Transmetohet se në kohën e hilafetit të hazreti Omerit, radijallahu anhu, shpërtheu një mosmarrëveshje ndërmjet dy njerëzve, të cilët vendosën ta paraqisnin çështjen para prijësit të besimtarëve. Njëri prej tyre solli një njeri që duhej të dëshmonte në favor të tij. Kur dëshmitari qëndroi para Omerit, radijallahu anhu, ai i tha:

“Unë nuk të njoh. Dhe nuk është aspak mangësi që nuk të njoh. Sill dikë që të njeh.”

Atëherë u ngrit njëri prej të pranishmëve dhe tha:

“Unë e njoh atë, o prijës i besimtarëve.”

Omeri, radijallahu anhu, e pyeti:

“Si e njeh?”

Burri u përgjigj:

“E njoh si njeri të drejtë dhe të ndershëm.”

Hazreti Omeri atëherë e pyeti:

“A është fqinj i afërt i yti, në mënyrë që ta njohësh jetën dhe sjelljen e tij?”

Burri u përgjigj:

“Jo, o prijës i besimtarëve.”

Omeri pastaj e pyeti:

“A ke bërë ndonjëherë tregti me të, në mënyrë që përmes kësaj të mund ta njihje devotshmërinë e tij, ndershmërinë dhe qëndrimin e tij ndaj pasurisë së huaj?”

Burri u përgjigj:

“Jo.”

Pastaj hazreti Omeri e pyeti:

“A ke udhëtuar me të? Sepse gjatë udhëtimit zbulohen më së miri karakteri, morali dhe natyra e vërtetë e njeriut.”

Burri u përgjigj:

“Jo.”

Atëherë hazreti Omeri i tha:

“Ndoshta vetëm e ke parë në xhami duke u falur?”

Burri u përgjigj:

“Po.”

Omeri, radijallahu anhu, atëherë i tha:

“Ulu, sepse në të vërtetë ti nuk e njeh atë.”

Pastaj iu drejtua njeriut që e kishte sjellë dëshmitarin dhe i tha:

“Sill dikë që të njeh vërtet.”

Këto fjalë të Omerit nuk ishin vetëm gjykim në një mosmarrëveshje. Ato janë mësim për brezat se si vlerësohen njerëzit dhe si dallohet vlera e vërtetë nga ajo e dukshme.

Hazreti Omeri e dinte se ndër njerëz kishte, se ka dhe se gjithmonë do të ketë të tillë që vijnë në xhami, falin namazin, por namazin e tyre e lënë në prag të xhamisë sapo dalin prej saj. Pastaj dalin mes njerëzve dhe përvetësojnë padrejtësisht pasurinë e huaj, cenojnë nderin e të tjerëve dhe i fyejnë ata.

Ku janë atëherë kuptimet e namazit dhe ndikimi i tij në sjelljen e njeriut, kur Allahu i Lartësuar thotë: “Vërtet që namazi të ruan nga shthurja dhe nga çdo vepër e shëmtuar…” (El-Ankebut, 45).

Namazi që nuk e ndryshon sjelljen e njeriut është vetëm lëvizje e jashtme. Besimi që nuk e përmirëson marrëdhënien me njerëzit mbetet pa mesazhin e tij më të thellë.

Omeri, radijallahu anhu, i njihte mirë njerëzit. Atë nuk mund ta mashtronte dhe as ta mahniste fakti që dikush, kur vinte koha e namazit, nxirrte misvakun nga xhepi dhe pastronte dhëmbët me të, duke krijuar përshtypjen se po e ndiqte Sunetin e të Dërguarit të Allahut, sal-lallahu alejhi ue sel-lem.

Sepse ai e dinte se po ky njeri, pas namazit dhe pasi të dilte nga xhamia, pikërisht me ata dhëmbë dhe me atë gjuhë do ta “hante” mishin e vëllait të vet, duke ia cenuar nderin përmes përgojimit, fyerjes dhe shpifjes.

Allahu i Lartësuar thotë: “O ju që keni besuar! Mënjanoni shumë dyshime, se, vërtetë, disa dyshime janë gjynah. Mos e spiunoni dhe mos e përgojoni njëri-tjetrin! Mos vallë dëshiron ndokush prej jush të hajë mishin e vëllait të vet të vdekur?! Sigurisht që ju do ta urreni këtë! Kijeni frikë Allahun! Me të vërtetë, Allahu është Pranues i pendimit dhe Mëshirëplotë.” (El-Huxhurat, 12).

Hazreti Omeri e dinte se do të vinte koha kur disa njerëz do ta matnin devotshmërinë e tyre me gjurmët në ballë nga sexhdet e shumta, ndërsa do të harronin se vlera e vërtetë e besimtarit shihet në marrëdhënien e tij me prindërit, farefisin, fqinjët dhe njerëzit përreth tij.

Njeriu mund ta ketë gjurmën e sexhdes në ballë, ndërsa zemrën mund ta ketë të ashpër dhe të ngurtë si guri, madje edhe më të fortë se guri. Mund të qëndrojë gjatë në namaz, ndërsa të jetë i rëndë për ata që i ka më të afërt. Mund ta lexojë Kuranin, ndërsa t’i ndërpresë lidhjet farefisnore.

I njëjti parim vlen edhe për marrëdhënien me fqinjin. Njeriu mund të agjërojë, të falet, ta kryejë haxhillëkun dhe umren, por nëse fqinji i tij nuk është i sigurt nga gjuha, dora dhe veprimet e tij, atëherë diçka serioze mungon në kuptimin e fesë.

I Dërguari i Allahut, sal-lallahu alejhi ue sel-lem, ka thënë: “Pasha Allahun, nuk është besimtar! Pasha Allahun, nuk është besimtar! Pasha Allahun, nuk është besimtar!”

Sahabët e pyetën: “Kush, o i Dërguari i Allahut?”

I Dërguari i Allahut tha: “Ai, nga e keqja e të cilit nuk është i sigurt fqinji i tij.”

Besimtari i vërtetë nuk është ai prej të cilit njerëzit largohen, por ai pranë të cilit njerëzit ndihen të sigurt.

Omeri e dinte se do të vinte koha kur disa njerëz do ta lexonin Kuranin, do të shkonin në xhami dhe do të flisnin për fenë, ndërsa megjithatë do ta merrnin padrejtësisht pasurinë e jetimëve, do t’ua mohonin punëtorëve të drejtat e tyre, do ta zvarritnin pagesën dhe do ta keqpërdornin pasurinë shtetërore sikur ta kishin trashëguar nga baballarët e tyre.

Sepse devotshmëria e njeriut nuk matet vetëm me atë që bën në xhami, por edhe me atë që bën në rrugë, në punë, në familje dhe në shoqëri.

Ky ishte hazreti Omeri, radijallahu anhu, i cili e dinte se do të vinte koha kur muslimanët do të faleshin, do të agjëronin, do ta kryenin haxhillëkun dhe umren; madje, disa prej tyre mund të ishin edhe hatibë, dijetarë, thirrës ose myftinj, bartës të titujve më të lartë akademikë në shkencat e Sheriatit.

Megjithatë, dituria e tyre nuk do të ishte dritë që e udhëzon njeriun drejt së vërtetës dhe drejtësisë, por mjet për ta arsyetuar padrejtësinë dhe për t’u shërbyer pushtetarëve.

