Në një mbretëri të largët lindore jetonte një mbret i urtë, i cili po i afrohej moshës së pleqërisë. Ai e dinte se duhej të zgjidhte pasardhësin e tij, por nuk dëshironte ta bënte sipas traditës, duke zgjedhur fëmijët ose shërbëtorët e vet. Ai vendosi t’i provonte zemrat e rinisë së mbretërisë.

Një ditë i mblodhi të gjithë të rinjtë dhe u tha: “Koha ime po mbaron. Dua që mbreti i ardhshëm të jetë njëri prej jush. Secilit do t’ju jap nga një farë të veçantë. Mbilleni, ujiteni dhe pas një viti silleni këtu. Bima që do të rritni do të tregojë kush prej jush është i denjë për fronin.”

Mes të rinjve ishte edhe një djalosh i quajtur Ling. Ai e mori farën, shkoi në shtëpi dhe me gëzim ia tregoi nënës së tij ndodhinë. Ajo e ndihmoi ta përgatiste vazon dhe dheun. Lingu e mbolli farën dhe çdo ditë e ujiste me kujdes, duke pritur me padurim shenjën e parë të rritjes.

Javët kaluan. Shokët e tij filluan të flisnin për bimët që po rriteshin. Por në vazon e Lingut nuk kishte asgjë. Kaluan tre javë, katër, pesë… asnjë ndryshim. Ai filloi të mendonte se kishte dështuar. Edhe pas gjashtë muajsh, vazoja e tij mbetej bosh.

Megjithatë, Lingu nuk u dorëzua. Ai vazhdoi ta ujiste farën, duke shpresuar se ndoshta një ditë do të mbinte.

Pas një viti, të rinjtë u kthyen në pallat me pemë të larta, lule shumëngjyrëshe dhe bimë të mrekullueshme. Lingu, me zemër të rënduar, mori vazon e tij bosh. Disa qeshën me të, të tjerë ndjenë keqardhje.

Kur mbreti hyri, ai u mahnit nga bukuria e bimëve. Por papritmas vërejti Lingun që fshihej pas të tjerëve. E thirri përpara. Lingu u tremb, mendoi se mbreti do ta qortonte.

Mbreti e pyeti për emrin, dhe pasi turma u qetësua, tha me zë të lartë:

“Ky është mbreti juaj i ri!”

Të gjithë u habitën. Lingu vetë nuk mund ta besonte.

Mbreti vazhdoi: “Një vit më parë, ju dhashë fara të ziera — fara që nuk mbijnë kurrë. Ju të gjithë, përveç Lingut, i zëvendësuat farat e mia me të tjera. Lingu është i vetmi që tregoi sinqeritet, guxim dhe besnikëri. Ai solli vazon bosh, por zemrën e tij të pastër. Prandaj, ai është i denjë të jetë mbret.”

Çfarë mbjell, atë do të korrësh

• Nëse mbjell sinqeritet, do të korrësh besim.
• Nëse mbjell mirësi, do të korrësh miq.
• Nëse mbjell përulësi, do të korrësh madhështi.
• Nëse mbjell këmbëngulje, do të korrësh fitore.
• Nëse mbjell kujdes, do të korrësh harmoni.
• Nëse mbjell punë të palodhshme, do të korrësh sukses.
• Nëse mbjell falje, do të korrësh pajtim.
• Nëse mbjell durim, do të korrësh përmirësim.
• Nëse mbjell besim, do të korrësh mrekulli.

Kujdes çfarë mbjell sot, sepse frutat e së nesërmes janë pasqyra e zgjedhjeve të tua. Farat që mbjell në zemër, në sjellje dhe në vepra, do ta ndërtojnë jetën tënde — ose drejt dritës, ose drejt errësirës.

Përshtatje,
[islampress.ch]

Në lidhje me therrjen e kurbanit apo akikës me rastin e lindjes së fëmijës, dijetarët kanë qëndrime të ndryshme. Disa thonë është se është vaxhib, disa të tjerë thonë se është sunet, ndërsa disa të tjerër, përfshirë dijetarët e medh’hebit hanefi, thonë se është mustehab. Madje ka prej tyre që thonë se nuk është as sunet.

Ebu Rafi’u r.a. transmeton se, kur hazreti Fatimja e lindi hazreti Hasanin, dëshironte të bënte akika për të. Pejgamberi a.s. i tha: “Mos bëj akika për të; por rruajani kokën dhe jep sadaka në argjend, në peshën e flokëve të tij, për të varfrit ose për banorët e Suffes (Ehlu’s-Suffe).” (Ahmedi në Musnedin e tij).

Gjithashtu, transmetohet:

“Zekati e ka shfuqizuar çdo lëmoshë tjetër që ishte caktuar në Kur’an; larja për shkak të xhunubllëkut e ka shfuqizuar çdo larje tjetër; agjërimi i Ramazanit e ka shfuqizuar çdo agjërim tjetër; ndërsa kurbani i Bajramit e ka shfuqizuar çdo therje tjetër.” (Imam Bejhekiu në Sunen el-Kubra)

Dijetarët hanefijë e kanë kuptuar këtë hadith, si dhe disa transmetime të tjera, si dëshmi se dispozita e akikës është shfuqizuar dhe se ajo nuk është sunet.

Megjithatë, ndër dijetarët e medhhebit hanefij ka pasur njëfarë mospajtimi lidhur me statusin juridik të akikës:

• Disa kanë thënë se ajo është mekruh, pra vepër e papëlqyer.
• Të tjerë kanë anuar nga mendimi se ajo është mubah, pra e lejuar, por jo sunet.

Në librin e fetvave “El-Fetava el-Hindijje” përmendet:

Muhammedi Esh-Shejbani,  Allahu e mëshiroftë, ka thënë lidhur me akikën: “Kush dëshiron, le ta bëjë; e kush nuk dëshiron, le të mos e bëjë.’ Kjo tregon se ajo është e lejuar, gjë që përjashton të qenit e saj sunet. Ndërsa në veprën “El-Xhamiu’s-Sagir” është përmendur: ‘Nuk bëhet akika as për djalin dhe as për vajzën.’ Kjo është shenjë e papëlqyeshmërisë së saj, siç përmendet në Bedai’ në kapitullin e kurbanit.” (El-Fetava el-Hindijje.)

Imam Ebu Bekr el-Kasani thotë:

«Kjo tregon papëlqyeshmërinë e saj, sepse akika më herët konsiderohej një vepër e lavdërueshme; e kur kjo vlerë e saj u shfuqizua, nuk mbeti tjetër veçse papëlqyeshmëria.” (Bedai’u’s-Sanai’ fi Tertibi’sh-Sherai’.)

Përfundim

Sipas këtij interpretimi, ky është qëndrimi në medhhebin hanefij: akika nuk konsiderohet sunet. Disa dijetarë të hershëm hanefijë e kanë konsideruar atë të lejuar, ndërsa disa të tjerë të papëlqyer.

Një person mund të ndjekë një medhheb tjetër dhe të therë akika duke e konsideruar atë sunet, me kusht që të respektojë rregullat e marrjes së lehtësimeve fetare dhe të mos përziejë qëndrime juridike në mënyrë të paarsyeshme.

Sipas shumicës së dijetarëve bashkëkohorë hanefijë, therja e një kafshe për të porsalindurin konsiderohet mustehab, pra vepër e pëlqyeshme dhe e lavdërueshme, por jo sunet. Ajo shprehet si falënderim ndaj Allahut për begatinë e fëmijës, ndërsa mishi i ndarë për të tjerët konsiderohet sadaka.

Allahu i Lartësuar e di më së miri.

Redaksia: Islampress.ch

Falënderimi i takon Allahut të Madhërishëm, Zotit të të gjitha botëve. Dërgojmë salavate dhe selame mbi të Dërguarin e fundit të Allahut dhe të dashurin e Tij, Muhamedin (paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të), mbi shokët e tij, mbi familjen e tij dhe mbi të gjithë robërit e mirë të Allahut.

Vëllezër, e këshilloj veten dhe juve që të kemi besim të fortë në Allahun, në melekët e Tij, në Librat e Tij, në të Dërguarit e Tij, në Ditën e Gjykimit dhe në caktimin e Allahut.

Të dashur vëllezër, nëse sot do të pyesnim se cilat janë gjërat themelore në Islam, besoj se shumica prej nesh menjëherë do të thoshte: të besojmë në Allahun, ta falim namazin, ta agjërojmë ramazanin, ta japim zekatin dhe ta kryejmë haxhillëkun, për atë që ka mundësi. Dhe vërtet, këto janë themelet e fesë sonë.

Por, të dashur vëllezër, ekziston diçka që duhet t’i shoqërojë të gjitha këto, e ajo është sjellja e mirë.

Sepse njeriu mund të dijë shumë gjëra, mund të bëjë shumë ibadete, mund të falet dhe të agjërojë gjatë, mund të ketë edhe tituj të ndryshëm, por nëse sillet keq ndaj njerëzve që e rrethojnë, nëse në situata të ndryshme nuk di të tregojë moral të mirë, atëherë duhet ta pyesim veten se sa gjurmë kanë lënë këto ibadete në sjelljen e tij, sepse pikërisht këtë gjë është dashur ta bëjnë.

Prandaj nuk duhet të na befasojë fakti që i Dërguari i Allahut (paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të), ka thënë se devotshmëria ndaj Allahut dhe sjellja e mirë janë ato që më së shumti do t’i fusin njerëzit në Xhenet.

Vëllezër, Islami nuk na mëson vetëm se si të falemi, të agjërojmë dhe të lexojmë Kuran. Islami na mëson edhe se si të bisedojmë, si të dëgjojmë, si të pyesim, si të sillemi me më të moshuarin dhe më të riun, me prindin, me fqinjin, me mikun, por edhe me atë prej të cilit e mësojmë fenë tonë.

Dhe pikërisht këtu vijmë te një çështje e rëndësishme për të cilën ndoshta nuk flasim mjaftueshëm, ose flasim, por nuk e zbatojmë: marrëdhënia jonë ndaj dijetarit, alimit, mësuesit dhe atij prej të cilit e mësojmë fenë tonë.

Allahu i Madhërishëm thotë:

قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ – “Thuaj: A janë të barabartë ata që dinë dhe ata që nuk dinë?” (Ez-Zumer, 09).

I Dërguari i Allahut (paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të), në një hadith kudsij ka thënë: “Kush i bën keq një veliu (të dashurit dhe të mbrojturit) Tim, Unë i kam shpallur luftë atij!” Për këtë imam Shafiu dhe Ebu Hanife kanë thënë: “Nëse dijetarët nuk janë evlijatë e Allahut, atëherë Allahu nuk ka evlija.”

Vëllezër, e gjithë kjo nuk do të thotë se dijetari është i paprekshëm. Nuk do të thotë se alimi është i pagabueshëm dhe se fjala apo puna e tij nuk duhet të verifikohet. Nuk do të thotë as se çdo person që mban titullin e dijetarit automatikisht ka të drejtë. Por do të thotë se dija ka vlerën e saj, ndërsa ai që bart dijen ka të drejtën dhe pozitën e tij.

I Dërguari i Allahut (paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të), ka thënë: “Nuk është prej nesh ai që nuk e respekton të moshuarin, as ai që nuk tregohet i mëshirshëm ndaj të riut dhe as ai që nuk e di të drejtën dhe vlerën e të diturit.”

Prandaj, vëllezër, ju lutem që sot t’i mësojmë disa gjëra.

Së pari: Ta respektojmë dijen dhe bartësit e saj!

Sot njeriut i mjafton një telefon, disa minuta në internet dhe tashmë mund t’i shkojë mendja se është bërë dijetar. Lexon një publikim, shikon një video dhe tashmë ia jep vetes të drejtën të gjykojë dhe të flasë se çfarë është hallall, çfarë është haram, kush ka të drejtë, kush ka gabuar dhe kush ka devijuar.

Por nuk është mirë kështu! Sepse dija islame nuk fitohet në këtë mënyrë. Dijetari ka mësuar me vite, ka lexuar, ka dëgjuar, ka verifikuar, ka krahasuar mendimet, ka mësuar nga dijetarë të tjerë dhe vetëm pastaj ka folur. Prandaj, respektimi i dijetarit nuk është respektimi i njeriut për shkak të personalitetit të tij, por respektimi i dijes që ai bart dhe i amanetit që ka marrë përsipër.

Së dyti: Të dëgjojmë, të pyesim dhe të mos flasim pa dije

Kur ulemi para një njeriu të ditur për të dëgjuar një ligjëratë, ose kur dëgjojmë hutben, detyra jonë e parë është të dëgjojmë. Nuk kemi ardhur për ta plotësuar ligjërimin e tij, për t’i hedhur fjalë, për ta korrigjuar apo për të zhvilluar bisedë derisa ai flet.

Hasan bin Aliu (Allahu qoftë i kënaqur me të), e këshillonte të birin e tij: “O biri im, kur ulesh me dijetarët, përpiqu të dëgjosh më shumë sesa të flasësh dhe mëso mirë të dëgjosh, ashtu siç mëson të heshtësh mirë. Dhe mos ia ndërprit askujt fjalën derisa ta përfundojë, sado e gjatë që të jetë.”

Le ta shikojmë këtë edukatë, vëllezër: “Mos ia ndërprit askujt fjalën derisa ta përfundojë, sado e gjatë që të jetë.”

Kur alimi flet, ta lëmë ta përfundojë mendimin e tij. Të mos ia ndërpresim fjalën, të mos i flasim nga vendi, të mos komentojmë anash atë që po thotë dhe të mos e ndërpresim. Nëse diçka nuk e kuptojmë ose nuk pajtohemi me diçka, ta mbajmë mend dhe pas ligjëratës të pyesim ose ta verifikojmë.

Nëse dikush ka ndonjë nevojë të ngutshme dhe duhet të dalë, le të ngrihet dhe të dalë. Por nuk është e hijshme të hedhim fjalë për shkak të gjatësisë së ligjëratës ose hutbes, të komentojmë se sa ka mbetur deri në fund apo në çfarëdo mënyre ta pengojmë atë që flet.

Nëse e bëjmë këtë gjatë ligjëratës, tregojmë mungesë kulture. Ndërsa nëse e bëjmë gjatë hutbes, atëherë jo vetëm që i pengojmë të tjerët që kanë ardhur për të dëgjuar, por edhe vetes ia mohojmë dobinë dhe shpërblimin për të cilin kemi ardhur në xhami.

Sepse ai që nuk di të dëgjojë, vështirë se do të dijë edhe të mësojë. Prandaj, prej edukatës ndaj njeriut të ditur është: ta dëgjojmë kur flet, të mos ia ndërpresim ligjërimin dhe t’i japim mundësi ta përfundojë atë që ka filluar.

Së treti: Nëse mendojmë se alimi ka gabuar, të mos nxitojmë me gjykimin

Respektimi i dijetarëve nuk do të thotë ndjekje e verbër. Edhe alimi është njeri. Mund të gabojë. Mund të harrojë diçka. Mund ta vlerësojë gabimisht një çështje, rrethanat ose mënyrën se si do ta thotë diçka. Mund të shprehet gabimisht. Mund ta mbështesë njërin prej disa mendimeve të pranuara. Prandaj, nëse dëgjojmë diçka që na duket e gabuar, të mos themi menjëherë: “Ky nuk ka haber”, “ky nuk e njeh fenë”, “ky ka devijuar”, “ky është kështu ose ashtu”.

Së pari ta verifikojmë. Ta pyesim një dijetar tjetër, të ditur dhe kompetent. T’i pyesim ata që e njohin atë fushë. Sepse vetëm pse kemi mësuar disa sure, kemi dëgjuar disa ligjërata ose kemi lexuar disa tekste, nuk do të thotë se jemi bërë kompetentë për të gjykuar mbi dijen, punën dhe ekspertizën e një dijetari.

Nëse çdo njeri që ka lexuar diçka do të kishte të drejtë ta korrigjonte alimin, dijetarin dhe t’i tregonte se si duhet të punojë, atëherë me të drejtë mund të pyesim: Përse na duhen njerëzit e ditur, përse na duhen institucionet, përse na duhen vitet e shkollimit dhe përvoja e tyre?

Natyrisht, kjo nuk do të thotë se muslimani i zakonshëm nuk ka të drejtë të pyesë, të kërkojë sqarim ose të tregojë për atë që nuk i është bërë e qartë. Por ekziston dallimi midis pyetjes dhe gjykimit, midis kërkimit të sqarimit dhe poshtërimit publik të dijetarit.

Vëllezër, ta kujtojmë: nuk është e njëjta gjë t’i tregosh dikujt për një gabim dhe ta poshtërosh njeriun.

