe tjetri afër pjesës së pasme. Dronët vazhdonin të qarkullonin sipër dhe ishin dëgjuar breshëri armësh, me sa duket nga pozicionet mbrojtëse siriane që qëllonin dronët.

“Kjo tregon se situata po përshkallëzohet. Sulmet izraelite tani kanë arritur në zemër të Damaskut,” tha ai.

Duke folur për Al Jazeera-n, Rob Geist Pinfold, lektor i sigurisë ndërkombëtare në King’s College London, tha se sulmet e fundit izraelite dukeshin të ishin një “përshkallëzim performues për momentin”.

“Ata qëllimisht goditën zona të hapura pranë ose në akademinë e mbrojtjes në Siri, në vend që të kërkonin të shkatërronin strukturën dhe të shkaktonin viktima të konsiderueshme,” tha ai.

Pinfold tha se sulmet e Izraelit ndaj pozicioneve të trupave siriane në Suwayda kishin filluar gjithashtu me veprime “performuese”, përpara se të përshkallëzoheshin në “të cilat kanë vrarë një numër të paparë”.

“Ky mund të jetë fundi i situates”, tha ai për sulmet në Damask. “Jemi shumë, shumë afër që Izraeli të nisë sulme më të zgjatura, më të drejtpërdrejta dhe më të rrezikshme e më dëmtuese ndaj Sirisë”.

#BREAKING: Massive explosion rocks the Syrian capital Damascus during a live report by Rudaw correspondent Solin Mohammedamin. pic.twitter.com/dyOp2kQ8f0

— Rudaw English (@RudawEnglish) July 16, 2025

 Armëpushimi i shembur

Dhuna sektare në Suwayda rifilloi me forcë të plotë më herët të mërkurën, pavarësisht njoftimit të një armëpushimi nga qeveria siriane natën e kaluar, tha Ministria e Mbrojtjes e Sirisë për Al Jazeera. Zyrtarët e ministrisë fajësuan grupet “jashtë ligjit” për shkeljen e armëpushimit dhe sulmin ndaj trupave qeveritare, të cilat thanë se po i përgjigjeshin zjarrit ndërsa merrnin masa për të mbrojtur civilët.

Ministria i tha Al Jazeera-s se kishte hapur korridore të sigurta në qytet që civilët të iknin.

Duke folur nga Damasku, Bin Javaid i Al Jazeera-s tha se të paktën 70 persona besohet se janë vrarë në luftime deri më tani. Burime mjekësore në qytet thonë se më shumë se 200 persona janë plagosur në dhunë.

Ndërkohë, monitoruesi i luftës me bazë në Mbretërinë e Bashkuar, Observatori Sirian për të Drejtat e Njeriut, thotë se më shumë se 250 persona janë vrarë deri të mërkurën në mëngjes, përfshirë katër fëmijë, pesë gra dhe 138 ushtarë dhe forca sigurie. Observatori shtoi se të paktën 21 persona u vranë në “ekzekutime në terren”.

Luftimi ka çuar në skena kaotike përgjatë kufirit të Izraelit me Sirinë. Një numër i madh druzësh izraelitë u mblodhën atje, me disa që kaluan në Siri për të mbështetur grupet druze atje, ndërsa qindra u mblodhën në anën tjetër të kufirit.

Ushtria izraelite tha se kishte identifikuar dhjetëra individë që përpiqeshin të kalonin nga Siria në Izrael, ndërsa kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu i bëri thirrje drejtpërdrejt komunitetit druz të Izraelit që të mos kalonte kufirin.

Syrian security forces are seen monitoring the streets near the defense ministry in Damascus following an Israeli strike on the army headquarters nearby.#Syria #Israel #Damascus

Read more: https://t.co/khwGQkQwPt pic.twitter.com/BhNHsK3ofv

— Al Arabiya English (@AlArabiya_Eng) July 16, 2025

Sulmet ajrore izraelite vazhdojnë

Përveç përleshjeve në tokë dhe sulmeve në Damask, Izraeli ka vazhduar sulmet e tij ajrore rreth Suwayda-s, me Izraelin që nisi një seri sulmesh herët të mërkurën, të ndjekura nga një breshëri e dytë më vonë. Ushtria izraelite tha se po synonte tanke, raketahedhës, armë dhe kamionçina me mitralozë të rëndë që po shkonin drejt Suwayda.

Në një kërcënim ndaj Sirisë përpara nisjes së sulmeve ndaj Damaskut, Katz tha se forcat qeveritare duhet të tërhiqen nga Suwayda, përndryshe Izraeli do të shtojë sulmet e tij.