Ata do të mbështesnin vrasjen e të pafajshmëve, do t’u brohorisnin kriminelëve dhe do të duartrokitnin xhelatët që vrasin popullin e tyre, e dëbojnë nga vatrat e tij, e burgosin dhe ia cenojnë nderin dhe dinjitetin.

Vërtetësinë e paralajmërimit të Omerit, radijallahu anhu, e kemi njohur me dhimbje edhe gjatë agresionit cionist në Gaza. Ndërsa mijëra civilë të pafajshëm, gra dhe fëmijë, vriteshin nën bombardimet shkatërruese dhe lagje të tëra shndërroheshin në rrënoja, shumë dijetarë të oborreve pothuajse çdo ditë dënonin forcat palestineze të rezistencës, duke u përpjekur t’i paraqisnin ato si fajtorët kryesorë për tragjedinë.

Ndërkohë, prej tyre nuk mund të dëgjohej asnjë fjalë e qartë dhe e vendosur dënimi ndaj agresionit cionist, krimeve masive, shkatërrimit dhe urisë së popullsisë së Gazës.

Me këtë, edhe një herë dëshmuan se dijetari që e nënshtron diturinë e tij ndaj interesave të pushtetarëve mund të shndërrohet në zëdhënës të padrejtësisë, në vend që të jetë dëshmitar i së vërtetës dhe mbrojtës i të shtypurve.

Ky ishte Omeri i urtë, njeri me mprehtësi të jashtëzakonshme, i cili me moralin, drejtësinë dhe largpamësinë e tij formësoi breza të personaliteteve të vërteta njerëzore.

E si mund ta mashtronin Omerin përshtypjet e jashtme, kur pikërisht ai kishte thënë: “Unë nuk përdor dredhi dhe mashtrim, por nuk jam as njeri që mashtruesit mund ta mashtrojnë.”

Me këtë ai donte të thoshte: nuk jam as intrigant e as i korruptuar, por intrigat dhe prishja e të tjerëve nuk do të më mashtrojnë.

Duke e komentuar këtë thënie të Omerit, Ibnul-Kajjim el-Xheuzijje ka thënë: “Omeri ishte tepër i matur që dikush të mund ta mashtronte dhe tepër i devotshëm që ai t’i mashtronte të tjerët.”

Omeri, radijallahu anhu, e dinte se kohët do të ndryshonin, se kriteret do të çrregulloheshin tërësisht, jo vetëm në sjelljen e njerëzve, por edhe në vlerat dhe pozitat e tyre.

E si të mos e dinte këtë, kur ai ishte njëri prej njerëzve më të afërt me të Dërguarin e Allahut, sal-lallahu alejhi ue sel-lem, i cili ka thënë:

“Para Kiametit do të vijnë vite mashtrimi dhe hileje, kur gënjeshtari do të konsiderohet i sinqertë, ndërsa i sinqerti do të konsiderohet gënjeshtar; kur mashtruesve do t’u besohet, ndërsa njerëzve të besueshëm nuk do t’u besohet; dhe kur do të flasin ruvejbidet.”

E pyetën: “O i Dërguari i Allahut, kush është ruvejbidi?”

Ai u përgjigj: “Është i marri (njeri i përçmuar) që do të flasë dhe do të veprojë në emër të interesave të përgjithshme të popullit.” (Hadithin e transmetojnë Hakimi, Ahmedi dhe Ibni Maxhe.)

Ky është njëri prej çrregullimeve më të rënda që mund ta godasë një popull: kur ata që duhet të heshtin bëhen më të zëshmit, ndërsa ata, zëri i të cilëve duhet të jetë udhërrëfyes, heshtin; kur përvoja zëvendësohet me padijen, urtësia me sipërfaqësinë, ndërsa ndjenja e përgjegjësisë ia lë vendin etjes për pozitë dhe ndikim.

Rreziku më i madh për një shoqëri lind atëherë kur kriteret çrregullohen, kur dituria matet me tituj, ndërsa vlera e njerëzve me afërsinë e tyre me pushtetarët.

Nëse Omeri e dinte se do të vinte koha kur njerëzit e pavlerë dhe të paaftë do të bëheshin ata që vendosin për fatin e popujve dhe i marrin vendimet më të rëndësishme, si dhe se besimi do të humbiste atëherë kur përgjegjësitë do t’u besoheshin atyre që nuk janë të denjë për to, atëherë është e kuptueshme përse i Dërguari i Allahut, sal-lallahu alejhi ue sel-lem, ka thënë:

“Kur të humbet amaneti, prite Kiametin.”

Ata pyetën: “E si do të humbet amaneti, o i Dërguari i Allahut?”

Ai u përgjigj: “Kur çështjet t’u besohen atyre që nuk janë të aftë për to, atëherë prite Kiametin.” (Hadithin e transmeton imam Buhariu).

Pikërisht për këtë, fjalët e Omerit:

“Ulu, sepse ti nuk e njeh atë”, kanë mbetur si një kriter dhe rregull i përhershëm në vlerësimin e njerëzve. Ato na mësojnë se kriteret e vlerës së njeriut duhet të jenë të qarta dhe të sakta, në mënyrë që të mos na mashtrojnë as pamja e jashtme, as elokuenca, as titujt akademikë dhe, më së paku, dukja e devotshmërisë dhe frikës ndaj Allahut.

Duke e shpjeguar thellësinë e këtyre fjalëve, hazreti Omeri ia tregoi atij njeriu dallimin thelbësor ndërmjet asaj që shihet dhe asaj që njeriu është në të vërtetë, duke i thënë:

“Ndoshta vetëm e ke parë në xhami duke u falur?”

Me fjalë të tjera, ndoshta e ke parë vetëm pamjen e jashtme të devotshmërisë së tij, një skenë që lë përshtypjen e përulësisë dhe frikës ndaj Allahut, ndërsa realiteti i jetës dhe sjelljes së tij është krejtësisht ndryshe.

Abdusamed Nasuf Bušatlić

Përshtati në shqip: Miftar Ajdini

(Islampress)

Aftësia politike e treguar nga Muhammedi a.s. meriton të theksohet në mënyrë të veçantë. Në rrethimin e Medines, në luftën e Hendekut (v. 627), ai zhvilloi negociata të fshehta me fisin Gatafan.

Ujejne ibn Hisn el-Fezeriju nga gatafanët hyri në kampin e Muhammedit a.s. nën besë (siguri e garantuar, أَمَانٌ), dhe atij iu ofrua një e treta e të korrave të hurmave të Medinës, në këmbim të tërheqjes së Gatafanit nga rrethimi.

Pasi u përpoq, por pa sukses, të negocionte për një pjesë më të madhe, Ujejne e pranoi marrëveshjen, ndërsa Muhammedi a.s. i kërkoi Osman ibn Affanit ta hartonte atë.

Megjithatë, para se plani të vihej në zbatim, Muhammedi a.s. u konsultua me ensarët e moshuar. Ata mbetën të habitur dhe i kërkuan ta rishqyrtonte vendimin për t’u dhënë pasuri armiqve të tyre të kahershëm. Fisit të Gatafanit nuk do t’i jepnin “asgjë tjetër përveç shpatës!”

Muhammedi a.s., si gjithmonë një njeri i shurās dhe i konsultimit, e pranoi këshillën e tyre dhe e tërhoqi ofertën.