Nuk është e njëjta gjë të thuash: “Unë kam dëgjuar ndryshe, a mund ta shqyrtojmë këtë?” dhe të thuash: “Ti nuk ke haber.” Nuk është e njëjta gjë të thuash: “A nuk do të mund të bëhej kështu?” dhe të thuash: “Kështu do të bëhet.”

Njëra është kërkimi i së vërtetës, i së mirës dhe i më të mirës, ndërsa tjetra është mungesë kulture, mendjemadhësi dhe arrogancë. Njeriu mund ta ndërtojë reputacionin e tij për vite të tëra, ndërsa një fjalë e keqe mund t’i shkaktojë dëm të madh. Prandaj është e nevojshme të kemi sjellje të mirë ndaj dijetarëve.

Por, vëllezër, këtu nuk duhet të ndalemi.

Sepse ashtu siç muslimani e ka për obligim të dijë se si do të sillet ndaj dijetarit, edhe dijetari e ka për obligim të dijë se si do të sillet ndaj atij të cilin e mëson.

Për këtë, nëse do Allahu, do të flasim në hutben e ardhshme.

Vetëm edhe një gjë! Pas hutbes të mos themi: “Hoxha sot foli se si populli duhet t’i respektojë hoxhallarët.” Jo, vëllezër. Ne folëm për atë se Islami kërkon që ta respektojmë dijen dhe ata që e bartin atë. E kjo është shumë më e gjerë sesa respektimi i cilitdo individ.

E lusim Allahun e Madhërishëm që të na udhëzojë në rrugën e drejtë, ta përmirësojë sjelljen tonë, të na dhurojë dije të dobishme dhe t’i bashkojë zemrat tona në rrugën e së mirës. Amin!

Përshtati në shqip: Miftar Ajdini

(Islampress)

Në gjuhën arabe, shkolla quhet medrese, ndërsa kjo fjalë vjen nga folja derese – mësoj. Në shkollat tona mësohet të shkruhet, të llogaritet, mësohet për mjedisin ku jetojmë, për të kaluarën tonë dhe historinë, për gjeografinë, vizatimin, muzikën dhe gjuhët e huaja. Mësohet gjithçka që do ta bëjë jetën tonë në këtë dynja më të lehtë dhe do të na aftësojë që nëpër të të ecim të sigurt, duke qenë të dobishëm për bashkësinë dhe atdheun.

Nëpër botën islame, në shkolla mësohet gjithçka që përmendëm, por mësohet edhe për fenë tonë, mësohet si të kryhen ibadetet dhe mësohen dispozitat e fesë. Tek ne nuk është kështu. Ne kemi një shkollë tjetër ku i mësojmë këto, por ajo nuk quhet medrese, por mekteb.

Fjala mekteb vjen nga folja ketebe, që do të thotë të shkruash.

Ne e dimë se fëmijët tanë në mekteb nuk mësojnë vetëm t’i shkruajnë dhe t’i lexojnë shkronjat, por mësojnë dhe aftësohen që, duke ecur nëpër dynja, me veprat e tyre dhe duke e jetuar fenë në të, të shkruajnë në këtë dynja dhe, njëkohësisht, ta mbushin librin e veprave të tyre me bindje ndaj Allahut dhe me vepra të mira.

Në mekteb, fëmijët tanë mësojnë se si në Tokë shkruhet sexhdeja.

Kur çdo gjë që ka krijuar Allahu i nënshtrohet Atij dhe e madhëron Atë, a të mos e bëj edhe unë këtë? A të mos e aftësoj fëmijën tim që të hyjë edhe vetë në korin e gjithçkaje që e madhëron Allahun?

Edhe Toka, kur të dalim para Zotit tonë, do t’i tregojë lajmet e saj. Ajo do të tregojë se ku dhe kur e ke vendosur ballin tënd mbi tokë në sexhde dhe, në këtë mënyrë, e ke bërë veten të njohur për të Dërguarin e Allahut ﷺ.

Në mekteb, fëmijët tanë mësojnë se si abdesi dhe gusli shkruhen mbi trup.

Abdesi e lë trupin më të pastër nga gjynahet dhe na sjell nur në fytyrë.

A nuk ka depërtuar deri në veshët dhe zemrat tona fjala e Allahut se, kur duam të komunikojmë me Të, kur duam ta kthejmë fytyrën nga Kibla, duhet ta lajmë fytyrën, duart dhe këmbët dhe ta fërkojmë kokën?

Kjo do të na mbrojë këtu nga shejtani dhe sulmet e tij, ndërsa në ahiret do të na sjellë në shoqërinë e Pejgamberit ﷺ.

Kush nuk do të dëshironte t’ia siguronte fëmijës së vet një mbrojtje të tillë këtu dhe t’ia bënte të mundur një shoqëri të tillë në ahiret?

Të gjithë ata që dëshirojnë, le ta dinë se nesër fillon mektebi. Fillon puna në klasat tona të mektebit, ku fëmijët tanë do të mësojnë se si në librin e veprave të tyre të shkruajnë vepra të mira dhe si të regjistrohen tek Allahu si robër të bindur ndaj Tij.

Në mekteb, fëmijët mësojnë të shkruajnë bindjen ndaj prindërve në librin e jetës dhe të veprave të tyre.

Me siguri, në bankat e mektebit do të dëgjojnë se Allahu i Lartësuar ka thënë se ata janë të obliguar ta adhurojnë Atë dhe t’u bëjnë mirë prindërve. Dhe, me siguri, do të dëgjojnë se Pejgamberi ﷺ ka thënë se rruga drejt kënaqësisë së Allahut është në kënaqësinë e prindërve dhe se Xheneti është nën këmbët e nënës.

Mos ngurro, o baba dhe o nënë!

Nëse dëshiron të mirën e përhershme dhe nëse dëshiron siguri në pleqëri, regjistroje dhe dërgoje fëmijën në mekteb, në atë institucion ku mësohet të shkruhet mirësia ndaj prindërve.

Në mekteb, fëmijët do të mësojnë se në medrese, në shkollën e tyre fillore dhe të mesme, duhet të mësojnë. Mektebi do t’i drejtojë që të mësojnë të shkruajnë, të mësojnë të llogarisin, t’i mësojnë drejtimet e botës dhe të mësojnë për të kaluarën tonë dhe atë botërore.

Mektebi do t’u mësojë se kërkimi i diturisë, i çdo diturie, është farz, obligim për çdo musliman.

Pyes veten: si është e mundur të jesh prind dhe të mos e dërgosh fëmijën në mekteb?

Është e sigurt se nuk ka prind që nuk do të dëshironte të mirën, më të mirën për fëmijën e vet. Ja, pra, mundësia që këtë të mirë t’ia japë fëmijës së tij përmes mektebit.

Ndërsa Pejgamberi ﷺ ka thënë se gjëja më e mirë që mund t’ia lësh fëmijës është edukimi.

Në mekteb, fëmijët do të mësojnë se si, duke ecur mbi Tokë, shkruhet ndershmëria, ndërsa ajo buron nga devotshmëria.

Do të mësojnë se si, duke ecur mbi Tokë, jetohet dhe shkruhet drejtësia, ndërsa ajo buron nga imani.

Në mekteb do të mësojnë si të jenë njerëz. Dhe sa madhështore tingëllon kjo fjalë: njerëz!

Nesër mektebet i hapin dyert e tyre dhe atje i presin mësuesit dhe mësueset tona të përkushtuar, për t’u derdhur në zemrat e tyre forcën që t’ua mundësojë të lënë në dynja një gjurmë të mirë, të gdhendur e të shkruar thellë nga jeta e tyre; që ta shkruajnë rrugën e tyre në dynja me besim dhe mirësi.

Ndërsa neve, edhe pasi të vdesim, për shkak të edukimit të tyre, në librin e veprave tona do të na regjistrohen vepra të mira.

O Allahu i Lartësuar, na ndihmo që fëmijët tanë t’i nxjerrim në rrugën e drejtë dhe që ata të jenë më të mirë se ne. Amin!

Hatib: Izet ef. Čamdžić

Përshtati në shqip: Miftar Ajdini

(Islampress)

Shkruan: Abdusamed Nasuf Bushatliq

Sexhdeja është për qindra miliona muslimanë në botën islame pjesë përbërëse e ibadetit të tyre të përditshëm.

Ajo është ndërthurur aq thellë në jetën e tyre, saqë shumë prej tyre, për shkak të takimit të vazhdueshëm me të që nga fëmijëria e hershme, as nuk mendojnë për simbolikën dhe domethënien e saj të thellë.

Por, për njeriun bashkëkohor perëndimor, veçanërisht për atë që është formuar nga një botëkuptim ateist ose sekular, sexhdeja shpesh përfaqëson diçka të vështirë për t’u kuptuar dhe të huaj. Në një kulturë që lirinë e njeriut shpesh e përkufizon përmes pavarësisë nga çdo realitet më i lartë, akti i vendosjes së fytyrës në tokë mund të duket si shprehje dobësie, nënshtrimi apo edhe humbje e dinjitetit njerëzor.

Mirëpo, pikërisht në botën perëndimore sexhdeja ka filluar të marrë një kuptim krejtësisht tjetër. Për shumë njerëz që e kanë njohur Islamin pa barrën e traditës së trashëguar, ajo është bërë simbol i autenticitetit shpirtëror, një lloj rebelimi kundër pikëpamjes materialiste për jetën dhe një shprehje e fuqishme e identitetit të muslimanit, i cili nuk pranon një qëndrim poshtërues ndaj fesë dhe vlerave të veta. Pikërisht për këtë arsye nuk është e rastësishme që disa prej meditimeve më të bukura për sexhden kanë ardhur nga njerëz që e kanë pranuar Islamin pas një kërkimi të gjatë për të vërtetën.

Ndër ta, një vend të veçantë zë mendimtari amerikan Xhefri Lang, dikur ateist dhe profesor i matematikës, i cili e pranoi Islamin. Ai e ka përshkruar sexhden në një mënyrë aq të thellë dhe frymëzuese, saqë edhe muslimanin e shtyn të ndalet dhe të mendojë sërish për kuptimin e saj të vërtetë, vendin që ajo zë në Islam dhe lidhjen e thellë që ajo vendos ndërmjet njeriut dhe Allahut të Lartësuar.

Në librin e tij Even Angels Ask: A Journey to Islam in America (Edhe melekët pyesin: Një udhëtim drejt Islamit në Amerikë), Xhefri Lang përshkruan sexhden e tij të parë, çastin në të cilin nuk u përball vetëm me sexhden, por edhe me vetveten, me krenarinë, frikën dhe paragjykimet e tij.

Ja një pjesë nga dëshmia e tij: “E ndjeva se zemra po më rrihte fort dhe emocionet po bëheshin gjithnjë e më të fuqishme kur, pasi e thashë përsëri ‘Allahu ekber’, arrita te momenti i sexhdes.

U ngurtësova në vend, duke parë hapësirën përpara meje, ku duhej të ulesha në gjunjë e duar dhe ta vendosja fytyrën në tokë. Nuk mundesha.

Nuk mund ta ulja veten në tokë. Nuk mund ta pranoja që ta përulja fytyrën time duke e prekur tokën, si një rob që i nënshtrohet zotërisë së tij. Më dukej sikur këmbët i kisha të lidhura me pranga dhe nuk mund t’i përkulesha.

Më pushtoi një ndjenjë e fuqishme turpi dhe parehatie. Në mendjen time i shihja miqtë dhe të njohurit e mi duke më vështruar dhe duke qeshur me mua, ndërsa po e bëja veten qesharak. E imagjinoja talljen dhe habinë e tyre.

Pothuajse mund t’i dëgjoja fjalët e tyre: ‘I gjori Xhefri! Arabët e kanë magjepsur në San Francisko, apo jo?’

Fillova të lutem: ‘Të lutem… të lutem, më ndihmo në këtë.’

Mora frymë thellë dhe e detyrova veten të përkulesha.

Tani isha mbi duar dhe gjunjë. Për disa çaste hezitova, pastaj e vendosa fytyrën në sexhde. E zbraza mendjen nga të gjitha mendimet dhe tri herë thashë: ‘Subhane Rabbijel-E’ala.’

‘Allahu ekber.’

E thashë këtë dhe u ngrita nga sexhdeja, duke u ulur mbi thembra. Përpiqesha ta ruaja përqendrimin e plotë, duke mos lejuar asgjë të ma shpërqendronte vëmendjen.

‘Allahu ekber.’

Përsëri e vendosa fytyrën në tokë. Ndërsa hunda ime prekte dyshemenë, i përsëritja fjalët ‘Subhane Rabbijel-E’ala’ pothuajse mekanikisht. Isha i vendosur ta përfundoja namazin, pavarësisht gjithçkaje.

‘Allahu ekber.’

U ngrita dhe i thashë vetes: ‘Kanë mbetur edhe tri rekate.’

Deri në fund të namazit zhvillova një luftë të vështirë me ndjenjat dhe krenarinë time. Por çdo lëvizje e mëtejshme bëhej më e lehtë, derisa në sexhden e fundit ndjeva një qetësi pothuajse të plotë.

Pastaj e lexova Ettehijatin në uljen e fundit dhe dhashë selam në anën e djathtë dhe të majtë.

Plotësisht i rraskapitur, mbeta ulur në dysheme dhe mendova për luftën e brendshme nëpër të cilën sapo kisha kaluar. Ndihesha i turpëruar që kisha luftuar aq shumë me veten për ta përfunduar namazin.

Me kokën të përkulur, u luta: ‘O Zoti im, më fal mendjemadhësinë dhe marrëzinë time. Kam ardhur nga larg, ndërsa përpara meje është ende një rrugë e gjatë.’

Atëherë ndjeva diçka që nuk e kisha përjetuar kurrë më parë dhe që e kam të vështirë ta përshkruaj me fjalë.

Më përfshiu një ndjenjë që mund ta përshkruaj vetëm si një valë freskie, sikur vinte nga thellësia e kraharorit tim. Ishte aq e fuqishme, saqë në fillim u drodha. Por nuk ishte vetëm një ndjesi trupore. Ajo preku edhe emocionet e mia në një mënyrë të pazakontë. Ishte sikur mëshira ishte shndërruar në diçka të prekshme, sikur më kishte mbështjellë dhe kishte depërtuar në qenien time.

Atëherë fillova të qaja dhe nuk e dija përse. Lotët filluan të rridhnin vetvetiu nëpër fytyrën time dhe nisa të dënesja. Sa më shumë qaja, aq më fuqishëm ndieja se një forcë mbinatyrore e mirësisë dhe mëshirës po më përqafonte. Nuk qaja për shkak të ndjenjës së fajit, ndonëse kisha arsye për këtë, as për shkak të turpit apo gëzimit. Ishte sikur të ishte hapur një digë e thellë dhe të kishte çliruar shtresa të mëdha frike dhe zemërimi që i kisha mbajtur gjatë brenda vetes.”

Sexhdeja nuk është shprehje e poshtërimit të njeriut, por kulmi i çlirimit të tij. Në të, njeriu e pranon se është rob vetëm i Allahut të Lartësuar dhe, në këtë mënyrë, çlirohet nga robërimi ndaj çdo gjëje tjetër – ndaj njerëzve, ideologjive, epsheve dhe forcave materiale.

Prandaj, sexhdeja është shprehja më e lartë e lirisë njerëzore.

Përshtati në shqip: Miftar Ajdini

(Islampress)

Njeriu vjen në këtë botë dhe nuk di asgjë, por, i pajisur me dëgjim, shikim dhe mendje, ai ka mundësi të mësojë. Për njeriun thuhet edhe se është qenie që mëson. Që nga ardhja e tij në këtë botë e deri në varr, njeriu mëson: mëson duke dëgjuar, duke parë dhe duke menduar. Shumë gjëra që njeriu i ka mësuar, madje as nuk e di se ku dhe kur i ka përvetësuar. Kur e mësove dallimin ndërmjet të thartës dhe të ëmblës, të djegëses dhe normales? Kur dhe ku e mësove fjalën e parë, kur i mbajte mend njerëzit e parë…?

Përveç kësaj, le ta quajmë të mësuarit spontan, ekziston edhe të mësuarit institucional dhe i organizuar. Ka filluar viti i ri shkollor dhe ky është një çast i përshtatshëm që të kujtojmë atë që i Allahu i Lartësuar dhe i Dërguari i Tij u porosisin njerëzve lidhur me këtë çështje.

Të gjithë e dimë se fjalët e para të Shpalljes së fundit ishin: “Ikre’!” – “Lexo!”. Por, o vëllezër, kjo ishte një urdhër që ajo që mësohet të jetë në emër të Krijuesit të botëve, sepse dija pa besim nuk është edukim, e as arsimim. Madje, vetë fjala arsimim në thelb lidhet me fjalën arsye.

