Qeveria fal borxhet, ja çfarë ndryshon për ju

TIRANË — Qeveria shqiptare ka prezantuar nismën e re “Paqja Fiskale 2026–2029”, një program ambicioz që synon të lehtësojë barrën e borxheve tatimore për bizneset dhe të nxisë një marrëdhënie të re bashkëpunimi me administratën tatimore. Programi u miratua si pjesë e programit të ri qeveritar, duke premtuar faljen e detyrimeve të vjetra dhe lehtësime për ato të reja.

Pikat kryesore të nismës

Programi është ndërtuar mbi disa shtylla kryesore:

• Falja e borxheve: Të gjitha detyrimet tatimore të akumuluara për më shumë se 10 vjet do të falen plotësisht. Për borxhet e krijuara gjatë 10 viteve të fundit, do të zbatohet një skemë ripagimi me përqindje të reduktuara. Sipas burimeve, rreth 180,000 biznese debitore me një borxh total prej 1.6 miliardë euro pritet të përfitojnë nga ky program. Pjesa dërrmuese e këtij borxhi, rreth 573 milionë euro, ka një vjetërsi 5-10 vjet.
• Taksa 0% për bizneset e vogla: Qeveria ka konfirmuar se taksa 0% për bizneset me xhiro deri në 140,000 euro do të vijojë të jetë në fuqi deri në vitin 2029. Ky vendim synon të mbështesë sipërmarrjet e vogla dhe të nxisë rritjen e tyre ekonomike.
• Reforma e taksës mbi pasurinë: Ky program do të sjellë një reformë radikale të taksës mbi pronën. Nga viti 2026, taksa do të bazohet në vlerën reale të tregut të pasurive të paluajtshme, duke zëvendësuar sistemin aktual të taksimit sipas sipërfaqes. Kjo reformë do të shoqërohet me një rivlerësim masiv të pronave dhe krijimin e Kadastrës Fiskale. Ekspertët parashikojnë që kjo reformë do të rrisë ndjeshëm të ardhurat për bashkitë, me normat e taksimit që mund të shkojnë nga 0.1% deri në 0.2% të vlerës së pronës.
• Rritja e efikasitetit dhe digjitalizimi: Qeveria synon të rrisë të ardhurat tatimore me mbi 30 miliardë lekë në vit, jo duke shtuar barrën fiskale, por duke zgjeruar bazën tatimore dhe duke luftuar informalitetin. Për këtë, do të përdoret inteligjenca artificiale në sistemet tatimore dhe doganore për të identifikuar anomalitë dhe përshpejtuar procedurat, duke reduktuar kontrollet e shpeshta dhe duke nxitur besimin mes bizneseve dhe administratës.

Përfitimet dhe kritikat

Nisma synon të hapë një kapitull të ri bashkëpunimi, duke ofruar një mundësi për bizneset dhe individët që të shlyejnë detyrimet e vjetra dhe të fillojnë një marrëdhënie të re me administratën tatimore. Megjithatë, kjo nismë ka marrë edhe kritika. Disa ekspertë e kanë cilësuar si një “qokë elektorale” që mund të dëmtojë drejtësinë fiskale dhe të inkurajojë informalitetin, pasi krijon një precedent për falje të ardhshme të borxheve.