Ujejne u kthye në kampin e tij duarbosh, por tashmë e kuptonte me dhimbje se kurejshët së shpejti do të merrnin vesh për përpjekjen e tij për të ndryshuar anë për shkak të interesit më të madh financiar. Ata do ta përbuznin dhe do ta tallnin Gatafanin për këtë pabesi. Që nga ai çast, nuk mund të mbështeteshin më në asnjë lloj besnikërie të ndërsjellë.

Akoma më keq, Ujejne kishte parë me sytë e tij se sa të vendosur ishin njerëzit e Muhammedit a.s. në luftë. Në vend që të ishin në prag të rrënimit pas javësh rrethimi, siç kishte pritur ai, ata vazhdonin të qëndronin të palëkundur dhe të zjarrtë në luftë.

Gatafani u tërhoq menjëherë pas kësaj.

Resul Mehmedovic

(Islampress)

Falënderimi i takon Allahut të Madhërishëm, Zotit të të gjithë botëve. Salavatet dhe selamet qofshin mbi të Dërguarin e fundit të Allahut dhe të dashurin e Tij, Muhamedin (savs), mbi shokët e tij, familjen e tij dhe të gjithë robërit e mirë të Allahut.

Vëllezër, ia kujtoj vetes dhe juve besimin e palëkundur në Allahun, në melekët e Tij, në Librat e Tij, në të dërguarit e Tij, në Ditën e Gjykimit dhe në caktimin e Allahut.

Të dashur vëllezër! Njeriu gjatë jetës së tij vazhdimisht, e sidomos në këto ditë, bën llogari. Çfarë më leverdis? Çfarë do të fitoj? Çfarë më sjell dobi? Ku mund të dal më mirë? Cili është interesi im? Dhe le të llogarisë. Kjo në vetvete nuk është e keqe, sepse Islami nuk kërkon prej nesh që të jemi naivë dhe të mos e shikojmë dobinë dhe interesin tonë. Por na mëson një gjë të rëndësishme: jo çdo dobi është e mirë për ne.

Në këtë kontekst, Mark Aureli, perandori dhe filozofi romak, në veprën e tij „Vetvetes“, ka shënuar një mendim interesant: „Kurrë mos e konsidero të dobishme për veten tënde diçka që një ditë mund të të detyrojë ta shkelësh fjalën tënde, ta humbasësh nderin tënd, të urresh, të dyshosh, të mallkosh, të shtirësh ose të dëshirosh diçka që duhet të fshihet pas mureve ose perdeve.“

E thënë bukur. Sepse njeriu ndonjëherë fiton diçka, por e humb veten. E fiton një punë, por e humb fytyrën dhe nderin. E fiton një pozitë, por për shkak të saj i tradhton njerëzit të cilëve u ka dhënë fjalën. Fiton pasuri, por e humb gjumin e qetë. E fiton dynjanë, por e humb atë që është shumë më e rëndësishme: ahiretin.

Dhe atëherë pyesim veten: a ishte vërtet kjo dobi?

Allahu i Lartësuar thotë: “Mund ta urreni një gjë, ndërkohë që ajo është e mirë për ju e mund ta doni një gjë, ndërkohë që ajo është e dëmshme për ju. Allahu di, kurse ju nuk dini.” (El-Bekare, 216).

Të dashur vëllezër! Siç e shihni, jo çdo fitim është i mirë dhe as çdo humbje nuk është e keqe. Prandaj, Islami na mëson të mos e pyesim vetëm: „Çfarë do të fitoj tani?“, por edhe: „A do të më sjellë kjo dobi edhe nesër, apo një ditë mund të pendohem për këtë?“

Sepse ajo që duket si fitim në dynja, mund të jetë humbje e madhe në ahiret. Allahu i sheh të gjitha, i dëgjon të gjitha dhe di gjithçka. Prandaj, o muslimanë, o xhemat i dashur, në këtë kohë sprovash, trazirash dhe zemërimi, mendjen në kokë dhe të shikojmë mirë se çfarë premtojmë, për çfarë merremi vesh dhe çfarë bëjmë, sepse një ditë të gjitha këto do të na kërkohen llogari. E se si do të jetë fitimi, Allahu e di më së miri.

E, meqë jemi te fitimi, do t’jua kujtoj një fitim të sigurt, një tregti të sigurt. Një tregti në të cilën askush që investon me zemër të sinqertë dhe shpirt të pastër nuk do të humbasë. Një tregti në të cilën, nëse investoni një euro, i fitoni prej 10 deri në 700 herë më shumë.

I Dërguari i Allahut (savs) ka thënë: „Allahu i ka caktuar veprat e mira dhe veprat e këqija dhe i ka sqaruar ato. Atij që synon të bëjë një vepër të mirë, por nuk e bën, Allahu ia shënon një vepër të mirë të plotë. E nëse e bën, ia shënon prej 10 deri në 700 vepra të mira, madje edhe më shumë. Ndërsa atij që synon të bëjë një vepër të keqe, por nuk e bën, Allahu ia shënon një vepër të mirë të plotë. E nëse e bën, Allahu ia shënon vetëm një vepër të keqe.“

Ndërsa Allahu i Madhërishëm thotë:

إِنَّ اللّهَ لاَ يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ وَإِن تَكُ حَسَنَةً يُضَاعِفْهَا وَيُؤْتِ مِن لَّدُنْهُ أَجْرًا عَظِيمًا

“Vërtet, Allahu nuk dëmton askënd asnjë grimë, por, nëse (dikush) bën mirësi, Allahu ia shumëfishon atë dhe i jep shpërblim të madh.” (En-Nisa, 40).

Kjo është tregtia me Allahun. E vetmja tregti e sigurt. E vetmja marrëveshje e sigurt. I vetmi fitim i garantuar.

Për këtë ishin të vetëdijshëm muslimanët e parë. Kështu transmetohet se tek Osmani, Allahu qoftë i kënaqur me të, erdhën nga Shami (Siria e sotme) 700 deve të ngarkuara me mall. Tregtarët erdhën për t’ia blerë mallin, ndërsa ai kërkoi që ta rrisnin çmimin e mallit. Kur ata e rritën çmimin, ai tha: „Nuk mjafton kjo. Unë kam ofertë më të mirë.“ Ata vazhduan ta rrisnin çmimin, derisa e dhjetëfishuan atë. Pastaj thanë: „Në gjithë vendin tonë askush nuk mund të të paguajë më shumë se kaq.“ Ndërsa ai tha: „Allahu më ofron një çmim 700 herë më të madh. Bëhuni dëshmitarë se të gjithë këtë ia jap Allahut.“ Pastaj të gjithë mallin ua shpërndau të varfërve!

Vëllezër! Nuk mund të japim të gjithë si Osmani, Allahu qoftë i kënaqur me të. Por mund ta ndihmojmë të mirën që bëhet rreth nesh. Dikush me një euro, dikush me dhjetë euro, dikush me punën e tij, dikush me kohën e tij, e dikush me një fjalë të mirë.

Dhe në fund, të dashur vëllezër!  Le të shikojmë mirë se ku po investojmë, me kë po merremi vesh dhe me kë po bëjmë tregti. Sepse nuk është e rëndësishme vetëm se sa kemi fituar. E rëndësishme është se çfarë kemi humbur për shkak të saj.

Prandaj, le ta ruajmë fytyrën, nderin dhe dinjitetin tonë. Le ta ruajmë fjalën tonë. Le ta ruajmë amanetin tonë. Le ta ruajmë fenë tonë. Le të mos e shesim atë që nuk mund të blihet me para.