Sa njerëz të ditur, juristë, mjekë, inxhinierë, profesorë e të tjerë, që të mos i numërojmë të gjithë, nuk janë shembull me sjelljen e tyre për të rinjtë dhe nuk janë shembull për njerëzit që i rrethojnë? Fatkeqësisht, ka jo pak prej tyre që pinë alkool, luajnë bixhoz, nuk jetojnë në harmoni në martesat e tyre, dhe e gjithë kjo për shkak se nga jeta e tyre, nga përditshmëria e tyre, e kanë përjashtuar Allahun, dispozitat dhe normat e Tij.

Prandaj, në fillim të vitit të ri shkollor, përveçse t’ua kujtojmë obligimin për të mësuar, duhet të paralajmërojmë edhe për domosdoshmërinë e edukimit, përkatësisht të kuptimit të drejtë të fjalisë së parë që iu shpall të Dërguarit (savs): “Lexo, në emër të Zotit tënd, i Cili krijoi!”

Ne nuk mësojmë dhe nuk arsimohemi vetëm që të kemi një vend pune më të rehatshëm, një pagë më të mirë, një vend pune të sigurt apo të jemi në një vend pune të financuar nga buxheti i shtetit. Ne mësojmë dhe arsimohemi që me dijen tonë dhe me angazhimin tonë t’u shërbejmë njerëzve, bashkësisë dhe atdheut.

Njeriu i arsimuar, të cilit synimi i vetëm i tij është paga dhe një vend pune i rehatshëm e i sigurt, ka shpërblim të kësaj bote. Ndërsa njeriu i arsimuar dhe i edukuar ka dy shpërblime: shpërblimin e kësaj bote dhe shpërblimin e botës tjetër. Dhe, për më tepër, të gjithë kemi një jetë të lumtur e të rregulluar dhe kemi një shoqëri me njerëz të kënaqur.

Prandaj, tani, kur fillon viti i ri shkollor, le të përpiqemi edhe një herë ta lexojmë hadithin e të Dërguarit të Allahut (avs), në të cilin thuhet:

“Kush e merr rrugën për të kërkuar dije, Allahu do t’ia lehtësojë atij rrugën për në Xhenet.”

Allahu i Lartësuar atij që mëson në emër të Allahut, atij që e dëshiron edhe dijen edhe edukimin, ia mundëson që, krahas hapave drejt bankës shkollore, të ecë edhe drejt kopshtit të Xhenetit.

Tani, kur fillon viti i ri shkollor, le të përpiqemi ta lexojmë përsëri dhe ta kuptojmë më plotësisht edhe hadithin e të Dërguarit (savs):

“Kush zgjohet herët dhe mëson një ajet nga Kurani, kjo është më e mirë për të sesa të falë njëqind rekate namaz nafile; ndërsa kush zgjohet herët dhe mëson një kapitull të ndonjë shkence, kjo është më e mirë për të sesa të falë një mijë rekate namaz nafile.”

Do të ishte e pabesueshme, do të tingëllonte joreale, që vetëm mësimi përmendësh i një ajeti, pa e zbatuar atë në jetë, të sillte shpërblimin sikur të kishim falur njëqind rekate namaz. Do të ishte e pabesueshme dhe do të tingëllonte joreale që vetëm të mësojmë një mësim për ndershmërinë, për mbrojtjen e mjedisit e të tjera, pa i zbatuar ato, dhe të kemi shpërblim sikur të kishim falur një mijë rekate namaz nafile.

Prandaj, është e rëndësishme të dimë dhe të jemi vazhdimisht të vetëdijshëm se Allahu i Lartësuar nuk thotë vetëm: “Mëso!”, nuk urdhëron vetëm: “Lexo!”, por qartë dhe pa mëdyshje thekson dhe urdhëron që ai mësim dhe ai lexim të jenë në emër të Tij. Kjo do të thotë se dija e fituar duhet të jetë në shërbim të së mirës, në shërbim të njerëzve, të bashkësisë dhe të atdheut.

Allahu i Lartësuar thotë se nuk janë të barabartë ata që dinë dhe ata që nuk dinë. Natyrisht, ata që dinë, që kanë mësuar dhe që mësojnë, janë në çdo aspekt më të mirë se ata që nuk dinë.

Por dijetarët dhe të diturit që përmenden në këtë ajet nuk janë ata që dinë se si prodhohet eksplozivi dhe me të vrasin njerëz të pafajshëm. Të diturit që përmenden në këtë ajet janë ata që dinë të prodhojnë eksploziv dhe ta përdorin dijen e tyre për t’ua lehtësuar jetën njerëzve, për të kontribuar në përparimin dhe zhvillimin e atdheut dhe të njerëzimit.

Të diturit që përmenden në këtë ajet nuk janë ata që dinë se si ndahet atomi dhe pastaj prodhojnë një bombë që vret njëqind mijë njerëz dhe shkakton shkatërrim të paimagjinueshëm. Përkundrazi, janë ata që, duke mësuar në emër të Allahut, përmes ndarjes së atomit prodhojnë energji që ua bën jetën njerëzve më të lehtë.

Prandaj, duhet theksuar gjithmonë përsëri se Allahu e ka urdhëruar dijen në emër të Tij. Kjo do të thotë se, nëse duam që dija të na çojë në Xhenet dhe që ecja jonë drejt bankës shkollore të jetë njëkohësisht edhe një hap drejt kopshtit të Xhenetit, ajo duhet të jetë në dobi të njerëzve dhe kurrsesi në dëm të mjedisit apo të njerëzve.

Njeriu është përshkruar si ai që pushtohet nga dëshira për këtë botë derisa të hyjë në varr. Ndërsa dëshira për këtë botë është edhe dëshirë për pushtet. Njeriu dëshiron të sundojë mbi gjithçka, madje edhe mbi natyrën dhe të mirat e saj, dhe e gjithë kjo me qëllim që ta kënaqë veten e tij të pangopur.

Ne, muslimanët, besimtarët, duke e pritur vitin e ri shkollor, shprehim gëzim sepse përsëri na hapet mundësia për ta jetuar urdhrin e Allahut: të mësojmë, të fitojmë dije të reja, të edukohemi dhe të jemi të vetëdijshëm se nuk do të gjykohemi për atë se çfarë diplome kemi marrë dhe në çfarë vendi pune kemi qenë.

Nuk do të shikohet pamja jonë dhe veshja jonë, as pagat tona, por do të shikohen zemrat dhe veprat tona.

Prandaj, le ta vendosim besimin në Allahun në zemrat tona dhe të mësojmë në emër të Tij, në mënyrë që çdo hap i yni të jetë një vepër e mirë, me të cilën do të gëzohemi kur të takohemi me Zotin e botëve, sepse kemi mësuar me qëllim që të shërbejmë dhe që, në atë shërbim, ta gjejmë kënaqësinë e kësaj bote dhe të botës tjetër.

Prandaj, le t’i dëgjojmë edhe një herë, le t’i lexojmë përsëri dhe le t’i kuptojmë edhe një herë më thellë fjalët e Allahut:

“Lexo, në emër të Zotit tënd, i Cili krijoi! E krijoi njeriun nga një gjak i ngjizur. Lexo, se Zoti yt është më bujari. Ai është që e mësoi (njeriun) të shkruajë me pendë. Ia mësoi njeriut atë që nuk e dinte.” (El-Alak, 1–5)

O Allahu i Lartësuar, na dhuro dije të dobishme! Amin.

Hatib: Izet ef. Čamdžić

Përshtati në shqip: Miftar Ajdini

(Islampress)

Dymbëdhjetë rebiul-evveli është dita që na kthen te kujtimi i lindjes së të Dërguarit të fundit të Allahut, Muhamedit (savs), njeriut me ardhjen e të cilit në botë njerëzimit i erdhi lajmi më i gëzueshëm: lajmi për Shpalljen, e cila do ta nxirrte njeriun nga errësirat e padijes në dritën e besimit, nga humbja e lajthitjes në rrugën e udhëzimit dhe nga robëria ndaj krijesave në lirinë e adhurimit vetëm të Allahut.
Muhamedi (savs), ishte Pejgamberi që sillte lajme të gëzueshme, siç thuhet në ajetin: “O Pejgamber! Ne të kemi dërguar ty si dëshmitar, sjellës të lajmit të gëzueshëm dhe si paralajmërues.” (El-Ahzab, 45).

Pikërisht ky dimension i misionit të tij pejgamberik është me rëndësi të veçantë për kohën tonë. Sepse njeriu mund të përballojë shumë gjëra përderisa në vete mbart shpresën. Ai mund ta përballojë fatkeqësinë, humbjen, disfatën dhe padrejtësinë nëse beson se ajo që sot duket si fund, nuk është domosdoshmërisht edhe fundi përfundimtar. Por, kur shuhet shpresa, njeriu shpesh e humb edhe forcën për të luftuar për atë në të cilën beson.

Prandaj, i Dërguari i Allahut (savs), fuste shpresë në zemrat e besimtarëve edhe atëherë kur rrethanat tregonin se për të nuk kishte vend.
Drita e shpresës dhe e lajmeve të gëzueshme ishte e lidhur me personalitetin e të Dërguarit të Allahut (savs) edhe para lindjes së tij, në ditën e lindjes së tij, si dhe pas lindjes së tij.

Para lindjes së tij, ardhjen e tij e paralajmëroi dhe e përgëzoi Isai, alejhis-selam, kur tha: “Kujto kur Isai, i biri i Merjemes, tha: “O Benu Israilë, unë jam i dërguari i Allahut tek ju, për t’ju vërtetuar Tevratin e shpallur para meje dhe për t’ju sjellë lajmin e gëzueshëm për një të dërguar, emri i të cilit është Ahmed, që do të vijë pas meje.” Por, kur ai u solli atyre shenja të qarta, ata thanë: “Kjo është magji e hapur!” (Es-Saff, 06).
Në vetë ditën e lindjes së tij u shfaqën lajme të gëzueshme dhe shenja të një ngjarjeje të madhe. I Dërguari i Allahut (savs), ka thënë: “Nëna ime pa sikur prej saj doli një dritë që i ndriçoi pallatet e Shamit.” (Hadithin e transmetojnë Ibni Hibani dhe El-Hakimi).
Në disa transmetime thuhet gjithashtu se natën e lindjes së tij u trondit pallati i Kisras dhe prej tij ranë katërmbëdhjetë kulla.
Në vitin e lindjes së tij ndodhi edhe ajo që Kurani e ruan si dëshmi të përhershme: Ebreha, tirani që u nis drejt Mekës për ta rrënuar Qabenë, së bashku me ushtrinë e tij, pësoi disfatë të plotë.

Allahu i Lartësuar shpalli: “Vallë, a nuk ke dëgjuar ti se si bëri Zoti yt me njerëzit e elefantit? – A nuk ua prishi atyre kurthin, – duke dërguar kundër atyre tufa zogjsh, – të cilët i gjuajtën me gurë prej baltës së pjekur? – Dhe kështu, i bëri si byk i ngrënë.” (El-Fil, 01–05).

LAJMI I GËZUESHËM GJATË RRETHIMIT

Lajmet e gëzueshme ishin vazhdimisht të pranishme në mënyrën e jetës së të Dërguarit dhe në praktikën e tij pejgamberike. Ato zgjonin shpresën dhe e largonin dëshpërimin nga zemrat e sahabëve të tij, si dhe nga zemrat e atyre që do të vinin pas tyre.

Kjo shihet veçanërisht qartë në një nga çastet më të vështira të jetës së tij pejgamberike, në Betejën e Hendekut. Medina ishte e rrethuar nga të gjitha anët, ushtritë armike po vërshonin nga jashtë, ndërsa rreziku kërcënonte edhe nga brenda, nga munafikët dhe nga fisi hebre Benu Kurejdha, i cili e kishte prishur marrëveshjen me muslimanët dhe haptazi ishte rreshtuar në anën e armikut.

Kurani e përshkruan atë gjendje të muslimanëve: “Ata ju sulmuan nga lart dhe nga poshtë, kështu që sytë tuaj u errësuan, zemrat ju erdhën në fyt dhe besimi juaj tek Allahu u lëkund. – Aty besimtarët u vunë në provë dhe u tronditën si nga një tronditje e fuqishme.” (El-Ahzab, 10–11).
Në ato rrethana të vështira, i Dërguari i Allahut (savs), nuk lejonte që dëshpërimi të sundonte mbi zemrat. Përkundrazi, ai shpresonte të mirën dhe sillte lajme të gëzueshme.

Në transmetimin e Bera bin Azibit, Allahu qoftë i kënaqur me të, përcillet se, derisa po hapnin hendekun, u ndeshën me një shkëmb të madh të cilin nuk mund ta thyenin. Për këtë iu ankuan të Dërguarit të Allahut (savs). Ai erdhi, e mori kazmën dhe tha: “Bismilah!” E goditi me të dhe theu një të tretën e shkëmbit, pastaj tha: “Allahu Ekber! Më janë dhënë çelësat e Shamit. Pasha Allahun, pikërisht tani para vetes po i shoh pallatet e tij të kuqe!”

Pastaj e goditi për herë të dytë dhe theu një të tretën tjetër të shkëmbit, duke thënë: “Allahu Ekber! Më janë dhënë çelësat e Persisë. Pasha Allahun, pikërisht tani para vetes po e shoh pallatin e bardhë në Medain!”

Kur e goditi për herë të tretë dhe e theu pjesën e mbetur të shkëmbit, tha: “Allahu Ekber! Më janë dhënë çelësat e Jemenit. Pasha Allahun, pikërisht tani nga ky vend i i shoh portat e Sanasë!”

Kurani është i mbushur me pamje shprese dhe lajme të gëzueshme që shfaqen në mes të dhimbjes, lotëve dhe sprovave, duke zgjuar në zemrat e të Dërguarit të Allahut (savs), të sahabëve të tij dhe më pas të tërë umetit, bindjen e fortë se Allahu i Lartësuar nuk do t’i braktisë robërit e Tij të sinqertë dhe se Ai do ta plotësojë dritën e Tij, edhe nëse kjo është e urryer për jobesimtarët.
Allahu i Lartësuar thotë: “Mos u ligështoni dhe mos u pikëlloni, sepse ju, gjithsesi jeni më të lartët, nëse jeni besimtarë të vërtetë. – Nëse ju ka goditur ndonjë plagë, edhe popullin (armik) e kanë goditur të tilla plagë. Ato ditë (fitoreje dhe humbjeje) Ne i ndërrojmë midis njerëzve, që Allahu t’i dallojë besimtarët dhe për t’i bërë disa nga ju shehidë. Allahu nuk i do keqbërësit. – E kështu, Allahu i dëlir besimtarët e i shuan jebesimtarët.” (Alu Imran, 139–141).

Këto fjalë nuk u shpallën në kohën e sigurisë, mirëqenies dhe entuziazmit të fitores. Ato erdhën pas Uhudit – pasi ajo që dukej si fitore e sigurt u shndërrua në disfatë të rëndë, si pasojë e së cilës u vranë shtatëdhjetë sahabë, ndërsa edhe vetë i Dërguari (savs), u plagos rëndë. Ebu Sufjani dhe politeistët e Kurejshit u gëzuan për atë që kishte ndodhur.

Në një çast të tillë, kur forca njerëzore ishte në kufijtë e qëndrueshmërisë, erdhi lajmi i gëzueshëm nga Qielli.
Ai erdhi për t’ua zbuluar kuptimin e sprovës, për t’i kthyer te Zoti i tyre, për t’u treguar se ku kishin gabuar, për t’i pastruar zemrat e tyre nga dobësia dhe për t’i paralajmëruar për shkaqet e dobësisë dhe dështimit.

Gjendja e muslimanëve para shpalljes së këtyre ajeteve ishte jashtëzakonisht e rëndë. E si të mos ishte e tillë, kur sahabët, nga fuqia e asaj që i kishte goditur, kishin mbetur pa fjalë dhe, të hutuar, heshtnin të mbledhur rreth të Dërguarit të Allahut (savs), ndërsa gjaku i rridhte nga fytyra e tij e bekuar.