“Siç e kemi bërë të qartë dhe paralajmëruar – Izraeli nuk do t’i braktisë druzët në Siri dhe do të zbatojë politikën e demilitarizimit për të cilën kemi vendosur”, tha ai.

🇮🇱🇸🇾🇺🇸The IDF strike HTS targets in Syria.

LMAO … both sides are funded by USA

pic.twitter.com/w8hGp7P3V0

— Lord Bebo (@MyLordBebo) July 15, 2025

Siria e ka dënuar ndërhyrjen e Izraelit si shkelje të së drejtës ndërkombëtare, ashtu si edhe disa vende arabe. Izraeli gjithashtu ka sulmuar rregullisht zona të tjera të Sirisë që kur sundimtari i gjatë sirian Bashar al-Assad u rrëzua në dhjetor, duke pretenduar se po synon vendet e armëve. Qeveria izraelite e ka hedhur poshtë qeverinë e re siriane të Ahmed al-Sharaa si “ekstremiste”.

Shtetet e Bashkuara kanë revokuar përcaktimin e Hayat Tahrir al-Sham (HTS) si një organizatë terroriste e huaj (FTO) ndërsa Uashingtoni zbut qasjen e tij ndaj Sirisë së pasluftës. Vendimi në fillim të këtij muaji është pjesë e strategjisë më të gjerë të Presidentit të SHBA-së Donald Trump për t’u riangazhuar me Sirinë dhe për të mbështetur rindërtimin e saj pas më shumë se një dekade konflikti. /tesheshi.com/

Ushtria izraelite ka njoftuar se do t’u dërgojë 54,000 dokumente rekrutimi hebrenjve ultra-ortodoksë, të cilët janë përjashtuar nga shërbimi ushtarak për dekada të tëra, një çështje që kërcënon të ardhmen e qeverisë së koalicionit të Benjamin Netanyahu-t.

“Ushtria do të fillojë këtë javë dërgimin e ftesave si pjesë e procedurave të rekrutimit për anëtarët e komunitetit ultra-ortodoksë për të cilët statusi i studentit të yeshiva-s (shkollës Talmud) nuk është më i vlefshëm pas skadimit të ligjit (përkatës)”, tha ushtria izraelite në një deklaratë.

Rekrutimi i hebrenjve ultra-ortodoksë është një problem për qeverinë Netanyahu, e cila u formua në dhjetor 2022 dhe mbetet në sajë të aleancës së partisë Likud të kryeministrit me partitë fetare të ekstremit të djathtë dhe ultra-ortodoksë izraelite që këmbëngulin në ruajtjen e përjashtimit, gjë që po krijon shqetësime në rritje në pjesën tjetër të shoqërisë izraelite pas 21 muajsh lufte në Gaza dhe konflikteve në Liban, Siri dhe Iran.

Sipas një marrëveshjeje që daton që nga themelimi i shtetit të Izraelit në vitin 1948, meshkujt haredi kanë gëzuar dekada përjashtimi de facto nga shërbimi ushtarak me kusht që e gjithë koha e tyre t’i kushtohet studimit të teksteve të shenjta të judaizmit në shkollat ​​talmudike.

Ky përjashtim u kundërshtua nga Gjykata Supreme në vitet 2000, e cila i detyroi qeveritë e njëpasnjëshme të hartonin rregullime të përkohshme ligjore për të mbajtur të lumtur ultra-ortodoksët, të cilët krijojnë dhe shkatërrojnë qeveritë.

Që nga qershori 2024, qeveria ka qenë nën presion nga gjykatat për të vazhduar me rekrutimin e ultra-ortodoksëve në mungesë të një ligji që garanton përjashtimin e tyre.

“Listat e projektligjit do të dërgohen në valë gjatë muajit korrik, deri në një total prej 54,000”, thuhet në deklaratën e ushtrisë.

“Ushtria do të vazhdojë përpjekjet e saj për të zgjeruar rekrutimin e anëtarëve të komunitetit ultra-ortodoks, duke siguruar që atyre t’u ofrohen kushtet më të mira për të ruajtur mënyrën e tyre unike të jetesës”, thuhet në deklaratë.

Komuniteti ultra-ortodoks përbën 14% të popullsisë hebraike të Izraelit, numëron rreth 1.3 milion njerëz, dhe 66,000 janë në moshë ushtarake, më parë ishin të përjashtuar.

Disa rabinë argumentojnë se studimi i Tora-s mbron vendin po aq sa ushtrinë. Të tjerë kanë frikë se përfshirja e hebrenjve të rinj ultra-ortodoksë në një trup meshkujsh jofetarë, në të cilin shërbejnë edhe gratë, do të ndryshojë identitetin e tyre fetar.