O Zoti ynë! Na dhuro gjykim të drejtë që ta dallojmë dobinë nga dëmi, të vërtetën nga gënjeshtra, amanetin nga tregtia dhe atë që është e drejtë nga ajo që vetëm përkohësisht na përshtatet.

O Zoti ynë! Na ruaj që për shkak të dobisë së kësaj dynjaje të mos e shesim fenë tonë, nderin dhe dinjitetin tonë. Na dhuro që të jemi njerëz që e mbajnë fjalën, njerëz të amanetit dhe njerëz që të frikësohen vetëm Ty! Amin!

Burimi: https://dzematdonjevukovije.org//

Përshtati në shqip: Miftar Ajdini

(Islampress)

Për ta përshkruar Pejgamberin e All-llahut, Muhammedin s.a.v.s. , nuk mjaftojnë vetëm fjalët, sepse fjalët janë të kufizuara në një mënyrë të tillë që ato e kufizojnë atë që përshkruhet. Kjo paraqet vetëm një përpjekje për ta shprehur me fjalë një pjesë të përshkrimit të Pejgamberit s.a.v.s., përmes fjalës së shokëve të tij.

Hind Ibn Ebu Hala’, Resulullahun s.a.v.s. si më poshtë: “Resulullahu, paqja dhe mëshira e All-llahut qofshin mbi të, ishte shpesh i zhytur në mendime, nuk kishte kohë të lirë, nuk i pëlqenin fjalët boshe dhe shumë heshtte. Fjalimet e tij fillonin dhe e mbaronin me elokuencë, me gojë plot dhe jo me nofulla të shtrënguara, fliste shkurt, jo shumë gjatë, në mënyrë shumë të qartë dhe nuk përdorte fjalë boshe. Gjërat me rëndësi për mbamendje i përsëriste nga tri herë që të jetë plotësisht i qartë dhe të mos harrohen dhe të përcillen deri tek ne me një saktësi kirurgjikale. Gjithmonë e falënderonte All-llahun për bekimet e dhuruara dhe nuk ankohej asnjëherë për asgjë. Nuk zemërohej për asgjë që i përkiste atij kur dikush tregohej i vrazhdë dhe i pasjellshëm ndaj tij, ndërsa pa masë zemërohej dhe skuqej në fytyrë nëse tregohej mosrespektim ndaj Fjalës së All-llahut.

Me buzëqeshjen e tij ai gjithmonë e mposhtte të qeshurën, qeshte ëmbël dhe nuk e ngrinte zërin. E ruante gjuhën nga gjërat që nuk kanë të bëjnë me të. Gjithmonë i tubonte shokët e tij dhe asnjëherë nuk bënte përçarje. I respektonte përfaqësuesit e çdo fisi që vinte tek ai. Ruhej nga njerëzit dhe ishte i kujdesshëm ndaj tyre, edhe pse nuk kishte frikë se do t’i bënin keq. I vizitonte shokët e tij. I pëlqente të dinte çfarë ndodhte në mesin e popullit. E përkrahte të mirën dhe gjithmonë nxitonte drejt së mirës dhe bamirësisë. E urrente të keqen dhe e pengonte atë, qoftë me dorë, fjalë ashtu siç na porositi dhe neve. Ishte i matur dhe nuk ishte i paqëndrueshëm.

Për çdo gjë e kishte masën e duhur. Nuk ia mohonte të drejtën atij që e meritonte, por nuk ia jepte atij që nuk e meritonte. Kjo vlente edhe për ata që njerëzit i zgjidhnin nëpër poste. Më së shumti i vlerësonte ata që udhëzonin drejt së mirës. I çmonte ata që ishin bujarë dhe që u ndihmonin të tjerëve dhe gjithmonë e theksonte ndihmesën e nevojtarëve. Nuk rrinte asnjëherë bosh, vazhdimisht bënte dhikr. Nuk qëndronte gjatë askund dhe nuk kishte vend të caktuar për t’u ulur. Ndërsa hynte në ndonjë tubim, ulej në vendin e parë të lirë, dhe këtë ua rekomandonte edhe të tjerëve, nuk shkonte në krye të ndejës ashtu siç veprojnë sot udhëheqësit e popullit. I respektonte të gjithë anëtarët e shoqërisë dhe ua kushtonte kujdesin e duhur, që askush të mos mendonte se ishte më pak i rëndësishëm se tjetri. Kushdo që ulej pranë tij për ndonjë nevojë, e dëgjonte me durim dhe e dëgjonte me kujdes dhe kurrë gjatë bisedës nuk e ndërpriste bashkëbiseduesin. Kushdo që kërkonte diçka prej tij, nëse mundej ia jepte, e nëse nuk kishte, e ngushëllonte me fjalë të bukura apo e porosiste dikë që kishte mundësi ta ndihmojë. Për shkak të kujdesit dhe vëmendjes së tij, njerëzit e konsideronin “baba”, ndërsa ai i quante ata më të afërmit e tij, apo të rinjve u thoshte, biri im. Shkalla e vlerësimi tek ai ishte sipas devotshmërisë, ndërsa kush më mirë se ai e dinte kush është i tillë.

[Islampress.ch]

Falënderimi i takon Allahut të Lartësuar, Zotit të të gjitha botëve. Të dërgojmë salavate dhe selame për të Dërguarin dhe të dashurin e fundit të Allahut, Muhamedin (savs), për shokët e tij, familjen e tij dhe për të gjithë robërit e mirë të Allahut.

Vëllezër të nderuar! E përkujtoj veten dhe juve për besimin e palëkundur në Allahun, në melekët e Tij, në Librat e Tij, në të Dërguarit e Tij, në Ditën e Gjykimit dhe në caktimin e Allahut.

Duke menduar se për çfarë të flas sot në hutbe, fillova t’i lexoj hadithet e të Dërguarit të Allahut (savs), lidhur me gjërat dhe ngjarjet që do të shfaqen para Ditës së Gjykimit. Ndër këto hadithe hasa në një që më bëri veçanërisht përshtypje.

Më bëri përshtypje sepse flet për dukuri të cilat, kur shikojmë rreth nesh, na duken çuditërisht të njohura.

Prandaj, le ta dëgjojmë se çfarë thotë Pejgamberi ynë (savs), në hadithin që e transmeton Ebu Hurejre (r.a.):

“Para Ditës së Gjykimit do të vijnë vite mashtrimi dhe gënjeshtre, kur gënjeshtarët do të konsiderohen të sinqertë, ndërsa njerëzit e sinqertë do të konsiderohen gënjeshtarë; kur njerëzit do t’u besojnë mashtruesve dhe nuk do t’u besojnë njerëzve të besueshëm; kur do të flasin ruvejbidët.”

Sahabët pyetën: “O i Dërguari i Allahut, po kush është ruvejbidi?”

Pejgamberi (savs) u përgjigj: “Ai është njeriu i pamend (i parëndësishëm, i paaftë), i cili do të dalë dhe do të flasë në emër të interesave të përgjithshme të popullit.”

Vëllezër të dashur, nëse e shikojmë pak më me kujdes këtë hadith, do të shohim se Pejgamberi (savs), nuk flet për një kohë kur nuk do të ketë njerëz të ditur, profesionistë, të sinqertë e të besueshëm. Përkundrazi! Në një kohë të tillë do të ketë njerëz të ditur, profesionistë, të sinqertë dhe të besueshëm, por ata do të jenë në margjinat e shoqërisë, sepse në shoqëri do të jenë çrregulluar kriteret e vlerave.