Atëherë, në mes të pikëllimit dhe shqetësimeve që i kishin rënduar sahabët, erdhi Shpallja dhe lajmi i gëzueshëm që solli meleku Xhibril: “Mos u ligështoni dhe mos u pikëlloni, sepse ju, gjithsesi jeni më të lartët, nëse jeni besimtarë të vërtetë.” (Alu Imran, 139).
Këtu mesazhi kuranor pushon së qeni vetëm kujtim historik dhe bëhet mesazh i gjallë për çdo kohë. Sa zemra muslimanësh janë sot të rënduara nga shqetësimi, pikëllimi dhe ndjenja e pafuqisë? Sa familje jetojnë mes rrënojave, urisë, dëbimit dhe frikës, sa njerëz çdo ditë shohin pamje dhune, poshtërimi dhe padrejtësie, e pastaj pyesin: deri kur? Kur do të ndryshojë kjo gjendje? A do të mbetet padrejtësia përgjithmonë kaq e fuqishme, ndërsa muslimanët kaq të pafuqishëm?

Pikërisht momente të tilla kërkojnë që të kthehemi te fjalët e Allahut, të cilat atëherë ishin ngushëllim dhe shërim për zemrën e të Dërguarit të Allahut (savs) dhe për zemrat e sahabëve të tij. Ato zgjojnë shpresën, bindjen e fortë dhe qëndrueshmërinë në përballjen me sprovat: “Ato ditë (fitoreje dhe humbjeje) Ne i ndërrojmë midis njerëzve, që Allahu t’i dallojë besimtarët dhe për t’i bërë disa nga ju shehidë.” (Alu Imran, 140).
Kur, në kohën e të Dërguarit të Allahut (savs), Persianët, të cilët ishin adhurues të zjarrit, i mposhtën rëndë Bizantinët, të cilët ishin të krishterë, lajmi për këtë arriti te muslimanët dhe i pikëlloi ata, ndërsa politeistët e Kurejshit e festuan fitoren e adhuruesve të zjarrit dhe në të panë një mundësi për t’u tallur me muslimanët.

Atëherë erdhi Shpallja, e cila e tejkalonte logjikën e çastit: “Elif, Lâm, Mîm. – U mundën bizantinët, – në afërsi të tokës (arabe), por pas thyerjes së tyre, me siguri do të fitojnë – brenda disa vjetëve. Me të vërtetë, është vendimi i Allahut, si për të parën dhe për të dytën. Dhe, atë ditë, do të gëzohen besimtarët.” (Er-Rum, 01–04).

Dhe vërtet, disa vite më vonë, Bizantinët i mposhtën Persianët. Ajo që dukej si ndryshim i përhershëm i raportit të forcave u dëshmua se ishte gjendje kalimtare.

Por vlera e këtij lajmi kuranor nuk qëndron vetëm në atë se paralajmëroi një kthesë historike. Ai mbetet i pranishëm në vetëdijen e besimtarit se, edhe kur e pavërteta e ka çastin e saj të fitores, edhe e vërteta i ka çastet e saj të fitores.
Nëse e pavërteta sot e tregon fuqinë e saj, përhapet dhe tërbohet, kjo nuk është një gjendje që do të zgjasë përgjithmonë dhe që nuk do të ndryshojë kurrë. Pas këtij vërshimi dhe këtij rrethi do të vijë, me lejen e Allahut, një rreth i ri në të cilin fitorja përfundimtare do t’i takojë së vërtetës.

BESIMTARI JETON MES PREMTIMIT TË ALLAHUT DHE REALIZIMIT TË TIJ

Prandaj, derisa e kujtojmë lindjen e të Dërguarit të Allahut (savs), le të mbetet e gjallë në zemrat tona ajo që mbartte misioni i tij pejgamberik: mbështetja e fortë tek Allahu dhe shpresa që nuk shuhet përballë vështirësive dhe sprovave.

A nuk erdhi, pikërisht në vitin e lindjes së tij, lajmi për shkatërrimin e ushtrisë së tiranit arrogant që ishte nisur drejt Mekës me qëllim që ta rrënonte Qabenë? Ajo që dukej si një forcë e pandalshme u ndal para se ta realizonte qëllimin e saj.

Shumë vite më vonë, në kohën e Hudejbijes, kur muslimanët i pranuan kushtet e marrëveshjes që u rëndonin dhe që disa prej tyre i përjetonin si poshtërim, sipas njërit prej shpjegimeve të njohura, erdhi lajmi për fitoren e Bizantinëve ndaj Persianëve – pikërisht ajo fitore që Kurani e kishte paralajmëruar në kohën kur gjithçka tregonte për një përfundim të kundërt. Ky lajm solli gëzim në zemrat e plagosura të muslimanëve dhe ua kujtoi se raporti i forcave në një çast të caktuar nuk është gjykim përfundimtar.

Pastaj, pas disa shekujsh, në Damask, Halep dhe në vende të tjera të botës muslimane erdhi një lajm që tingëllonte pothuajse i pabesueshëm: ushtria mongole u mposht në Betejën e Ajn Xhalutit në Palestinë, në shtator të vitit 1260. Për mongolët flitej si për një forcë që ishte pothuajse e pamundur të ndalej, prandaj mes njerëzve qarkullonte shprehja: “Nëse dikush të thotë se mongolët janë mposhtur, mos i beso.”

Prandaj, derisa sot para syve tanë shohim padrejtësinë, vuajtjen dhe një forcë që duket pothuajse e paprekshme, nuk duhet të lejojmë që pesha e çastit të na e heqë mbështetjen e fortë tek Allahu. Ne nuk e dimë se kur do të vijë kthesa dhe as përmes cilës rrugë Allahu do ta hapë daljen. Por e dimë atë që është më e rëndësishmja: përfundimi përfundimtar nuk është në duart e njerëzve, shteteve dhe ushtrive, sado e madhe dhe e paarritshme të duket fuqia e tyre në një çast. Pushteti mbi përfundimin i takon Allahut.

Pas lajmit të gëzueshëm të sures Er-Rum vjen edhe urdhri i qartë që tregon se si duhet të jetojë besimtari mes premtimit dhe realizimit të tij: “Duro (o Muhamed), se, me siguri, premtimi i Allahut është i vërtetë dhe s’ke pse të humbasësh durimin kurrsesi nga ata që nuk besojnë! “ (Er-Rum, 60).

Sikur Kurani të na thotë me këtë: lajmi i gëzueshëm nuk është thirrje për pritje pasive, por për qëndrueshmëri. Shpresa nuk është e kundërta e veprimit, por forca e tij e brendshme. Ai që beson në premtimin e Allahut nuk ulet duarkryq duke pritur që rrethanat të ndryshojnë vetvetiu; ai mbetet besnik ndaj së vërtetës, bën atë që është në mundësinë e tij dhe me durim e përballon atë që nuk mund ta ndryshojë.
Kur na duket se rruga është tepër e gjatë, se nata është e errët, se forcat e së keqes janë tepër të mëdha ndërsa mundësitë tona tepër të vogla, le të mbetet në ne ajo që i mbante zemrat e brezave më të mirë: durimi pa dëshpërim, shpresa pa naivitet, veprimi pa panik dhe padurim, si dhe qëndrueshmëria që nuk varet nga pamja e çastit.

Përshtati në shqip: Miftar Ajdini

(Islampress)

O njeri,

Ti nuk je vetëm trupi që sheh në pasqyrë. Por nuk je as një thërrmijë Hyjnore, e pa trup, e humbur në botën materiale. Ti je krijesë e All-llahut: e trajtuar nga dheu, e gjallëruar nga shpirti, e pajisur me mend, e sprovuar me liri, e ngarkuar me emanet dhe e përcaktuar për t’u kthyer te Krijuesi yt.

Nuk je vetëm ajo që shkruhet në biografinë tënde. Ti je edhe ajo që ke bërë kur askush nuk po të shikonte; ajo që ke heshtur për të mos e lënduar tjetrin; ajo që ke falur; ajo për të cilën je penduar; ajo për të cilën ke shpresuar, kur të gjitha shenjat tregonin se nuk kishte më shpresë.

Trupi është veshja jote tokësore, por jo e gjithë e vërteta jote.

Biografia është gjurma e rrugës sate, por jo gjykimi përfundimtar për ty.

Emri është shenja me të cilën të njohin njerëzit, por All-llahu e njeh edhe atë që nuk e ke thënë kurrë.

Prandaj mos pyet vetëm: Si duket trupi im?

Pyet: Në çfarë gjendjeje është shpirti im?

Mos pyet vetëm: Çfarë kam fituar në jetë?

Pyet: Çfarë ka bërë jeta prej meje?

Mos pyet vetëm: Sa gjatë do ta kujtojnë njerëzit emrin tim?

Pyet: A do të thirret shpirti im me fjalët:

“E ti, o shpirt i qetë, kthehu te Zoti yt i kënaqur, dhe Ai i kënaqur me ty.”

Sepse trupi është prej dheu dhe në dhe kthehet. Ndërsa shpirti është amanet i All-llahut: me urdhrin e Tij vjen, me vullnetin e Tij jeton dhe tek Ai kthehet.

Pra, nuk është shpirti vetëm në trup. Trupi është në shpirt — sepse vetëm përmes shpirtit trupi jeton, ndien, zgjedh, beson, do dhe bëhet njeri. Dhe njeriu bëhet vërtet i vetvetes atëherë kur kupton se nuk është vetë burimi i tij, as qëllimi i tij, as përfundimi i tij, por krijesë e All-llahut në rrugën drejt All-llahut.

Autor: Mustafa Cerić 

Përkthim, 
[islampress.ch]

Është muaji rebiul-evvel, muaji i mevludit. Do të dëgjojmë shumë për të Dërguarin e Allahut, për atë që u dërgua si mëshirë për botët. Do të ishte e logjikshme, do të ishte e pritshme që atë që mësojmë edhe ta fusim në jetën tonë, ta jetojmë, sepse pikërisht për këtë mësohet. Mësohet që ajo që kemi mësuar të jetohet, që me veprat tona, duke ndjekur Sunetin, ta vërtetojmë pohimin tonë, të cilin shumë herë gjatë këtij muaji e kemi shprehur me gojë, se ai, (savs), është shembulli ynë.

Të jemi të qetë, sepse qetësia arrihet me përmendjen e Allahut, pra me vetëdijen e vazhdueshme për praninë e Tij. A nuk është thënë në Shpallje se me përmendjen e Allahut qetësohen zemrat dhe se besimtari forcohet në rrugëtimin e kësaj bote duke qenë i kënaqur me caktimin e Allahut? Këtë e kemi mësuar nga i Dërguari (savs) gjatë ditëve të rebiul-evvelit.

Të jemi të pastër dhe të rregullt, këtë e kemi mësuar nga i Dërguari (savs). A nuk është thënë se pastërtia është gjysma e besimit dhe se kjo pastërti nënkupton edhe pastërtinë e trupit, të rrobave dhe të vendit, jo vetëm nga papastërtia fizike, por edhe nga harami? Si mund ta vërtetojmë se Muhamedi, (savs), është shembulli ynë, nëse nuk kujdesemi për mbrojtjen e mjedisit, nëse nuk kujdesemi se çfarë hamë, nëse nuk shqetësohemi nëse ushqimi dhe furnizimi ynë janë hallall? I Dërguari (savs) na solli një ajet në të cilin ndalohet qartë që pasurinë e njëri-tjetrit ta konsumojmë dhe ta përvetësojmë në mënyrë të palejuar.

Të falim, ta tregojmë forcën e besimit dhe fuqinë e bindjes sonë, ta dëshmojmë dashurinë tonë ndaj të Dërguarit (savs) duke qenë të gatshëm t’ia falim gabimet vëllait dhe motrës sonë, të jetojmë në harmoni dhe mirëkuptim. Sepse ai që kërkon falje nga Allahu, edhe vetë fal; kështu na mësoi i Dërguari (savs).

Të ndajmë nga ajo që e duam, të mbrohemi nga zjarri përmes sadakasë – ja, këtë na e ka thënë i Dërguari (savs), duke dëshiruar që ne të shpëtojmë. Na ka thënë që në këtë rrugë të jemi të qëndrueshëm dhe se, nëse nuk kemi mundësi të japim asgjë si sadaka, le të jetë qoftë edhe gjysma e një hurme; le të jetë një buzëqeshje, një fjalë e mirë, butësi dhe dhembshuri. Kështu dëshmohet se i Dërguari (savs) është shembulli ynë. Ai, (savs), është shembull për atë i cili edhe me sjelljen e tij është vetë shembull.

Fqinji është i rëndësishëm për ne – këtë e kemi mësuar nga i Dërguari (savs). Sigurisht që në ligjëratat dhe këshillat e rebiul-evvelit kemi dëgjuar se i Dërguari (savs) këmbëngulte në këtë çështje, aq shumë, saqë kjo ishte aq e rëndësishme për të, saqë njerëzit përreth tij menduan se fqinji do të bëhej si djali, si vajza, si dikush që do të kishte të drejtë në trashëgimi.

Aishen, Allahu qoftë i kënaqur me të, e mësoi – e nëpërmjet saj edhe neve – se fqinj është edhe ai që nuk dëshmon shehadetin, se edhe atij duhet t’i japësh nga kurbani dhe se fqinj është çdo njeri deri te shtëpia e dyzetë nga shtëpia jote.

Çfarë kuptimi kanë për ne të gjitha hadithet që i kemi dëgjuar gjatë muajit të mevludit, çfarë kuptimi kanë të gjithë mevludet dhe programet e organizuara për nder të të Dërguarit (savs), nëse nuk flet me fqinjin, nëse nuk mirëkuptohesh me të, nëse nuk e ndihmoni njëri-tjetrin? Atëherë i Dërguari (savs), është shembull për ty vetëm në fjalët e tua, por jo edhe në sjelljen tënde.

Pasuesin e të Dërguarit (savs), atë që thotë se i Dërguari është shembulli i tij, e karakterizon cilësia që me fjalën e tij të mos e shqetësojë askënd. Ai e di se i Dërguari (savs) ka thënë se kush garanton për gjuhën e tij, për të ai, (savs), e garanton Xhenetin.

Me siguri ke dëgjuar se i Dërguari (savs) ka thënë: nëse beson në Allahun dhe Ditën e Gjykimit, atëherë fol vetëm atë që është e mirë, vetëm atë që është e dobishme, ose hesht.

Nëse i Dërguari (savs) është shembulli yt, atëherë edhe ti duhet të jesh shembull me sjelljen tënde.

I Dërguari (savs) i respektonte të moshuarit dhe na obligoi edhe neve që t’i respektojmë. Ndërsa ai, (savs), ishte i mëshirshëm dhe i kujdesshëm ndaj të rinjve dhe na obligoi edhe neve të jemi të tillë. Ai ka thënë – dhe gjatë muajit të mevludit jemi rikujtuar për këtë hadith – se ai që nuk i respekton të moshuarit dhe nuk është i mëshirshëm ndaj të rinjve, ndaj fëmijëve, ndaj të dobëtëve dhe të pambrojturve, nuk i përket pasuesve të tij. Kjo do të thotë se ai vetëm thotë se i Dërguari (savs) është shembulli i tij, por me sjelljen e tij nuk e vërteton këtë.

Nuk mjafton vetëm ta dëgjosh dhe të dish ta citosh një hadith të të Dërguarit (savs). Është e nevojshme, madje e domosdoshme, që, në mënyrë që ta dëshmojmë pohimin tonë se Muhamedi, (savs), është shembulli ynë, ta jetojmë atë që mësojmë dhe që edhe ne, me sjelljen tonë, të jemi shembull për të tjerët, si dhe të tregojmë kujdes ndaj nevojtarëve, të uriturve dhe të varfërve.

Besimtari, ai për të cilin i Dashuri i Allahut është shembull, nuk ngurron kur duhet ta ushqejë të uriturin dhe ta ndihmojë të varfrin. Sepse në botën tjetër, këtë na e ka thënë i Dërguari (savs), ata të uritur dhe të varfër do të jenë të zgjedhurit e Tij dhe ata që i kanë ushqyer, veshur dhe strehuar, do t’i marrin me vete në Xhenet.

Ji më i miri ndaj gruas sate! Ja, këtë gjithashtu na e ka thënë i Dërguari (savs), dhe ne gjatë muajit të mevludit e kemi dëgjuar këtë sa e sa herë.

Pasi i Dërguari (savs) erdhi dhe me shembullin e tij i edukoi njerëzit, nuk është e mundur që, nëse e duam të Dërguarin (savs), të ketë dhunë në familjen muslimane. Në familjen e besimtarit ka harmoni, mirëkuptim dhe dashuri. Kjo është familja që ndjek shembullin e dërguar nga Allahu i Madhërishëm dhe, për këtë arsye, edhe vetë bëhet shembull për të tjerët.

Martesa është gjysma e besimit, ka thënë i Dërguari (savs). Ajo është gjysma e besimit kur është e lumtur, kur në të jetohet duke ndjekur shembullin e të Dashurit të Allahut. Për një sjellje të tillë shembullore, për ndjekjen e të Dërguarit (savs) me vepra, fitohen dy Xhenete: Xheneti i kësaj bote dhe Xheneti i botës tjetër.

