A është një krizë në BE në horizont?

Presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen ka zbuluar një propozim buxheti të BE-së prej dy trilionë eurosh për periudhën 2028-2034, duke kërkuar taksa të reja mbi kompanitë e mëdha, duhanin dhe mbeturinat elektronike për të siguruar burime shtesë të ardhurash.

“Ky është një buxhet për një epokë të re, i cili i përgjigjet sfidave dhe forcon pavarësinë e Evropës”, tha von der Leyen, duke njoftuar një rritje të fondeve për mbrojtjen (pesë herë), migracionin dhe menaxhimin e kufijve (tre herë) dhe një dyfishim të buxhetit të kërkimit, nga të cilat 35% do të caktoheshin për klimën dhe biodiversitetin. Ajo gjithashtu propozoi krijimin e një fondi prej 100 miliardë eurosh për Ukrainën.

Megjithatë, propozimi ka tërhequr kritika të gjera. Partitë politike të gjelbra dhe OJQ-të kanë dënuar heqjen e fondit të vetëm për mbrojtjen e natyrës. Fermerët dhe disa eurodeputetë kundërshtojnë planin për të bashkuar politikat kryesore të BE-së, duke përfshirë politikat e përbashkëta bujqësore dhe të kohezionit, në një kuadër të vetëm buxhetor. Grupi bujqësor Copa-Cogeca tha se kjo “minon themelet e politikës bujqësore evropiane”.

Edhe pse zyrtarët e Komisionit kanë theksuar se pagesat direkte për fermerët me vlerë 300 miliardë euro do të mbeten të mbrojtura, rezistenca po rritet gjithashtu midis shteteve anëtare.

Kryeministri hungarez Viktor Orbán tha se “Bruksel nuk duhet t’i braktisë fermerët evropianë për të financuar Ukrainën”, duke lënë të kuptohet bllokada të reja. Holanda dhe Suedia kundërshtuan menjëherë rritjen e buxhetit, ndërsa Gjermania këmbënguli që buxheti të mbetet brenda kornizës ekzistuese. Nga ana tjetër, Franca përballet me presionet e veta fiskale.

Në të njëjtën kohë, disa anëtarë të Parlamentit Evropian paralajmërojnë se buxheti i propozuar nuk lë hapësirë të mjaftueshme për prioritetet kryesore si konkurrueshmëria, kohezioni, mbrojtja dhe përshtatja ndaj klimës.

Një sfidë shtesë është shlyerja e kredive nga fondi evropian i rimëkëmbjes nga pandemia me vlerë 750 miliardë euro, i cili fillon në vitin 2028 dhe vlerësohet të arrijë në midis 25 dhe 30 miliardë euro në vit.

Buxheti aktual shtatëvjeçar i BE-së, duke përjashtuar fondin e pandemisë, është rreth 1,200 miliardë euro, që është afërsisht një përqind e vlerës totale të ekonomisë evropiane.

Propozimi i buxhetit duhet të miratohet unanimisht nga të 27 shtetet anëtare dhe Parlamenti Evropian. Pritet një proces i gjatë dhe kompleks negociatash. /tesheshi.com/