Dhe për këtë arsye njeriu sot duhet ta pyesë veten:

Vëllezër, a nuk po jetojmë pikërisht ne në kohën për të cilën flet Pejgamberi (savs) në këtë hadith?

A nuk po jetojmë në një kohë kur vlerësohet më shumë një diplomë e blerë sesa ajo që është lagur me gjak dhe djersë?

A nuk po jetojmë në një kohë në të cilën ne dhe fëmijët tanë i vlerësojmë, i duam dhe i respektojmë më shumë disa youtuberë dhe cirkusantë të tjerë të internetit, të cilët nuk kanë bërë asnjë ditë shkollë serioze, sesa profesorët, mjekët, inxhinierët, dijetarët… njerëzit nga të cilët varet jeta jonë?

A nuk po jetojmë në një kohë kur prindi vjen te mësuesi, pacienti te mjeku, njeriu i zakonshëm te dijetari, te inxhinieri… dhe fillon t’u tregojë se si duhet të japin mësim, të shërojnë, të mbajnë ligjërata, të punojnë?

A nuk po jetojmë në një kohë kur njerëzit e ndershëm, të sinqertë, të drejtë dhe profesionistë janë shtyrë në skajet e shoqërisë sonë, ndërsa vendet në majë, pozitat më të mira, i kanë zënë njerëz me të kaluar, moral dhe arsimim të dyshimtë?

A nuk po jetojmë në një kohë kur më parë do t’i besojmë atij që na thotë atë që duam ta dëgjojmë, sesa atij që na thotë atë që duhet ta dëgjojmë?

Dhe ndoshta pikërisht këtu qëndron rreziku më i madh. Sepse, vëllezër, problemi nuk është vetëm se ekzistojnë njerëz që flasin për gjëra që nuk i dinë. Ata kanë ekzistuar gjithmonë. Problemi lind atëherë kur ne fillojmë t’u besojmë njerëzve të tillë.

Ruvejbidi mund të flasë, por ai nuk mund t’ia japë vetes autoritetin. Ne ia japim atë. Ne e ndjekim. Ne e dëgjojmë. Ne i shpërndajmë publikimet e tij. Ne e duartrokasim. Ne i japim hapësirë dhe pozitë.

Muslimani duhet të ketë kriter. Duhet të dijë kujt i beson. Duhet të dijë prej kujt e merr dijen. Duhet ta dallojë dijen nga mendimi, faktin nga supozimi, të vërtetën nga propaganda dhe këshillën nga manipulimi.

Dhe tani vijmë te pyetja më e rëndësishme.

Si ta ruajë besimtari fenë, moralin, kthjelltësinë dhe qëndrueshmërinë e tij në rrugën e së mirës, në një kohë trazirash të përgjithshme?

Përgjigjja në këtë pyetje është:

Nuk ka shpëtim për njeriun, në përgjithësi, e veçanërisht në kohë fitnesh dhe trazirash, përveçse në pasimin e qëndrueshëm të Kuranit dhe Sunetit dhe në kërkimin e strehimit tek Allahu i Lartësuar, përmes adhurimit të sinqertë dhe devotshmërisë.

Sepse, kur njeriu e humb frikën ndaj Allahut, atëherë ai i frikësohet çdo Abdullahu (lexo: njeriut). Kur njeriu e humb mbështetjen tek Allahu, atëherë çdo erë mund t’ia ndryshojë drejtimin.

Sot e tërheq një tregim. Nesër një tjetër. Ndërsa besimtari nuk duhet të jetë njeri të cilin e drejton çdo lajm i ri. Besimtari duhet të ketë drejtimin e tij. Dhe atë drejtim e përcaktojnë Kurani dhe Suneti.

Për të gjitha këto themi se ne, muslimanët, nuk kemi nevojë më të madhe sesa nevojën për adhurim të sinqertë, veçanërisht në kohën e sotme, në kohën e fitneve dhe trazirave, valët e të cilave nga të gjitha anët përplasen mbi anijen e jetës në të cilën lundrojmë.

Dhe, meqë e përmendëm anijen, le ta dëgjojmë tregimin e Imam Gazaliut për një grup njerëzish që udhëtonin me anije.

Kur arritën në një ishull të pasur me gjelbërim, kopshte të mrekullueshme, lule të shumëllojshme dhe fruta të shijshme, kapiteni i anijes vendosi që të pushonin aty. Ai i njoftoi udhëtarët se nisja përsëri do të bëhej në agimin e ditës së dytë dhe i paralajmëroi që të mos largoheshin shumë nga anija, në mënyrë që të mos vonoheshin.

Udhëtarët u ndanë në tri grupe.

Grupi i parë qëndroi pranë anijes. Ata shijonin pamjen e bukur, hanin frutat që i kishin pranë, por sytë i mbanin vazhdimisht të drejtuar nga anija. Kur në mëngjes kapiteni thirri për nisje, ata ishin të parët që hipën në anije.

Grupi i dytë, i mahnitur nga bukuria dhe frutat e ishullit, u largua pak më shumë nga anija, por zemrat i kishin të kthjellëta; kishin frikë se mos anija nisej dhe ata mbeteshin në ishull. Sapo dëgjuan zërin e kapitenit në mëngjes, nxituan të hipnin në anije dhe arritën në çastin e fundit.

Grupi i tretë, i dehur nga bukuria dhe frutat e ishullit, u fut thellë në brendësi të tij, duke harruar plotësisht anijen. Kur kapiteni thirri për nisje, askush prej tyre nuk e dëgjoi thirrjen e tij. Kështu, anija u largua, ndërsa ata mbetën dhe humbën jetën në ishull, së bashku me frutat mashtruese që kishin marrë me vete.

Vëllezër, kjo histori nuk është vetëm historia e disa njerëzve në një ishull. Kjo është historia jonë.

Anija është jeta jonë. Ishulli është dynjaja. Ndërsa thirrja e kapitenit është thirrja që çdo ditë na kujton se udhëtimi ynë është i përkohshëm.

Siç e pamë, grupi i parë dhe grupi i dytë nuk u larguan nga ishulli duarbosh. Edhe ata hëngrën fruta. Edhe ata shijuan bukurinë e tij. Por nuk e harruan anijen.

Pra, problemi nuk është që njeriu të ketë dynja. Problemi është kur dynjaja e ka njeriun.

Prandaj, secili prej nesh duhet ta pyesë sinqerisht veten:

A jam mjaftueshëm pranë anijes që ta dëgjoj thirrjen dhe të hipi në të?

Prandaj, vëllezër, në kohën e trazirave në të cilën po jetojmë dhe të trazirave edhe më të mëdha që po vijnë, le ta ruajmë fenë tonë, ta ruajmë namazin, ta ruajmë zemrën, ta ruajmë gjuhën, ta ruajmë nderin dhe dinjitetin tonë dhe të mos lejojmë që fitnet dhe njerëzit e prishur të kohës sonë të na largojnë nga ajo me të cilën Allahu është i kënaqur.

Një ditë edhe ne do ta dëgjojmë thirrjen. Atëherë nuk do të ketë rëndësi se sa shumë e kemi admiruar ishullin, sa shumë fruta kemi mbledhur dhe sa larg kemi shkuar. Do të ketë rëndësi vetëm një gjë:

A kemi qenë mjaftueshëm pranë anijes për ta dëgjuar thirrjen dhe për të hipur në të?

Ta kujtojmë: Ne jemi vetëm udhëtarë dhe të mos harrojmë se ku po udhëtojmë!