A do të ishte normale që, pas ditëve të rebiul-evvelit, në të cilat e kemi dëgjuar të Dërguarin (savs) të thotë se kënaqësia e Allahut është në kënaqësinë e prindërve tanë, në të cilat kemi dëgjuar se Xheneti është nën këmbët e nënave, në të cilat kemi dëgjuar se prindërit janë mundësia jonë për të gjetur strehë nën mëshirën e Allahut duke u shërbyer atyre – a do të ishte normale që mes nesh, muslimanëve, të ketë prindër të braktisur, të lënë pas dore nga fëmijët e tyre dhe të pikëlluar?

Çfarë dashurie do të ishte ajo ndaj të Dërguarit (savs), ndaj shembullit tonë, nëse ne me sjelljen tonë nuk jemi shembull për të tjerët? Çdo punë që bënte i Dërguari (savs), e bënte me përkushtim, në mënyrën më të mirë që dinte dhe mundte. Edhe neve na e mësoi këtë, duke na thënë se Allahu e do kur, nëse bëjmë diçka, ta bëjmë me përkushtim të plotë.

Sipërfaqësia nuk është cilësi e muslimanit. Kur muslimanit i besohet diçka, ai me siguri e përmbush atë, sepse e di se çfarë është amaneti. E di se përmbushja e amanetit është, në të njëjtën kohë, dëshmi e forcës së imanit tonë.

Muslimani është i ndershëm. Kur i besohet ta kryejë një punë, nuk ka nevojë ta kontrollosh, sepse ai e di se e kontrollon i Gjithëdijshmi. Muslimani është i drejtë, sepse e di se shenjë e pasuesit të të Dërguarit (savs) është që për të tjerët të dëshirojë atë që dëshiron për veten e tij, ndërsa të gjithë ne dëshirojmë që ndaj nesh të veprohet me drejtësi.

A është i Dërguari (savs) shembulli ynë? Kjo mund të shihet vetëm në veprat tona. Ai, (savs), është shembull për secilin që me sjelljen e tij bëhet shembull për të tjerët.

Taberaniu ka shënuar në El-Mu‘xhem se në Ditën e Gjykimit do të trajtohen tri lloje padrejtësish. E para është politeizmi, shirku, të cilin Allahu i Madhërishëm nuk do ta falë. Dëshmi për këtë është ajeti: “Vërtet, Allahu nuk fal që të adhurohet dikush apo diçka tjetër veç Atij.” (En-Nisa, 48). Llojin e dytë e përbëjnë padrejtësitë e ndryshme që njerëzit ia kanë bërë njëri-tjetrit dhe në këtë Allahu nuk do të ndërhyjë. Lloji i tretë janë padrejtësitë ndërmjet njeriut dhe Allahut të Lartësuar, të cilat Ai do t’ua falë atyre që pendohen sinqerisht.

Është e sigurt se në muajt që vijnë do të dëgjojmë më pak për të Dërguarin (savs). Nëse jemi pasuesit e tij, nëse e duam atë – dhe këtë e kemi pohuar gjatë rebiul-evvelit – atëherë çdo ditë do të përpiqemi ta dëshmojmë këtë dashuri, duke bërë që sjellja jonë të jetë shembullore, të jetë në përputhje me atë që na solli i Dërguari (savs)dhe që, duke e jetuar Sunetin, me hapa të sigurt të ecim drejt shoqërisë së të Dërguarit tonë të dashur, shembullit tonë.

O Allahu i Madhërishëm, na forco në këtë rrugë! Amin!

Hatib: Izet ef. Čamdžić

Përshtati në shqip: Miftar Ajdini

(Islampress)

O Pejgamber, ti erdhe tek ne me fenë e pastër dhe me Librin gjithëpërfshirës. Ne mësojmë se në të gjendet përgjigjja për të gjitha pyetjet dhe dilemat tona të nevojshme. Ai është: “Tibjanen li-kul-li shej’in” – sqarim për çdo gjë. Por, që ai të jetë përgjigje për të gjitha pyetjet, duhet ta lexojnë ata që besojnë fuqishëm dhe që dinë. Ata që besojnë me bindje të palëkundur se ai është e vërteta e plotë dhe që dinë se ajetet e tij japin udhëzime, tregojnë rrugën, ndërsa njeriu i devotshëm dhe i ditur, në përputhje me kohën dhe rrethanat, në të i gjen përgjigjet.

Ti, o Pejgamber, na tregove neve dhe mbarë njerëzimit se Kurani është praktikë, se ajetet e tij janë jetë, sepse jeta jote ishte Kurani. Shokët e tu, duke mësuar prej teje, na kanë treguar se ata nuk mësonin përmendësh një ajet të ri që shpallej, derisa ajetin e zbritur më parë nuk e kishin futur në jetën e tyre. Ne i admirojmë ata për bindjen dhe gatishmërinë e tyre për sakrificë dhe i përmendim shpesh, me shpresë që t’u afrohemi.

Ti erdhe, linde në muajin rebiul-evvel dhe ike, e braktise këtë botë në të njëjtin muaj, ndërsa neve na le Librin gjithëpërfshirës dhe atë që e ke shndërruar në praktikë, Sunetin tënd. Kanë kaluar më shumë se katërmbëdhjetë shekuj dhe askush nuk mund të thotë se diçka nga ajo që na solle është tejkaluar. Por ne sot nuk po e gjejmë rrugën, nuk dimë t’i gjejmë përgjigjet se si të dalim nga agonia në të cilën po jetojmë, e cila shfaqet në mosmarrëveshje, në përçarje, në varfërinë e një numri të madh të pasuesve të tu, në pafuqinë përballë tiranëve…

Ndoshta nuk po mund ta gjejmë atë rrugë drejt krenarisë dhe dinjitetit që ofron Islami, të cilën, sipas fjalëve të Omerit (radijallahu anhu), e gjetën sahabët dhe gjeneratat e para, sepse për shumë shekuj nga këta 14 shekuj të përmendur po merremi me çështje tashmë të zgjidhura, tashmë të përcaktuara. Ndërsa rihapja e këtyre çështjeve dhe përgjigjeve të zgjidhura e të përcaktuara, vetëm sa i thellon edhe më shumë përçarjet dhe mosmarrëveshjet mes nesh.

Ne, o Pejgamber, nuk kemi kurrfarë dyshimi se të duam ty dhe dashurinë tonë ndaj teje e shprehim edhe kur mblidhemi për të recituar, për të shqiptuar dhe për të kënduar vargje që thonë se kur ti linde, çdo krijesë u gëzua; dhe kur ngrihemi me përkushtim para teje. E kur i këndojmë ato vargje, të cilat me një titull të përbashkët quhen Mevlud, ne dërgojmë edhe shumë salavate, duke synuar shefatin tënd dhe duke pritur nga Zoti i botëve që të na dhurojë dhjetëfish për secilin salavat.

Por kjo mënyrë e shprehjes së dashurisë ndaj teje po kundërshtohet dhe, në vend që ta kërkojmë mënyrën se si të arsimohemi më mirë, si të prodhojmë më shumë, si të jemi xhemat më i fuqishëm, si të kërkojmë përgjigje për sfidat e kohës së sotme, ne e humbim forcën dhe energjinë në debat të padobishëm se a është shprehur drejt dashuria jonë ndaj teje.

Ndërsa ne, kur i themi këto vargje për nderin tënd dhe nga dashuria për ty, jemi xhemat në shtëpinë e Allahut, kurse ata që na e kundërshtojnë këtë formë të shprehjes së dashurisë ndaj Pejgamberit të dashur, kanë sjellë çrregullim në xhamitë tona: pantallona të shkurtra me të cilat falen, shpërfilljen e suneteve të namazit e kështu me radhë.

E pra, kush të do më shumë: ata që thirren në Sunet, por në jetën e tyre nuk ka Sunet, apo ata që, përveç të gjitha këtyre suneteve, të madhërojnë edhe me vargje, ashtu siç vepronte i afërti yt, Hasan bin Thabiti?

Ne, o Pejgamber, të duam edhe kur e falim teravinë me njëzet rekate, siç është vendosur me ixhtihadin e Omerit (radijallahu anhu), me qëllim që të ruhej uniteti i xhematit. Ne duam të veprojmë kështu, ndërsa ndërmjet çdo katër rekatesh të teravisë dërgojmë salavate për ty, duke të dërguar selam dhe bekim nga Zoti, e prej Zotit kërkojmë edhe për veten tonë dhjetëfishin e shpërblimit.

Tani, ti më thuaj: a është më e dukshme dashuria jonë ndaj teje, apo e atyre që shkaktojnë çrregullim në xhemat dhe pas tetë rekateve të teravisë dalin nga xhamia, ndërsa neve na konsiderojnë bidatçinj?

Në vend që të kërkojmë përgjigje për çështjet e kohës së sotme, për shembull, si do t’i përgjigjen muslimanët sfidës së inteligjencës artificiale, a do të operohen dhe trajtohen në spitalet e Berlinit, Parisit e të tjera, në vend të spitaleve të Kajros, Amanit, Sarajevës dhe të tjera, ne merremi me teravinë.

O Zot, na ndihmo që në këtë rebiul-evvel ta kuptojmë se çfarë është e rëndësishme e çfarë nuk është, dhe që askush prej nesh të mos bëjë asgjë që sjell çfarëdo përçarjeje mes nesh.

Ne, o Pejgamber, të duam edhe kur vëllezërit dhe motrat tona të vdekura i vendosim në varr, pastaj mblidhemi rreth varrit të tyre, lexojmë Kuran dhe bëjmë dua për të vdekurin, me shpresë që i vdekuri t’u përgjigjet më lehtë dhe me më shumë siguri pyetjeve të melekëve që e marrin në pyetje.

Ne këtë e bëjmë sepse tek ne ka arritur se edhe disa sahabë kanë lënë porosi që, kur të vdisnin, të veprohej kështu. Ne e dimë se është e rëndësishme, madje më e rëndësishmja, që njeriu të pajiset me furnizimin e nevojshëm dhe të shkojë në varr i pajisur me bindje, jekin dhe vepra të mira. Por, a mund të dëmtojë që pranë varrit, duke lexuar Kuran, t’i ndihmohet të vdekurit?

E për këtë disa nga vëllezërit tanë na konsiderojnë bidatçinj, ndërsa, të themi të vërtetën, në këto debate të padobishme ne e humbim energjinë tonë.

E tani do të dëshironim të dëgjonim prej teje, o Pejgamber: a është më mirë që me Kuran t’i forcohet siguria dhe qetësia të vdekurit, apo, sapo të mbulohet varri, ta lëmë atë?

Që kur kemi filluar të të pasojmë në këtë tokë të mrekullueshme, në Bosnjë, ne kështu kemi vepruar. E tani erdhën disa dhe na thanë: “Kjo nuk është mirë.”

Si t’u besojmë atyre që, shumica prej tyre, as mejtepin nuk e kanë ndjekur, ndërsa ta lëmë pas dore atë që na kanë thënë Mehmed ef. Handzhiqi, Xhemaludin ef. Çauševiqi, Sinanudin ef. Sokoloviqi, Ibrahim ef. Trebinjaci, Kasim ef. Dobraça, Ahmed ef. Smajlloviqi? Ata ishin dijetarë islamë me nam në mbarë botën islame.

Ne, o Pejgamber, të duam edhe kur fëmijët tanë i dërgojmë në mejtep, që të mësojnë se si falet namazi, si bëhet muezinllëku dhe si bëhet dhikri i përbashkët dhe duaja e përbashkët pas namazit.

Ndoshta nuk është e domosdoshme që dhikri të bëhet bashkërisht; nuk ka dyshim se edhe dhikri individual ka të njëjtën vlerë si ai i përbashkët. Megjithëse, duke na imponuar tema për diskutim që aspak nuk meritojnë të jenë objekt diskutimi, disa pretendojnë se ne, të cilët bëjmë dhikër bashkërisht, jemi bidatçinj.

Por dijetarët tanë kanë menduar, dhe me të drejtë kanë menduar, se ne këtu, në kufijtë e umetit, të cilët nuk jemi në gjendje të flemë kurrë me të dy sytë mbyllur, duhet në çdo çast të jemi xhemat, të jemi së bashku, në mënyrë që kudo dhe gjithmonë safet tona të jenë të forta e të ngjeshura, madje edhe në dhikrin e përbashkët.

Më shkon mendja, o Pejgamber, se sikur ti t’i vizitoje xhematet tona dhe të vije papritur në namazet tona të përditshme, më parë do ta përkraheshe dhikrin tonë të përbashkët e të qetë, ndërsa do t’i dënoje ata që me sjelljen e tyre e përdhosin xhematin dhe bashkësinë tonë.

Ata zakonisht bëjnë dhikër pas farzit, por është interesante se shumica prej tyre, pas namazit të ikindisë, zakonisht nuk bëjnë dhikër, por nxitojnë në ara.

E pra, tani ju tregoni se çfarë është dashuria ndaj Pejgamberit: dhikri, qoftë i përbashkët apo individual, apo ecja dhe biseda në kohën kur bëhet dhikri?

Ne, o Pejgamber, të duam me mevlud, të duam me teravinë prej njëzet rekatesh dhe me salavate; të duam edhe kur në varr lexojmë Kuran dhe bëjmë dua; të duam edhe kur i ngjeshim safet tona, të veshur siç duhet, dhe kur e dëshmojmë unitetin tonë, duke synuar fuqinë përmes dhikrit të përbashkët.

Edhe kur, pas sunetit të sabahut, drekës, ikindisë dhe jacisë, e lexojmë nga tri herë suren El-Ihlas, ne, o Pejgamber, dëshmojmë dashurinë tonë ndaj teje, sepse e dimë se ti ke thënë se El-Ihlasi është i barabartë me një të tretën e Kuranit. Prandaj, sipas udhëzimit tënd, çdo ditë synojmë shpërblimin e katër hatmeve.

E pra, tani ju tregoni: a është më mirë ta lexojmë këtë, apo, derisa ne lexojmë, të heshtim dhe madje edhe të na akuzojmë se kjo është bidat?

E gjithë kjo është feja jonë, prandaj, i lutemi të Lartësuarit:

O Allah, na ndihmo në rrugën e unitetit dhe pajtimit tonë dhe pengoji ata që na imponojnë për diskutim çështje që prej kohësh nuk janë më çështje për diskutim. Amin!

Hatib: Izet ef. Čamdžić

Përshtati në shqip: Miftar Ajdini

(Islampress)

Pse njeriu i adhuron më shumë ato gjëra që toka do t’i marrë, krahasuar me ato që do t’i kthehen All-llahut?!

Është një kontradiktë e çuditshme dhe e dhimbshme tek njeriu: ai është më shumë i përqendruar tek trupi, i cili pa mëshirë plaket, sesa tek shpirti, i cili nuk njeh plakje; më shumë kujdeset për fytyrën që toka do ta mbulojë, sesa për nderin me të cilin do të qëndrojë para All-llahut; më shumë kohë shpenzon duke zgjedhur rroba për trupin, sesa virtytet me të cilat mund ta veshë shpirtin.

Trupi është nga toka dhe tek toka kthehet. Shpirti është nga urdhri i All-llahut dhe tek Ai do të kthehet. Megjithatë, njeriu sillet sikur trupi është banesa e tij përfundimtare, ndërsa shpirti është vetëm një hije e paqartë që herë pas here e shqetëson me pyetjen: “Ku po shkon?”

Për trupin janë ngritur pallate mode, industri bukurie, shtëpi kozmetike, palestra sportive, klinika rinovimi dhe skena ku matet çdo formë e jashtme e njeriut. Për shpirtin pothuajse nuk ka pasqyrë. Për trupin ekzistojnë stinët e modës, por për shpirtin sikur nuk ka kohë për pendim, përmirësim dhe pjekuri. Për trupin ka pafund kremra kundër rrudhave, por pak kush kërkon ilaç kundër mendjemadhësisë, zilisë, hipokrizisë, lakmisë dhe ashpërsisë së zemrës.

Njeriu frikësohet që fytyra të mos plaket, por nuk frikësohet që shpirti të mos bëhet i ngurtë dhe i ftohtë. Frikësohet që rrobat të mos dalin nga moda, por nuk pyet nëse ndërgjegjja e tij ka dalë jashtë përdorimit. Frikësohet që para njerëzve të mos duket i varfër, por nuk trembet që para All-llahut të mos gjendet shpirtërisht i varfër.

Faji nuk është te trupi

Nuk duhet fajësuar trupin. Trupi është dhuratë nga All-llahu. Ai është shtëpia e shpirtit, emaneti i tij në këtë botë dhe mjeti përmes të cilit bëjmë mirësi apo ligësi. Me duart mund ta ushqejmë të uriturin, por edhe ta lëndojmë të pafajshmin. Me sytë mund t’i lexojmë shenjat e All-llahut në këtë tokë, por edhe të shikojmë gjëra që e ndotin zemrën. Me gjuhën mund ta themi të vërtetën, lutjen dhe fjalën ngushëlluese, por edhe gënjeshtrën, shpifjen dhe poshtërimin. Këmbët na çojnë për të vizituar një njeri të vetmuar, por edhe drejt dyerve të mëkatit. Islami nuk e përbuz trupin. Ai e pastron, ushqen, vesh, pushon, shëron dhe mbron atë. Por nuk e adhuron. Trupit i jep të drejtë, por nuk ia jep fronin që i takon shpirtit dhe ndërgjegjes.

Problemi, pra, nuk qëndron në faktin që njeriu e do bukurinë. All-llahu i Madhërishëm është i bukur dhe e do bukurinë. Problemi lind kur bukuria ndahet nga e vërteta, kur trupi ndahet nga dinjiteti, kur shikimi ndahet nga turpi, dhe kur liria ndahet nga përgjegjësia. Atëherë bukuria nuk është më shenjë që të çon tek Krijuesi, por bëhet idhull që e robëron njeriun në kalueshmërinë e tij. Nuk është mëkat të kujdesesh për trupin. Mëkat është ta harrosh shpirtin. Nuk është gabim të vishesh bukur. Gabim është të mendosh se rrobat mund ta mbulojnë boshllëkun shpirtëror. Nuk është turp të jesh i bukur. Turp është ta kthesh bukurinë në mall dhe trupin e njeriut në dyqan ku tregtohen shikime, dëshira dhe përfitime.

Pse trupi është më i dukshëm se shpirti?

Njeriu ka prirje për atë që mund ta shohë, prekë dhe tregojë menjëherë. Trupi është i dukshëm, ndërsa shpirti është i fshehur. Veshjet mund të fotografohen; modestia nuk mundet. Fytyra mund të lyhet me makijazh për disa minuta; karakteri formohet me vite. Trupi mund ta tërheq vëmendjen për një çast; fisnikëria e shpirtit njihet vetëm në kohë vështirësish. Prandaj tregu e do më shumë trupin sesa shpirtin.

Tregut i nevojitet ajo që mund të ekspozohet, matet, reklamohet dhe shitet. Shpirti i shpëton sepse vlera e tij nuk mund të shprehet me çmim. Sa kushton një lot i sinqertë pendimi? Sa është vlera tregtare e faljes? Me çfarë monedhe blihet ndërgjegjja e pastër? Cila shtëpi mode e prodhon durimin? Cili parfum mund t’ia ofrojë aromën e sinqeritetit njeriut me shpirt të prishur?

Shpirti është i rrezikshëm për tregun sepse shpirti i kënaqur nuk blen për ta mbushur boshllëkun. Shpirti i lirë nuk lejon që reklama t’ia përcaktojë vlerën. Njeriu që di se është krijesë e All-llahut nuk ka nevojë ta kërkojë pranimin e ekzistencës së tij nga sytë e të tjerëve.

Mu për këtë bota moderne vazhdimisht prodhon pakënaqësi me trupin. I thotë njeriut se nuk është mjaftueshëm i bukur, i ri, i hollë, i fortë, i dëshirueshëm apo modern. Së pari i krijon një plagë, pastaj i shet një fashë. E bind që i mungon diçka, dhe më pas i ofron një produkt me të cilin supozohet se do të bëhet i plotë. Por boshllëkun shpirtëror nuk mund ta mbushë teprica materiale.

Njeriu mund të ketë dollap plot me rroba, por shpirt të ftohtë. Mund të ketë fytyrë të përsosur, por të mos e njohë nderin e vet. Mund të jetë i rrethuar me mijëra shikime, por të mbetet i padukshëm në njerëzoren e tij. Mund të jetë objekt admirimi, por kurrë të mos ndjejë se vërtet është i dashur.

Trupi si mall, njeriu si dyqan eksponimi

Skena e modës nuk është vetëm një vend ku tregohen rrobat. Ajo është pasqyrë e një gabimi civilizues: që njeriu vlerësohet aq sa është i dëshirueshëm për syrin e të tjerëve. Në një skenë të tillë, rrobat shpesh më shumë zbulojnë sesa mbulojnë. Qëllimi i tyre nuk është ta ruajnë dinjitetin e trupit, por ta shndërrojnë trupin në një mjet për ta tërhequr vëmendjen e të tjerëve. Një modele paraqitet si e lirë, ndërsa nga ajo kërkohet që t’i nënshtrohet rregullave të industrisë: duhet ta ketë masën e përcaktuar, peshën e caktuar, shprehjen e fytyrës, mënyrën e ecjes dhe aftësinë për të qenë e pashme, e vlerësuar. Kjo nuk paraqet liri, por është vetëm një formë më e sofistikuar e robërimit të tij.

Njeriut i thuhet: “Ekspozoje trupin për të dëshmuar se je i lirë.” Ndërsa liria e vërtetë nuk është te ekspozimi i trupit. Liria e vërtetë është ta dish vetë vlerën tënde, pavarësisht duartrokitjeve, dëshirave apo vlerësimeve tregtare të të tjerëve. Turpi nuk është urrejtje ndaj trupit. ajo paraqet vetëdije që trupi është shenjtëri dhe emanet. Mbulesa nuk është mohim i bukurisë. Ajo mund të jetë mbrojtja e saj nga banalizimi.

Ajo që është e çmuar nuk i ekspozohet të gjithë syve. Perla ruhet në guaskë, zemra në kraharor, dhe fara në tokë. Jo sepse janë të pavlera, por sepse vlera e tyre kërkon mbrojtje.

Duhet të jemi të drejtë dhe të pranojmë se zhveshja shpirtërore nuk është vetëm çështje rrobash. Njeriu mund të jetë plotësisht i mbuluar, por shpirti i tij të jetë i zhveshur nga mendjemadhësia, keqdashja dhe dyftyrësia. Mund të mbajë rroba modestie, por në zemër të ushqejë përbuzje ndaj të tjerëve. Ashtu si trupi i zbuluar nuk është dëshmi e shpirtit të prishur, as trupi i mbuluar nuk është automatikisht dëshmi e pastërtisë së tij.

All-llahu nuk lejon që moralin tonë ta ndërtojmë mbi poshtërimin e të tjerëve. Qëllimi i paralajmërimit shpirtëror nuk është ta dënojë modelen, gruan apo burrin që është bërë viktimë e kulturës së ekspozimit. Qëllimi ynë është ta pyesim shoqërinë: pse e keni zvogëluar vlerën e njeriut vetëm në trupin e tij? Pse e keni mësuar gruan që vlen aq sa tërheq shikimet?

Veshja që nuk plaket

Kur’ani na kujton se njeriut i është dhënë një veshje që i mbulon vendet e turpit dhe shërben si zbukurim, por menjëherë pas kësaj flet për një veshje më të lartë: “…Dhe veshja e përulësisë para All-llahut – ajo është më e mira. [El-A‘raf, 26]

Kjo është veshja e shpirtit. Trupi vishet me pëlhurë, ndërsa shpirti me vetëdijen për All-llahun. Trupi zbukurohet me ngjyra, ndërsa shpirti me të vërtetën. Trupi parfumohet me erëza, ndërsa shpirti me sinqeritet. Trupi e mbron veten nga i ftohti me lesh, ndërsa shpirti nga mëkati me turp. Trupi e mban atë që e kanë qepur duart njerëzore; shpirti mban atë që ka krijuar vullneti njerëzor nën shikimin e All-llahut.

Veshja e trupit mund ta fshehë varfërinë, vitet dhe plagët. Veshja e shpirtit nuk fsheh — ajo transformon. Durimi nuk e fsheh shqetësimin, por e kthen atë në forcë. Pendimi nuk e fsheh mëkatin, por e pastron atë. Përulësia nuk e fsheh mendjemadhësinë, por ia heq pushtetin asaj. Dashuria nuk e zbukuron urrejtjen, por e largon nga zemra.

Nëse do të ekzistonte një shfaqje e veshjeve për shpirtin, në skenën e saj nuk do të ecte për duartrokitje. Do të ecte në heshtje, sepse ajo që është e sinqertë nuk kërkon publik. Në atë shfaqje do të shfaqej shpirti i veshur me të vërtetën. Nuk do të ishte i pafajshëm, por nuk do të gënjente për dobësitë e tij. Pas tij do të vinte shpirti i veshur me drejtësi. Nuk do të pyeste se kush është viktimë para se t’i vinte në ndihmë. Pastaj do të kalonte shpirti i mbuluar me mëshirë. Do të dinte se çdo qenie njerëzore është e plagosur në një vend që nuk shihet.

Pse shpirti nuk e ka pistën e tij të modës?

Sepse bukuria e tij nuk tregohet me ecje, por me veprime. Bukuria e shpirtit shihet kur njeriu ka pushtet, por nuk bën padrejtësi; kur është i lënduar, por nuk bëhet kriminel; kur mund të hakmerret me poshtërim, por zgjedh dinjitetin; kur askush nuk do ta fajësonte për urrejtje, por ai e ruan zemrën nga urrejtja.

Bukuria e shpirtit shihet kur njeriu vepron të mirën që askush nuk do ta fotografojë. Kur ushqen të uriturin pa e shpallur. Kur fal pa dëshmitarë. Kur qan natën për mëkatet e veta, por ditën nuk gjykon i të tjerët. Kur e mbron nderin e dikujt edhe pse nuk përfiton prej tij. Kur e thotë të vërtetën edhe kur ajo ia heq privilegjin. Këto janë rroba që nuk mund të blihen. Ato qepen me gjilpërë provash, me fije durimi dhe me dorën e qëllimit të sinqertë. Çmimi i tyre nuk është paraja, por lufta me vetveten.

Dy plakje

Trupi plaket edhe kur njeriu e kundërshton këtë. Shpirti mund të mbetet i pjekur edhe në trup të plakur, por mund të piqet derisa të bëhet i qetë. Ka fytyra pa rrudha pas të cilave fshihet një shpirt i lodhur. Ka fytyra të rrudhosura nga të cilat rrezaton paqe. Ka të rinj që shpresa u është plakur dhe të moshuar që zemra u mbetet e re para mëshirës së All-llahut. Trupi i numëron vitet. Shpirti i numëron kuptimet. Trupi dobësohet duke ecur mbi tokë. Shpirti mund të forcohet duke ecur drejt Krijuesit.

Në fund, njeriu i heq të gjitha rrobat e pozitës shoqërore, pasurisë, famës dhe pushtetit. Në udhëtimin e fundit nuk e mban markën e rrobave të tij, titullin, numrin e ndjekësve apo bukurinë e fytyrës. Ai mbështillet me një pëlhurë të thjeshtë, si një paralajmërim i fundit tokësor se të gjitha dallimet për të cilat krenohemi ishin të përkohshme. Atëherë trupi mbetet në tokë. Por njeriu nuk shkon tek Zoti me atë që mbante mbi vete, por me atë që mbante brenda vetes.

Shfaqja që tashmë ekziston

Shfaqja e veshjeve për shpirtin, në të vërtetë, ekziston. Thjesht nuk njoftohet me reklama. Ajo zhvillohet çdo ditë. Ajo zhvillohet kur dikush na ofendon dhe shfaqet nëse jemi të veshur me durim apo me zemërim. Ajo zhvillohet kur marrim një pozitë dhe shihet nëse i mbajmë rrobat e shërbimit apo mantelin e mendjemadhësisë. Ajo zhvillohet kur e takojmë një të dobët dhe zbulohet nëse jemi të veshur me mëshirë apo me arrogancë. Ajo zhvillohet kur mbetemi vetëm, larg syve të njerëzve, dhe shfaqet nëse morali ynë ishte bindje apo shfaqje. Çdo provë është reflektor. Çdo vendim është hap. Çdo vepër e zbulon veshjen e shpirtit.

Para njerëzve mund të paraqitemi ndryshe nga ç’jemi. Para All-llahut nuk mundemi. Njerëzit e shohin prerjen, por All-llahu e sheh qëllimin. Njerëzit e shohin ngjyrën e rrobës, por All-llahu e shikon ngjyrën e zemrës. Njerëzit i dëgjojnë fjalët, por Krijuesi e di nga cili burim kanë rrjedhur.

Prandaj, surpriza më e madhe e shfaqjes së fundit do të jetë që shumë nga ata që në tokë dukeshin madhështorë, para përjetësisë do të qëndrojnë shpirtërisht lakuriq, ndërsa ata të padukshmit, të varfërit dhe të përbuzurit do të jenë të veshur me dritën e veprave të tyre të mira të qeta.

Kthimi në ekuilibër

Nuk është e nevojshme t’i fikim të gjitha pasqyrat e trupit. Duhet të vendosim një pasqyrë para shpirtit dhe ta pyesim veten çdo mëngjes: me çfarë do ta vesh sot shpirtin tim? A do ta vesh me të vërtetën kur do të jetë më lehtë të gënjej? A do ta mbuloj me mëshirë kur të kem të drejtë të jem i ashpër? A do t’i vë një shami turpi kur askush përveç All-llahut nuk më sheh? A do ta zbukuroj me mirënjohje në vend të pakënaqësisë së vazhdueshme? A do ta mbroj nga zilia, që së pari e djeg zemrën ku banon? A do t’ia vesh rrobat e faljes, jo sepse padrejtësia është e vogël, por sepse nuk dua që urrejtja të bëhet lëkura ime e dytë? Këto janë pyetje të bukurisë së vërtetë.

Sepse i bukur nuk është vetëm ai që njerëzit duan ta shohin. I bukur është ai në praninë e të cilit njerëzit nuk ndjejnë frikë, poshtërim apo turp për atë që janë. Fytyra më e bukur nuk është ajo pa rrudha, por ajo ku nuk ka mbetur shenjë përbuzjeje ndaj të tjerëve. Sytë më të bukur nuk janë ata që mbahen mend për ngjyrën e tyre, por ata që e vërejnë dhimbjen e të tjerëve. Duart më të bukura nuk janë ato që mbajnë bizhuteri, por ato që e ngrijnë atë që ka rënë. Buzët më të bukura nuk janë ato që i tërheqin shikimet, por ato që nuk thonë gënjeshtra, shpifje dhe fjalë që e vrasin shpresën.

Pasqyra e fundit

Do të vijë dita kur trupi nuk do të mund të qëndrojë më para pasqyrës. Sytë që e adhuronin bukurinë e tij do të mbyllen. Duart që e kujdeseshin do të ulen. Rrobat për të cilat njeriu ishte krenar do të mbeten në dollap. Të tjerët mund t’i veshin ose hedhin, ndërsa trupi do të vendoset në tokë pa asnjë zbukurim që dikur e dallonte. Atëherë do të mbetet vetëm ajo që nuk mund të fotografojë: qëllimi, besimi, mirësia, padrejtësia, falja, dashuria, tradhtia, loti, lutja dhe gjurmët që kemi lënë në shpirtin e njerëzve të tjerë. Toka do ta marrë atë që i takon. Tek All-llahu do të kthehet ajo që i takon Atij.

Prandaj, urtësia nuk qëndron në përbuzjen e trupit, por në vendosjen e tij në shërbim të shpirtit. Të shohim me sy të pastër, të flasim me gjuhë të vërtetë, të punojmë me duar të drejta, të ecim në rrugën e mirë dhe të mbajmë zemrën zgjuar para Zotit.

Trupi është veshja që shpirti e mban gjatë kohës. Ai do ta konsumojë, sa të kujdesemi për të. Shpirti i veshur me frikë nga All-llahu, të vërtetën, turpin, mëshirën dhe veprat e mira nuk del nga moda. Bukuria e tij nuk zbehet me kalimin e viteve. Ajo bëhet gjithnjë e më e dukshme sa më shumë i afrohet Burimit të saj.

Prandaj, kur të shohim përsëri në pasqyrë, të mos pyesim vetëm: “Si dukem sot?” Por të pyesim: “Si duket shpirti im sot?” A është i veshur apo i zhveshur? A është i pastër apo i mbuluar me pluhurin e mëkateve? A është i lirë apo i robëruar nga shikimet e të tjerëve? A është i gjallë apo vetëm banon në një trup të gjallë? Sepse veshja më e rëndësishme nuk është ajo me të cilën do të dalim para njerëzve, por ajo me të cilën do të dalim para Krijuesit.