O Zoti ynë, kur të vijë thirrja për nisje, na bëj prej atyre që do ta dëgjojnë, do t’i përgjigjen dhe do të hipin në anijen e shpëtimit që çon drejt kënaqësisë Tënde dhe Xhenetit.

Amin!

Përshtati në shqip: Miftar Ajdini

(Islampress)

Shumë njerëz e fillojnë namazin me qëllim të sinqertë që të jenë të përqendruar dhe të përulur para Allahut, por nuk kalon shumë kohë dhe mendja e tyre fillon të endet. Papritur u kujtohet ndonjë takim, një bisedë e vjetër, një punë e papërfunduar ose ndonjë shqetësim që i rëndon. Kur e përfundojnë namazin, mezi kujtojnë se çfarë kanë lexuar ose sa rekate kanë falur.

Për këtë arsye, shumë besimtarë ndiejnë trishtim, madje ndonjëherë edhe faj, duke menduar se mungesa e përqendrimit është shenjë e dobësisë së imanit. Mirëpo, realiteti është më i ndërlikuar se kaq.

Truri i njeriut, nga natyra e tij, nuk pushon së prodhuari mendime dhe priret të merret me ato gjëra me të cilat njeriu është marrë gjatë ditës. Ai që kalon orë të tëra me telefonin, lajmet, mesazhet e punës dhe përmbajtjet e shkurtra e të shpejta video, e më pas qëndron në namaz, mund të vërejë se mendjes së tij i nevojitet një kohë e caktuar që nga zhurma e jetës së përditshme të kalojë në qetësinë e ibadetit.

Prandaj, përqendrimi dhe përulësia në namaz nuk janë gjendje që vijnë vetvetiu. Ato janë aftësi që kërkojnë përgatitje dhe përpjekje, ashtu siç i nevojitet trupit stërvitja për t’u bërë më i fortë.

Një nga gjërat që ndihmojnë më së shumti në arritjen e përqendrimit në namaz është përgatitja shpirtërore para tij: të shkosh më herët, të marrësh abdes me qetësi dhe me vetëdije të plotë, si dhe të kujtosh se para Kujt do të qëndrosh. Sepse ato pak minuta përfaqësojnë takimin me Allahun, i cili nuk mund të krahasohet me asnjë takim tjetër.

Gjithashtu, kuptimi i domethënies së asaj që lexohet në namaz ndihmon që mendja dhe zemra të ecin në të njëjtin drejtim. Atëherë fjalët nuk mbeten vetëm shprehje të njohura që gjuha i përsërit, por shndërrohen edhe në kuptime që bëhen të gjalla dhe të pranishme në zemrën e njeriut.

Nuk duhet lejuar që shpërqendrimi të bëhet shkak për dorëzim në luftën me vetveten. Sa herë që mendja largohet drejt shqetësimeve të kësaj bote, kthimi i saj përsëri në namaz është pjesë e vetë ibadetit. Shejtani përpiqet vazhdimisht ta pengojë falësin dhe t’ia largojë vëmendjen, sepse namazi me përulësi dhe përqendrim është një nga mjetet më të mëdha për pastrimin e zemrës.

Përulësia në namaz nuk do të thotë që mendja të jetë plotësisht e zbrazët nga çdo mendim. Ajo do të thotë që zemra, sa herë që largohet, të kthehet përsëri tek Allahu dhe që njeriu të këmbëngulë në këtë përpjekje, derisa namazi të bëhet prehje për shpirtin, pasi në fillim ishte luftë me shpërqendrimin e vet.

Dr. Abdul-Kerim Bekkar

Përshtati në shqip: Miftar Ajdini

(Islampress)

Në një mbretëri të largët lindore jetonte një mbret i urtë, i cili po i afrohej moshës së pleqërisë. Ai e dinte se duhej të zgjidhte pasardhësin e tij, por nuk dëshironte ta bënte sipas traditës, duke zgjedhur fëmijët ose shërbëtorët e vet. Ai vendosi t’i provonte zemrat e rinisë së mbretërisë.

Një ditë i mblodhi të gjithë të rinjtë dhe u tha: “Koha ime po mbaron. Dua që mbreti i ardhshëm të jetë njëri prej jush. Secilit do t’ju jap nga një farë të veçantë. Mbilleni, ujiteni dhe pas një viti silleni këtu. Bima që do të rritni do të tregojë kush prej jush është i denjë për fronin.”

Mes të rinjve ishte edhe një djalosh i quajtur Ling. Ai e mori farën, shkoi në shtëpi dhe me gëzim ia tregoi nënës së tij ndodhinë. Ajo e ndihmoi ta përgatiste vazon dhe dheun. Lingu e mbolli farën dhe çdo ditë e ujiste me kujdes, duke pritur me padurim shenjën e parë të rritjes.

Javët kaluan. Shokët e tij filluan të flisnin për bimët që po rriteshin. Por në vazon e Lingut nuk kishte asgjë. Kaluan tre javë, katër, pesë… asnjë ndryshim. Ai filloi të mendonte se kishte dështuar. Edhe pas gjashtë muajsh, vazoja e tij mbetej bosh.

Megjithatë, Lingu nuk u dorëzua. Ai vazhdoi ta ujiste farën, duke shpresuar se ndoshta një ditë do të mbinte.

Pas një viti, të rinjtë u kthyen në pallat me pemë të larta, lule shumëngjyrëshe dhe bimë të mrekullueshme. Lingu, me zemër të rënduar, mori vazon e tij bosh. Disa qeshën me të, të tjerë ndjenë keqardhje.

Kur mbreti hyri, ai u mahnit nga bukuria e bimëve. Por papritmas vërejti Lingun që fshihej pas të tjerëve. E thirri përpara. Lingu u tremb, mendoi se mbreti do ta qortonte.

Mbreti e pyeti për emrin, dhe pasi turma u qetësua, tha me zë të lartë:

“Ky është mbreti juaj i ri!”

Të gjithë u habitën. Lingu vetë nuk mund ta besonte.

Mbreti vazhdoi: “Një vit më parë, ju dhashë fara të ziera — fara që nuk mbijnë kurrë. Ju të gjithë, përveç Lingut, i zëvendësuat farat e mia me të tjera. Lingu është i vetmi që tregoi sinqeritet, guxim dhe besnikëri. Ai solli vazon bosh, por zemrën e tij të pastër. Prandaj, ai është i denjë të jetë mbret.”

Çfarë mbjell, atë do të korrësh

• Nëse mbjell sinqeritet, do të korrësh besim.
• Nëse mbjell mirësi, do të korrësh miq.
• Nëse mbjell përulësi, do të korrësh madhështi.
• Nëse mbjell këmbëngulje, do të korrësh fitore.
• Nëse mbjell kujdes, do të korrësh harmoni.
• Nëse mbjell punë të palodhshme, do të korrësh sukses.
• Nëse mbjell falje, do të korrësh pajtim.
• Nëse mbjell durim, do të korrësh përmirësim.
• Nëse mbjell besim, do të korrësh mrekulli.

Kujdes çfarë mbjell sot, sepse frutat e së nesërmes janë pasqyra e zgjedhjeve të tua. Farat që mbjell në zemër, në sjellje dhe në vepra, do ta ndërtojnë jetën tënde — ose drejt dritës, ose drejt errësirës.

Përshtatje,
[islampress.ch]

Në lidhje me therrjen e kurbanit apo akikës me rastin e lindjes së fëmijës, dijetarët kanë qëndrime të ndryshme. Disa thonë është se është vaxhib, disa të tjerë thonë se është sunet, ndërsa disa të tjerër, përfshirë dijetarët e medh’hebit hanefi, thonë se është mustehab. Madje ka prej tyre që thonë se nuk është as sunet.

Ebu Rafi’u r.a. transmeton se, kur hazreti Fatimja e lindi hazreti Hasanin, dëshironte të bënte akika për të. Pejgamberi a.s. i tha: “Mos bëj akika për të; por rruajani kokën dhe jep sadaka në argjend, në peshën e flokëve të tij, për të varfrit ose për banorët e Suffes (Ehlu’s-Suffe).” (Ahmedi në Musnedin e tij).

Gjithashtu, transmetohet:

“Zekati e ka shfuqizuar çdo lëmoshë tjetër që ishte caktuar në Kur’an; larja për shkak të xhunubllëkut e ka shfuqizuar çdo larje tjetër; agjërimi i Ramazanit e ka shfuqizuar çdo agjërim tjetër; ndërsa kurbani i Bajramit e ka shfuqizuar çdo therje tjetër.” (Imam Bejhekiu në Sunen el-Kubra)

Dijetarët hanefijë e kanë kuptuar këtë hadith, si dhe disa transmetime të tjera, si dëshmi se dispozita e akikës është shfuqizuar dhe se ajo nuk është sunet.

Megjithatë, ndër dijetarët e medhhebit hanefij ka pasur njëfarë mospajtimi lidhur me statusin juridik të akikës:

• Disa kanë thënë se ajo është mekruh, pra vepër e papëlqyer.
• Të tjerë kanë anuar nga mendimi se ajo është mubah, pra e lejuar, por jo sunet.

Në librin e fetvave “El-Fetava el-Hindijje” përmendet:

Muhammedi Esh-Shejbani,  Allahu e mëshiroftë, ka thënë lidhur me akikën: “Kush dëshiron, le ta bëjë; e kush nuk dëshiron, le të mos e bëjë.’ Kjo tregon se ajo është e lejuar, gjë që përjashton të qenit e saj sunet. Ndërsa në veprën “El-Xhamiu’s-Sagir” është përmendur: ‘Nuk bëhet akika as për djalin dhe as për vajzën.’ Kjo është shenjë e papëlqyeshmërisë së saj, siç përmendet në Bedai’ në kapitullin e kurbanit.” (El-Fetava el-Hindijje.)

Imam Ebu Bekr el-Kasani thotë:

«Kjo tregon papëlqyeshmërinë e saj, sepse akika më herët konsiderohej një vepër e lavdërueshme; e kur kjo vlerë e saj u shfuqizua, nuk mbeti tjetër veçse papëlqyeshmëria.” (Bedai’u’s-Sanai’ fi Tertibi’sh-Sherai’.)

Përfundim

Sipas këtij interpretimi, ky është qëndrimi në medhhebin hanefij: akika nuk konsiderohet sunet. Disa dijetarë të hershëm hanefijë e kanë konsideruar atë të lejuar, ndërsa disa të tjerë të papëlqyer.

Një person mund të ndjekë një medhheb tjetër dhe të therë akika duke e konsideruar atë sunet, me kusht që të respektojë rregullat e marrjes së lehtësimeve fetare dhe të mos përziejë qëndrime juridike në mënyrë të paarsyeshme.

Sipas shumicës së dijetarëve bashkëkohorë hanefijë, therja e një kafshe për të porsalindurin konsiderohet mustehab, pra vepër e pëlqyeshme dhe e lavdërueshme, por jo sunet. Ajo shprehet si falënderim ndaj Allahut për begatinë e fëmijës, ndërsa mishi i ndarë për të tjerët konsiderohet sadaka.

Allahu i Lartësuar e di më së miri.

Redaksia: Islampress.ch

Falënderimi i takon Allahut të Madhërishëm, Zotit të të gjitha botëve. Dërgojmë salavate dhe selame mbi të Dërguarin e fundit të Allahut dhe të dashurin e Tij, Muhamedin (paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të), mbi shokët e tij, mbi familjen e tij dhe mbi të gjithë robërit e mirë të Allahut.

Vëllezër, e këshilloj veten dhe juve që të kemi besim të fortë në Allahun, në melekët e Tij, në Librat e Tij, në të Dërguarit e Tij, në Ditën e Gjykimit dhe në caktimin e Allahut.

Të dashur vëllezër, nëse sot do të pyesnim se cilat janë gjërat themelore në Islam, besoj se shumica prej nesh menjëherë do të thoshte: të besojmë në Allahun, ta falim namazin, ta agjërojmë ramazanin, ta japim zekatin dhe ta kryejmë haxhillëkun, për atë që ka mundësi. Dhe vërtet, këto janë themelet e fesë sonë.

Por, të dashur vëllezër, ekziston diçka që duhet t’i shoqërojë të gjitha këto, e ajo është sjellja e mirë.

Sepse njeriu mund të dijë shumë gjëra, mund të bëjë shumë ibadete, mund të falet dhe të agjërojë gjatë, mund të ketë edhe tituj të ndryshëm, por nëse sillet keq ndaj njerëzve që e rrethojnë, nëse në situata të ndryshme nuk di të tregojë moral të mirë, atëherë duhet ta pyesim veten se sa gjurmë kanë lënë këto ibadete në sjelljen e tij, sepse pikërisht këtë gjë është dashur ta bëjnë.

Prandaj nuk duhet të na befasojë fakti që i Dërguari i Allahut (paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të), ka thënë se devotshmëria ndaj Allahut dhe sjellja e mirë janë ato që më së shumti do t’i fusin njerëzit në Xhenet.

Vëllezër, Islami nuk na mëson vetëm se si të falemi, të agjërojmë dhe të lexojmë Kuran. Islami na mëson edhe se si të bisedojmë, si të dëgjojmë, si të pyesim, si të sillemi me më të moshuarin dhe më të riun, me prindin, me fqinjin, me mikun, por edhe me atë prej të cilit e mësojmë fenë tonë.

Dhe pikërisht këtu vijmë te një çështje e rëndësishme për të cilën ndoshta nuk flasim mjaftueshëm, ose flasim, por nuk e zbatojmë: marrëdhënia jonë ndaj dijetarit, alimit, mësuesit dhe atij prej të cilit e mësojmë fenë tonë.

Allahu i Madhërishëm thotë:

قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ – “Thuaj: A janë të barabartë ata që dinë dhe ata që nuk dinë?” (Ez-Zumer, 09).

I Dërguari i Allahut (paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të), në një hadith kudsij ka thënë: “Kush i bën keq një veliu (të dashurit dhe të mbrojturit) Tim, Unë i kam shpallur luftë atij!” Për këtë imam Shafiu dhe Ebu Hanife kanë thënë: “Nëse dijetarët nuk janë evlijatë e Allahut, atëherë Allahu nuk ka evlija.”

Vëllezër, e gjithë kjo nuk do të thotë se dijetari është i paprekshëm. Nuk do të thotë se alimi është i pagabueshëm dhe se fjala apo puna e tij nuk duhet të verifikohet. Nuk do të thotë as se çdo person që mban titullin e dijetarit automatikisht ka të drejtë. Por do të thotë se dija ka vlerën e saj, ndërsa ai që bart dijen ka të drejtën dhe pozitën e tij.