Dhe shfaqja më e bukur nuk është ajo ku trupi tërheq më shumë shikime, por ajo ku shpirti, i qetë dhe i veshur me mëshirën e Zotit, dëgjon thirrjen: “O shpirti im i qetë, kthehu tek Zoti yt i kënaqur, dhe Ai është i kënaqur me ty, prandaj hy në mesin e robërve të Mi dhe hy në Xhennetin Tim! (El-Fexhr, 27–30).

Kjo është shfaqja përfundimtare e bukurisë. Pa reflektorë kalimtarë. Pa masa të rreme. Pa tregti me trupin. Vetëm shpirti, Zoti i tij dhe e vërteta për atë se si njeriu u veshi ndërsa jetonte në tokë.

Autor: Mustafa Cerić

Përkthim,
[islampress.ch]

Shkruan: Dr. Enes Karić

Marrëdhëniet ndërmjet Evropës dhe Islamit, domethënë ndërmjet Evropës dhe muslimanëve, nëse me Islamin i nënkuptojmë muslimanët, duhet të shihen përmes ndryshimeve që kanë ndodhur gjatë më shumë se një mijë vjetëve. Kjo do të thotë se duhet të largohemi nga qasjet johistorike, qoftë ndaj Islamit, qoftë ndaj Evropës. Pikëpamjet esencialiste, qoftë për Islamin, qoftë për Evropën, nuk na sjellin ndonjë dobi të madhe. Në të vërtetë, duke e parë historikisht, ekzistojnë disa lloje Evrope, ashtu siç, historikisht, ekzistojnë edhe disa forma të Islamit historik, përkatësisht disa forma të muslimanëve. Nëse e kemi parasysh këtë, studimi ynë i marrëdhënieve ndërmjet Evropës dhe Islamit do të çlirohet nga falsifikimet e ndryshme të historisë dhe nga keqpërdorimet e shpeshta të së kaluarës.

Nga shekulli VII deri në shekullin XII: luftërat, tregtia dhe shkëmbimi kulturor

Edhe pse sot e dimë se për takimin e Islamit dhe Evropës në Mesjetë ekziston një numër jashtëzakonisht i madh veprash në gjuhën angleze, gjermane dhe frënge, është fat që, megjithatë, ndër to dallohen edhe libra objektivë. Për shembull, Norman Danieli (vdiq më 1992) botoi librin Islami dhe Perëndimi (Islam and the West), [1] në të cilin i paraqiti periudhat e ndryshme gjatë të cilave, në aspektin kulturor dhe historik, u formësuan konceptet e ndryshme për Islamin, por edhe konceptet për vetë Evropën.

Këtu nuk bëhet fjalë vetëm për Evropën si nocion gjeografik, domethënë si kontinent, por edhe për Evropën si konstrukt kulturor dhe i qytetërimit, i cili vetë ka ndryshuar gjatë kohës. E njëjta gjë vlen edhe për Islamin, domethënë për muslimanët. Nuk ekziston një Evropë e vetme dhe as nuk ekziston një Islam i vetëm, si të ishin blloqe të pandryshueshme që në mënyrë të pashpresë i kundërvihen historisë.

Evropa e Mesjetës nuk ishte një bllok monolit, por brenda saj kishte dallime të shumta. Kjo Evropë u takua me Islamin, domethënë me muslimanët, në kohën e pushtimeve muslimane të pjesëve të Evropës që shtrihen në hapësirën e Mesdheut, si Spanja dhe Sicilia. Shumë shpejt pasoi një shkëmbim i fuqishëm kulturor. Evropa mesjetare, pas pushtimeve muslimane, u njoh fillimisht me Islamin përmes shkencave të zhvilluara nga muslimanët: mjekësisë, matematikës, filozofisë, alkimisë, astronomisë, kozmetikës…

Në këto fusha shkencore, Islami për periudha të gjata e ka mahnitur fuqishëm Evropën. Evropa mesjetare, ashtu si edhe Evropa e epokës së iluminizmit, shfaqi prirje ndaj shkencave natyrore që i zhvilluan muslimanët. Fakti se në atë kohë në Evropë përktheheshin tekste arabe nga mjekësia, astronomia, matematika, gjeometria, alkimia, kozmetika… është jashtëzakonisht i rëndësishëm për dialogun e sotëm ndërmjet Evropës dhe Perëndimit, nga njëra anë, dhe Islamit, nga ana tjetër.

Veçanërisht e rëndësishme është të përmendet libri i Paul Kunitzsch-it, Arabishe Sternamen in Europa [2] (Emrat arabë të yjeve në Evropë). Afro dyqind emra yjesh, planetësh dhe yjësish në gjuhët evropiane flasin mjaftueshëm për ndikimet shpirtërore të kulturës dhe shkencës islame te shumë evropianë, madje edhe në fushën e leximit dhe interpretimit të “qiellit me yje mbi ne”, siç do të shprehej Immanuel Kanti (1724–1804) në një kontekst tjetër.

Kur flasim për Islamin dhe Evropën, duhet të kujtojmë se kanë ekzistuar dy lëvizje madhështore përkthimore. E para ishte përkthimi i veprave greke në gjuhën arabe gjatë shekujve VIII dhe IX në Bagdadin kozmopolit. E dyta ishte përkthimi i veprave nga arabishtja në latinisht, nga shekulli IX deri në shekullin XV, në qendrat evropiane të dijes dhe universitetet. Këto dy lëvizje përkthimore u bënë pjesë e kulturës dhe qytetërimit të evropianëve, por edhe të muslimanëve. Pa to, historia intelektuale e mbarë botës do të dukej më e varfër.

Zhvillimi gradual i interesimit evropian për Islamin si fe

Nga ana tjetër, dihet me siguri se Evropa e Mesjetës së hershme nuk i kushtonte vëmendje të madhe Kuranit, e as teksteve të tjera fetare të Islamit. Prirja që Evropa mesjetare kishte ndaj shkencave natyrore të zhvilluara nga muslimanët nuk shoqërohej me prirje të tillë ndaj Kuranit apo teksteve të hadithit.

Mendoj se këtë fakt duhet ta shpjegojmë me një arsye të rëndësishme: në Islamin si fe, Evropa mesjetare shihte konkurrencë të fuqishme teologjike. Nga njëra anë, Evropës Islami i dukej si diçka e ngjashme me fenë që tashmë e besonte – krishterimin. Ka shumë diskutime evropiane të Mesjetës që e përshkruajnë shfaqjen e Islamit si një “sektë të devijuar të krishterimit”. Veprat ose traktatet e Gjon Damaskinit (675–749) [3] janë, në këtë aspekt, shumë të rëndësishme edhe sot për ne.

Megjithatë, Evropa e periudhës së pjekur të Mesjetës filloi të interesohej për Kuranin. Siç dihet, Roberti i Kettonit (1110–1160) e përktheu Kuranin në latinisht relativisht vonë, vetëm në vitin 1143, në Toledo. Që nga shfaqja e Islamit ishte dashur të kalonin pothuajse gjashtë shekuj që Evropa mesjetare të interesohej për përkthimin e teksteve themelore fetare të Islamit.

“Libri ynë më themelor i shenjtë, Kurani, këtyre patriarkëve, duke filluar nga Jakubi e më tej, nuk ua mohon përkatësinë e tyre popullit hebre. Po ashtu, nuk e mohon as pranimin dhe përvetësimin e këtyre heronjve të lashtë të monoteizmit nga të krishterët. Një rrjedhë e tillë e erërave të fuqishme të sintezës që buron nga Islami edhe sot përbën diçka të madhe për kulturën dhe qytetërimin e Bashkimit Evropian, por edhe për Lindjen e Afërt dhe Azinë.”

Megjithatë, nëse kemi parasysh marrëdhënien e Evropës mesjetare ndaj budizmit dhe hinduizmit, mund të themi se përkthimi i Kuranit në Evropë nuk erdhi edhe aq vonë. Në të vërtetë, nuk dihet që Evropa mesjetare të ketë përkthyer në gjuhët e veta ndonjë vepër nga budizmi ose hinduizmi deri në fund të shekullit XVIII dhe fillim të shekullit XIX. Edhe këtu shfaqet njëfarë magjepsjeje evropiane ndaj Islamit.

Sot duhet ta kujtojmë veçanërisht atë fakt të rëndësishëm të qytetërimit: që nga fundi i shekullit IX, Evropa ka përkthyer në gjuhën latine një numër të madh veprash nga shumë fusha shkencore të zhvilluara nga muslimanët në bashkëpunim me të krishterët e Lindjes dhe hebrenjtë që jetonin në khalifatet muslimane. Gjuha latine, përmes trashëgimisë së shumëfishtë të Islamit, hyri në dialog me gjuhën arabe. Vetë kjo dëshmon se Evropa e asaj kohe, në mënyrën e saj, e ndjeu se në Islam kishte një fqinj. Dhe me atë fqinj duhej të merrej, në një mënyrë ose në një tjetër.

Shumë shpejt, kultura dhe qytetërimi islam u shfaqën si një kulturë motër e kulturës dhe qytetërimit evropian. Edhe sot duhet ta kemi parasysh këtë fakt dhe ta interpretojmë në kontekstet bashkëkohore. Ai tregon se ndërmjet Evropës dhe Islamit, ose ndërmjet Islamit dhe Evropës, nuk ka mbizotëruar gjendje e përhershme lufte. Shkëmbimi kulturor dhe qytetërimor ka qenë më i fuqishëm, më i qëndrueshëm dhe më jetëgjatë se lufta.

Edhe pse ka dijetarë, orientalistë dhe historianë evropianë e perëndimorë që një mijë vjetët e takimeve ndërmjet Islamit dhe Evropës i shohin si një alternim të pandërprerë të valëve të xhihadit, nga njëra anë, dhe valëve të kryqëzatave, nga ana tjetër, duhet thënë se sot ka gjithnjë e më pak historianë të tillë. Për fat të mirë, po rritet numri i historianëve që Islamit ia njohin universalitetin dhe karakterin botëror.

Ndër historianët që në librat dhe veprimtarinë e tyre akademike kanë qenë dukshëm të prirur kundër Islamit, dallohet Bernard Lewis (1916–2018). Teoritë e tyre për luftë të vazhdueshme ndërmjet Islamit dhe Evropës janë kundërshtuar nga vetë realiteti dhe nga vetë jeta.

Në të vërtetë, që nga lindja e Islamit në shekullin VII pas Isait, Mesihut (Jezu Krishtit), muslimanët, të krishterët dhe hebrenjtë kanë jetuar së bashku. Në qytetet e mëdha të Mesdheut dhe të Levantit, bashkëjetesa ka qenë dukuri e vazhdueshme, pavarësisht sundimtarëve që ndërroheshin në pushtet.

Ne muslimanët mund të jemi krenarë për atë që, si të thuash, mund ta quajmë “Islam qytetar”, i cili ruajti filozofinë greke, teologjinë e krishterë dhe hebraike, si dhe të gjitha rrymat e rëndësishme të mistikës, tesavufit dhe kabalës. Në qytetet e mëdha të Mesdheut dhe të Levantit, periudhat e paqes kanë qenë shumë më të gjata sesa pogromet dhe shfarosja e “të tjerëve”.

Qytete si Kajroja, Bagdadi, Kordoba, Stambolli, Damasku, Isfahani… janë shembuj të bashkëjetesës së gjatë të miliona muslimanëve, të krishterëve dhe hebrenjve. Convivencia – bashkëjetesa e muslimanëve, të krishterëve dhe hebrenjve – në qytetet e përmendura ka zgjatur me shekuj. Mendoj se një lloj i tillë bashkëjetese mund të shërbejë si nxitje për të menduar mbi modelet e sotme të jetës së përbashkët të të krishterëve, hebrenjve, muslimanëve dhe pasuesve të feve e religjioneve të tjera në Evropë dhe në Bashkimin Evropian, nga njëra anë, si dhe në Lindjen e Afërt dhe të Mesme, nga ana tjetër.

Këtu dëshiroj të theksoj fuqishëm se gjithëpërfshirja, e cila ka qenë kryesisht e pranishme në dekadat më të mira të Bashkimit Evropian dhe të cilën edhe vetë muslimanët e çmojnë dhe e respektojnë, i ka modelet e saj në konceptet e këtij “Islami qytetar”. Kjo nuk duhet harruar kurrë.

Në të njëjtën kohë, nuk duhet harruar se edhe vetë Bashkimi Evropian disa aspekte të lindjes së tij ua ka borxh trashëgimive koloniale, ndërsa frytet e prosperitetit të tij nganjëherë kanë qenë të lidhura me punën e ish-kolonive të tij muslimane mesdhetare, siç është rasti i Francës dhe Algjerisë.

Ka shumë historianë që e pranojnë universalitetin e qytetërimit islam. Ndër ta janë Marshall G. S. Hodgson (1922–1968), Philip K. Hitti (1886–1978), Annemarie Schimmel (1922–2003) dhe shumë të tjerë. Madje edhe Bernard Lewis-i, të cilin e përmendëm më sipër, për qytetërimin islam pranon sa vijon: [4]

“Qytetërimi islam (…) ishte i pari që mund të quhet universal, në kuptimin se përfshinte njerëz të shumë racave dhe kulturave të ndryshme, në tri kontinente të ndryshme. Ai ishte evropian, pasi për një kohë të gjatë lulëzoi në Spanjë dhe në Italinë jugore, në stepat ruse dhe në Gadishullin Ballkanik. Ishte, vetvetiu, aziatik dhe gjithashtu afrikan. Ai përfshinte njerëz të bardhë, të zinj, të murrmë dhe të verdhë. Për nga shtrirja territoriale, ai shtrihej nga Evropa jugore deri në zemër të Afrikës dhe në Azi, deri në kufijtë e Indisë dhe Kinës, madje përfundimisht edhe përtej tyre.”

Çfarë mund t’i ofrojë Islami sot botës: Mundësi të ndryshme për ta parë të ardhmen

Më lejoni që për këtë çështje t’ië paraqes këtu mendimet e mia në formën e disa shënimeve të shkurtra.

Së pari, me frikë dhe shqetësim shohim se bota sot po copëzohet. Në disa vende, këto copëzime janë shumë të rrezikshme. Në fund të fundit, derisa po zhvillohet ky simpozium yni në Sarajevë, në botë po zhvillohen katër ose pesë luftëra të mëdha. Është e nevojshme të shohim nëse fetë tona mund të na ndihmojnë që në Tokë të ketë më pak luftëra.

Duke qenë se Islami është një lloj sinteze, ai i ka pasuritë e veta të mëdha shpirtërore. Për ne muslimanët, as judaizmi dhe as krishterimi nuk janë fe të huaja në mënyrë të pashpresë. Siç e di auditori i nderuar, patriarkët e Dhiatës së Vjetër: Nuhu, Ibrahimi, Is’haku, Ismaili, Jakubi, Jusufi, Musai, Haruni… të gjithë, pa përjashtim, në faqet e Kuranit paraqiten si muslimanë. Kurani këtu është shumë pragmatik. Në të vërtetë, libri ynë më themelor i shenjtë, Kurani, këtyre patriarkëve, duke filluar nga Jakubi e më tej, nuk ua mohon përkatësinë e tyre popullit hebre. Po ashtu, nuk e mohon as pranimin dhe përvetësimin e këtyre heronjve të lashtë të monoteizmit nga të krishterët.

Një rrjedhë e tillë e erërave të fuqishme të sintezës që buron nga Islami edhe sot përbën diçka të madhe për kulturën dhe qytetërimin e Bashkimit Evropian, por edhe për Lindjen e Afërt dhe Azinë.

Së dyti, lidhur me atë që u tha, dëshiroj të theksoj edhe diçka tjetër që është shumë e rëndësishme për bisedat e sotme ndërmjet të krishterëve dhe muslimanëve. Në të vërtetë, deri në Koncilin e Dytë të Vatikanit (1962–1965), krishterimi, ose më saktë katolicizmi, hezitonte nëse duhej ta pranonte përkushtimin dhe respektimin që muslimanët kanë ndaj Ibrahimit, Merjemes dhe Isait, Mesihut, si diçka që është e vlefshme dhe me rëndësi jo vetëm për Islamin, por edhe për mbarë njerëzimin.

Siç e dini, vitin e kaluar u shënua gjashtëdhjetëvjetori i deklaratës Nostra Aetate, e cila u miratua në Koncilin e Dytë të Vatikanit. Nostra Aetate e pranoi faktin se edhe muslimanët kanë një rol të madh nën diellin e trashëgimisë së përbashkët të monoteizmit.