I Dërguari i Allahut (paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të), ka thënë: “Nuk është prej nesh ai që nuk e respekton të moshuarin, as ai që nuk tregohet i mëshirshëm ndaj të riut dhe as ai që nuk e di të drejtën dhe vlerën e të diturit.”

Prandaj, vëllezër, ju lutem që sot t’i mësojmë disa gjëra.

Së pari: Ta respektojmë dijen dhe bartësit e saj!

Sot njeriut i mjafton një telefon, disa minuta në internet dhe tashmë mund t’i shkojë mendja se është bërë dijetar. Lexon një publikim, shikon një video dhe tashmë ia jep vetes të drejtën të gjykojë dhe të flasë se çfarë është hallall, çfarë është haram, kush ka të drejtë, kush ka gabuar dhe kush ka devijuar.

Por nuk është mirë kështu! Sepse dija islame nuk fitohet në këtë mënyrë. Dijetari ka mësuar me vite, ka lexuar, ka dëgjuar, ka verifikuar, ka krahasuar mendimet, ka mësuar nga dijetarë të tjerë dhe vetëm pastaj ka folur. Prandaj, respektimi i dijetarit nuk është respektimi i njeriut për shkak të personalitetit të tij, por respektimi i dijes që ai bart dhe i amanetit që ka marrë përsipër.

Së dyti: Të dëgjojmë, të pyesim dhe të mos flasim pa dije

Kur ulemi para një njeriu të ditur për të dëgjuar një ligjëratë, ose kur dëgjojmë hutben, detyra jonë e parë është të dëgjojmë. Nuk kemi ardhur për ta plotësuar ligjërimin e tij, për t’i hedhur fjalë, për ta korrigjuar apo për të zhvilluar bisedë derisa ai flet.

Hasan bin Aliu (Allahu qoftë i kënaqur me të), e këshillonte të birin e tij: “O biri im, kur ulesh me dijetarët, përpiqu të dëgjosh më shumë sesa të flasësh dhe mëso mirë të dëgjosh, ashtu siç mëson të heshtësh mirë. Dhe mos ia ndërprit askujt fjalën derisa ta përfundojë, sado e gjatë që të jetë.”

Le ta shikojmë këtë edukatë, vëllezër: “Mos ia ndërprit askujt fjalën derisa ta përfundojë, sado e gjatë që të jetë.”

Kur alimi flet, ta lëmë ta përfundojë mendimin e tij. Të mos ia ndërpresim fjalën, të mos i flasim nga vendi, të mos komentojmë anash atë që po thotë dhe të mos e ndërpresim. Nëse diçka nuk e kuptojmë ose nuk pajtohemi me diçka, ta mbajmë mend dhe pas ligjëratës të pyesim ose ta verifikojmë.

Nëse dikush ka ndonjë nevojë të ngutshme dhe duhet të dalë, le të ngrihet dhe të dalë. Por nuk është e hijshme të hedhim fjalë për shkak të gjatësisë së ligjëratës ose hutbes, të komentojmë se sa ka mbetur deri në fund apo në çfarëdo mënyre ta pengojmë atë që flet.

Nëse e bëjmë këtë gjatë ligjëratës, tregojmë mungesë kulture. Ndërsa nëse e bëjmë gjatë hutbes, atëherë jo vetëm që i pengojmë të tjerët që kanë ardhur për të dëgjuar, por edhe vetes ia mohojmë dobinë dhe shpërblimin për të cilin kemi ardhur në xhami.

Sepse ai që nuk di të dëgjojë, vështirë se do të dijë edhe të mësojë. Prandaj, prej edukatës ndaj njeriut të ditur është: ta dëgjojmë kur flet, të mos ia ndërpresim ligjërimin dhe t’i japim mundësi ta përfundojë atë që ka filluar.

Së treti: Nëse mendojmë se alimi ka gabuar, të mos nxitojmë me gjykimin

Respektimi i dijetarëve nuk do të thotë ndjekje e verbër. Edhe alimi është njeri. Mund të gabojë. Mund të harrojë diçka. Mund ta vlerësojë gabimisht një çështje, rrethanat ose mënyrën se si do ta thotë diçka. Mund të shprehet gabimisht. Mund ta mbështesë njërin prej disa mendimeve të pranuara. Prandaj, nëse dëgjojmë diçka që na duket e gabuar, të mos themi menjëherë: “Ky nuk ka haber”, “ky nuk e njeh fenë”, “ky ka devijuar”, “ky është kështu ose ashtu”.

Së pari ta verifikojmë. Ta pyesim një dijetar tjetër, të ditur dhe kompetent. T’i pyesim ata që e njohin atë fushë. Sepse vetëm pse kemi mësuar disa sure, kemi dëgjuar disa ligjërata ose kemi lexuar disa tekste, nuk do të thotë se jemi bërë kompetentë për të gjykuar mbi dijen, punën dhe ekspertizën e një dijetari.

Nëse çdo njeri që ka lexuar diçka do të kishte të drejtë ta korrigjonte alimin, dijetarin dhe t’i tregonte se si duhet të punojë, atëherë me të drejtë mund të pyesim: Përse na duhen njerëzit e ditur, përse na duhen institucionet, përse na duhen vitet e shkollimit dhe përvoja e tyre?

Natyrisht, kjo nuk do të thotë se muslimani i zakonshëm nuk ka të drejtë të pyesë, të kërkojë sqarim ose të tregojë për atë që nuk i është bërë e qartë. Por ekziston dallimi midis pyetjes dhe gjykimit, midis kërkimit të sqarimit dhe poshtërimit publik të dijetarit.

Vëllezër, ta kujtojmë: nuk është e njëjta gjë t’i tregosh dikujt për një gabim dhe ta poshtërosh njeriun.

Nuk është e njëjta gjë të thuash: “Unë kam dëgjuar ndryshe, a mund ta shqyrtojmë këtë?” dhe të thuash: “Ti nuk ke haber.” Nuk është e njëjta gjë të thuash: “A nuk do të mund të bëhej kështu?” dhe të thuash: “Kështu do të bëhet.”

Njëra është kërkimi i së vërtetës, i së mirës dhe i më të mirës, ndërsa tjetra është mungesë kulture, mendjemadhësi dhe arrogancë. Njeriu mund ta ndërtojë reputacionin e tij për vite të tëra, ndërsa një fjalë e keqe mund t’i shkaktojë dëm të madh. Prandaj është e nevojshme të kemi sjellje të mirë ndaj dijetarëve.

Por, vëllezër, këtu nuk duhet të ndalemi.

Sepse ashtu siç muslimani e ka për obligim të dijë se si do të sillet ndaj dijetarit, edhe dijetari e ka për obligim të dijë se si do të sillet ndaj atij të cilin e mëson.

Për këtë, nëse do Allahu, do të flasim në hutben e ardhshme.

Vetëm edhe një gjë! Pas hutbes të mos themi: “Hoxha sot foli se si populli duhet t’i respektojë hoxhallarët.” Jo, vëllezër. Ne folëm për atë se Islami kërkon që ta respektojmë dijen dhe ata që e bartin atë. E kjo është shumë më e gjerë sesa respektimi i cilitdo individ.

E lusim Allahun e Madhërishëm që të na udhëzojë në rrugën e drejtë, ta përmirësojë sjelljen tonë, të na dhurojë dije të dobishme dhe t’i bashkojë zemrat tona në rrugën e së mirës. Amin!

Përshtati në shqip: Miftar Ajdini

(Islampress)