Mendoj se atmosfera menjëherë para dhe pas Koncilit të Dytë të Vatikanit e nxiti shfaqjen e studimeve të rëndësishme dhe serioze për Islamin në Evropë dhe në Perëndim. Për Islamin u shfaqën veprat e Annemarie Schimmel (1922–2003), Louis Massignonit (1883–1962), Katharine Mommsenit (e lindur më 1925), Eva de Vitray-Meyerovitchit (1909–1999), Reynold A. Nicholsonit (1868–1945), Arthur John Arberryt (1905–1969), Jack Goodyt (1919–2015) dhe shumë të tjerëve. Që nga gjysma e dytë e shekullit XX, në Evropë dhe në Perëndim Islami po bëhet gjithnjë e më i pranishëm si një fushë që meriton studime serioze dhe të respektueshme akademike e universitare.

Falë këtyre studiuesve të respektuar të Islamit, evropianëve për të cilët kemi folur me respekt, sot është e lehtë të dallohen në Perëndim veprat me vlerë për Islamin.

Së treti, nëse ndjekim gjurmët e Kuranit, në faqet e tij shohim një bashkësi të pasuesve të monoteizmit, të përbërë nga hebrenjtë, të krishterët dhe muslimanët. Pavarësisht se çfarë diskutimesh mund të ketë ndërmjet këtyre tri shfaqjeve të monoteizmit, ato megjithatë përbëjnë një bashkësi. Do të ishte mirë që muslimanët sot të nxisnin ringjalljen e kësaj bashkësie monoteiste, për hir të paqes, së mirës dhe përparimit në Tokë.

Së katërti, muslimanët në Evropën e sotme shfaqen si të ashtuquajtur evropianë autoktonë në Ballkan dhe në Evropën Lindore, si emigrantë ekonomikë që vijnë në Evropë që nga fundi i Luftës së Dytë Botërore, dhe, së fundi, si emigrantë të rinj refugjatë që vijnë në Evropë nga luftërat të cilat, në kohët më të fundit, po e djegin Lindjen e Afërt dhe të Mesme. Të gjitha këto aspekte duhet t’i kemi parasysh kur flasim sot për Evropën dhe Islamin dhe kur i trajtojmë çështjet e identitetit, bashkëpunimit dhe paqes.

Do të thosha, krejt në fund, se sot është jashtëzakonisht e nevojshme t’i përgatisim opinionet tona publike që të hapen ndaj bashkëpunimit ndërmjet feve dhe kulturave që mbështeten mbi këto fe. Fetë dhe kulturat duhet të interpretohen në mënyrë gjithëpërfshirëse. Bashkëpunimi ndërmjet feve kontribuon në paqe. Urrejtja ndërmjet feve është burim i luftërave dhe vuajtjeve. (…)

Fusnotat:

[1] Shih: Norman Daniel, Islam and the West, the Making of an Image, Oneworld Publications, Oxford, 1993.

[2] Shih: Paul Kunitzsch, Arabische Sternnamen in Europa, Otto Harrassowitz, Wiesbaden, 1959.

[3] Krahaso: Daniel J. Sahas, John of Damascus on Islam, The ‘Heresy of the Ishmaelites’, E. J. Brill, Leiden, 1972.

[4] Bernard Lewis, Cultures in Conflict, Oxford University Press, New York, 1995, f. 10.

Burimi: IIN Preporod.
https://preporod.info/zajednica/koja-evropa-koji-islam-75304

Përshtati në shqip: Miftar Ajdini

(Islampress)

“Shembulli i asaj me të cilën jam dërguar nga udhëzimi dhe dija është si shembulli i shiut që bie mbi tokë. Ka pjesë të tokës që e thithin shiun dhe prej saj mbin bimësi e begatë, ndërsa ka edhe pjesë që e mbajnë ujin dhe nuk e thithin atë, por njerëzit përfitojnë prej tij: pinë ujë prej tij dhe i ujitin të mbjellat. Ka edhe pjesë të zhveshura të tokës, që nuk e thithin ujin dhe prej tyre nuk mbin asgjë. Kështu ka njerëz që e kuptojnë fenë e Allahut dhe përfitojnë nga ajo me të cilën jam dërguar. Ata mësojnë dhe ua mësojnë edhe të tjerëve. Ka edhe të tillë që nuk i kushtojnë vëmendje asaj me të cilën jam dërguar, nuk e ndjekin udhëzimin dhe nuk e përvetësojnë dijen me të cilën kam ardhur.” (Muttefekun alejhi).

Njeriu është tokë dhe jeton mbi tokë. Banesës së tij, tokës, Allahu i Madhëruar ia jep begatinë e shiut, falë të cilit mbi të gjallërohet jeta dhe shfaqen bukuri të ndryshme. Aty ku shiu nuk bie, ose aty ku toka nuk e thith atë, toka mbetet jopjellore, e zhveshur, nuk të mahnit as nuk sjell dobi.

Pejgamberi (savs), e krahason njeriun e udhëzuar dhe atë të paudhëzuar me pjesët pjellore dhe jopjellore të tokës. Njeriut nga qielli i vjen begatia e Shpalljes, begatia e Fjalës së Allahut, e cila, kur bie në tokë pjellore, në një zemër të devotshme, jep fryt. Fryti është njeriu që di dhe e jeton dijen. Fryti është njeriu i udhëzuar, i cili, duke e jetuar fenë, u sjell dobi edhe të tjerëve dhe, kështu, sipas fjalës dhe kritereve të Pejgamberit (savs), e bën veten prej njerëzve më të mirë, sepse më të mirët janë ata që u sjellin dobi të tjerëve.

Pejgamberi (savs), thotë se, njerëz që, sikurse toka që e mban ujin, por nuk përfiton prej tij, posedojnë dije, por vetë nuk përfitojnë prej saj as nuk e jetojnë atë. Ata janë, siç i ka krahasuar Pejgamberi (savs), si qiriu që u ndriçon të tjerëve, ndërsa vetë digjet. Ne kemi shumë dije për fenë. Vështirë se do të gjesh ndër ne dikë që nuk e di se çfarë është haram dhe çfarë është hallall, por dija jonë vështirë shndërrohet në vepër. Dija pa vepër është si uji që toka nuk e thith; toka nuk përfiton prej tij. Ai ujë bie dhe avullohet.

Ndër ne ka edhe të atillë që e pranojnë begatinë e Fjalës së Allahut. Ata janë tokë pjellore, ndaj ajo Fjalë shndërrohet në vepër, shndërrohet në Islam. Të jetuarit e asaj Fjale është dobi e dyfishtë. Ajo është e dobishme për atë që e jeton dhe për të tjerët, të cilët mahniten nga jeta e tillë e harmonishme dhe dëshirojnë ta ndjekin atë. Ashtu sikur që në tokë ka pjesë që as nuk e pranojnë ujin, as nuk e mbajnë atë, po kështu, edhe ndër njerëz ka të atillë që as nuk e dëgjojnë Fjalën e Allahut dhe as nuk duan të dinë asgjë për fenë e tyre.

Jemi në muajin rebiul-evvel. Në atë muaj në të cilin Tokës, madje të gjitha botëve, iu dërgua Pejgamberi (savs). Erdhi njeriu, detyra e të cilit ishte ta pranonte Shpalljen, të na e përcillte atë dhe ta jetonte, në mënyrë që të bëhej e qartë për ne, se kjo Fjalë i është drejtuar njeriut dhe se njeriu e ka forcën dhe fuqinë për ta jetuar atë Fjalë.

Ashtu sikur që Toka, falë shiut, zbukurohet dhe ngjall mahnitje, edhe njeriu, falë Shpalljes, forcohet dhe aftësohet për ta ndryshuar vetveten dhe botën përreth tij.

Tirmidhiu transmeton se Pejgamberi (savs), ka thënë: “Kur Allahu e krijoi Tokën, e forcoi atë me kodra dhe male. Melekët u mahnitën nga forca dhe qëndrueshmëria e Tokës dhe thanë: ‘O Zoti ynë, a ke krijuar diçka më të fortë se Toka?’ Ai tha: ‘Po, hekurin.’ Ata thanë: ‘A ke krijuar diçka më të fortë se hekuri?’ Ai tha: ‘Po, zjarrin.’ Ata thanë: ‘A ke krijuar diçka më të fortë se zjarri?’ Ai tha: ‘Po, ujin.’ Ata thanë: ‘A ke krijuar diçka më të fortë se uji?’ Ai tha: ‘Po, erën.’ Ata thanë: ‘A ke krijuar diçka më të fortë se erën?’ Ai tha: ‘Po, njeriun, kur jep sadaka në atë mënyrë që dora e majtë nuk e di se çfarë jep dora e djathtë.’” (Tirmidhiu)

Pejgamberi (savs), është burimi i forcës sonë. Duke na sjellë Shpalljen, ai na forcon dhe na mëson se si vendin ku jetojmë ta shndërrojmë në një vend ku veprat e mira lulëzojnë dhe që zbukurohet me bamirësi, ashtu siç zbukurohet toka pjellore pas shiut.

Njeriu është më i fortë se Toka, hekuri, zjarri, uji dhe era, nëse Fjala e Allahut, e zbritur mbi Tokë, e ka prekur zemrën e tij dhe e ka drejtuar në rrugën e së mirës.

Ne e përkujtojmë ditëlindjen e Pejgamberit (savs), dhe dëgjojmë për jetën dhe veprën e tij. A jemi ne, ia vlen ta pyesim veten, si ato pjesët e Tokës mbi të cilat bie shiu, por prej tyre nuk mbin asgjë, ndërsa ato vetëm e mbajnë ujin dhe të tjerët përfitojnë nga kjo begati, e domosdoshme për jetën?

Ne kemi dije dhe udhëzim. Udhëzimin dhe dijen nuk i jetojmë. Udhëzimin e shpërfillim, ndërsa nga dija jonë përfitojnë të tjerët. Ne jemi njerëz dhe jemi pasues të Pejgamberit (savs), por në ne nuk ka forcë për t’iu kundërvënë çrregullimit në shoqëri dhe në shtet.

Sikur zemrat tona të ishin tokë pjellore për atë që sjell Pejgamberi (savs), forca jonë do ta tejkalonte forcën e të gjithë lakmitarëve për pushtet, forcën e të gjithë njerëzve të korruptuar dhe të zhytur në ryshfet dhe korrupsion, forcën e të gjithë atyre që e helmojnë rininë tonë, qoftë me sëmundjet e varësisë, qoftë me ato përmbajtje që i largojnë ata nga tradita dhe identiteti, si dhe forcën e të gjithë uzurpatorëve të pangopur të të mirave tona…

Enes bin Maliku, Allahu qoftë i kënaqur me të, transmeton se Pejgamberi (savs), ka thënë: “Kur të jetë Dita e Kiametit, një thirrës do të thërrasë: ‘Ku janë hipokritët dhe ku janë besimtarët e sinqertë? Ngrihuni, tregojini veprat tuaja dhe merreni shpërblimin nga Zoti juaj!’ Pastaj Pejgamberi (savs), vazhdoi: ‘Hipokritët nuk do të kenë asgjë nga veprat e tyre, përveç pikëllimit, pendimit dhe fatkeqësisë.’ Pastaj i Dërguari i Allahut (savs), tha: ‘O biri i Ademit, bindja dhe përkushtimi ndaj Allahut janë shpëtim.’ Pastaj shtoi: ‘Ajo që kam frikë më shumë për umetin tim është shirku i vogël.’ Sahabët pyetën:‘Çfarë është shirku i vogël?’Pejgamberi (savs), u përgjigj: ‘Nijeti jo i sinqertë. Në Ditën e Gjykimit Allahu do t’u thotë të tillëve: “Shkoni tek ata për hir të të cilëve i keni bërë veprat tuaja dhe shikoni nëse tek ata do të gjeni ndonjë shpërblim.”’ (Muslimi)

Përderisa për ne është më e rëndësishme t’i pëlqejmë krijesës së Allahut e jo Krijuesit, t’i pëlqejmë një partie politike dhe kryetarit të saj; përderisa për ne është më e rëndësishme të lajkatojmë – nuk e di se kë, cilindo prej krijesave të Allahut – edhe atëherë kur kjo vepër është në kundërshtim me atë që na bën të dallueshëm si pasues të Pejgamberit (savs), ne nuk do ta kemi forcën me të cilën do të mund t’i kundërvihemi vërshimit të çrregullimit dhe trazirave, si dhe erërave që po e largojnë të ardhmen tonë.

Njeriu është i fortë, madje mund të jetë edhe më i fortë se zjarri, por duhet të armatoset me dritën e besimit, në mënyrë që të mund ta neutralizojë zjarrin. Drita që shkëlqeu në ditën e lindjes së Pejgamberit tonë (savs), e shoi zjarrin në Persi.

O Allahu i Madhërishëm, na bëj besimtarë të sinqertë dhe, me këtë, të fortë, që t’i kundërvihemi çrregullimit dhe të jetojmë në bindje ndaj Teje. Amin!

Hatib: Izet ef. Čamdžić

Përshtati në shqip: Miftar Ajdini

(Islampress)

Besimi islam e hedh poshtë teshbihun (krahasimin e All-llahut me krijesat) dhe texhsimin (atributimin e trupit All-llahut), dhe ekziston ixhma (konsensus) i ehli sunetit se çdo person që beson diçka të tillë automatikisht del nga Islami.
Si mundet që grupi pseudo-selefi (vehabi-harixhij), të prira drejt texhsimit dhe teshbihut, të mendojnë se ligjet e botës së krijuar dhe vetitë fizike që vlejnë për krijesat, mund t’i atribuohen All-llahut, xhel-le shanuhu? All-llahu i Madhërishëm ka ekzistuar para hapësirës, kohës dhe të gjitha krijesave, dhe nuk është i kufizuar nga asgjë që ka krijuar.

Besimi se All-llahu ka trup, organe ose gjymtyrë në kuptimin e vërtetë dhe të mirëfilltë, se ulet në karrige, se e përfshinë hapësira, ose se i nevojitet ajo që u nevojitet krijesave, përbën texhsim dhe teshbih, gjë që është në kundërshtim me akiden e ehli sunetit vel xhematit. All-llahu i Madhërishëm thotë: “Asgjë nuk është si Ai” [Esh-Shura, 11], duke mohuar çdo ngjashmëri midis All-llahut dhe krijesave të Tij.
Imamët e ehli sunetit, ndër ta imami i madh Ebu Hanife, Ebu Mensur el-Maturidiu, Ebu Hasan el-Esh’ariu, si dhe shumë dijetarë të medhhebit hanefi, maliki, shafi’i dhe hanbeli, e kanë hedhur poshtë besimin që All-llahut i atribuon trupësi, drejtim, vend apo lëvizje në mënyrën që u përket krijesave. Rruga e saktë është të pohohet ajo me të cilën All-llahu e ka përshkruar Veten dhe me të cilën e ka përshkruar i Dërguari i Tij, salallahu alejhi ue selem, pa teshbih, pa texhsim, pa pyetur “si” (bilā kejf) dhe pa i shtrembëruar kuptimet e shpalljes.
Prandaj, është obligim për çdo musliman të besojë se All-llahu është absolutisht i ndryshëm nga të gjitha krijesat, se nuk është trup, nuk është i kufizuar nga hapësira, nuk varet nga Arshi dhe as nga ndonjë krijesë tjetër, por është i Përjetshmi, i Pavaruri dhe i Përkryeri, i lartësuar mbi të gjitha mangësitë dhe cilësitë e krijesave.

Gjithsesi, shpallja e grupeve të tëra jobesimtarë nuk lejohet pa plotësimin e kushteve sheriatike dhe pa i hequr të gjitha pengesat për tekfir, dhe kjo është çështje që i takon dijetarëve të kualifikuar islamë dhe gjykatave, dhe assesi individëve.

Redaksia,
[Islampress.ch]

Sipas njoftimit, në këtë aktivitet do të marrin pjesë Myftiu i Shkupit, Dr. Qenan Ismaili, si dhe hoxha i njohur Enis Rama.

Nga xhamia bëjnë thirrje që besimtarët të marrin pjesë në këtë tubim, duke theksuar se prania e mysafirëve e bën mbrëmjen edhe më të veçantë dhe ofron mundësi për të dëgjuar ligjërata që forcojnë besimin dhe përcjellin mesazhe me vlerë.

“Le ta shfrytëzojmë këtë mundësi të çmuar për të qenë bashkë, për të dëgjuar fjalë që forcojnë besimin, prekin zemrën dhe lënë gjurmë në jetë. Ju presim me zemër të hapur në këtë mbrëmje të bekuar”, thuhet në njoftimin e Xhamisë së Kallnikut.