Mbi 50 shoferë të arrestuar brenda pak ditësh: kur shpejtësia e tepërt në Maqedoni bëhet vepër penale?

Mbi 50 shoferë të arrestuar brenda pak ditësh: kur shpejtësia e tepërt në Maqedoni bëhet vepër penale?

Vetëm brenda pak ditësh, dhjetëra shoferë në Maqedoninë e Veriut, në vend që të merrnin një urdhër për pagesë të gjobës, përfunduan në stacionin policor. Në katër aksionet e publikuara nga Ministria e Punëve të Brendshme më 13, 15, 16 dhe 17 gusht, të paktën 53 persona u privuan nga liria nën dyshimin për „drejtim të pamatur të automjetit“. Arsyet më të shpeshta ishin drejtimi pa dhënë provimin e patentës dhe drejtimi nën ndikimin e alkoolit.

Por kufiri mes kundërvajtjes në trafik dhe veprës penale nuk është gjithmonë i qartë. Neni 297-a i Kodit Penal përcakton situatat në të cilat sjellja e rrezikshme pas timonit nuk përfundon vetëm me gjobë.

Sa shpejt duhet të vozitni që të bëhet vepër penale?

Për shpejtësinë, kufiri është konkret: vepër penale mund të ketë kur shoferi e tejkalon shpejtësinë e lejuar për të paktën 50 km/h në vendbanim ose për të paktën 70 km/h jashtë vendbanimit.

Praktikisht, nëse kufizimi në vendbanim është 50 km/h, zona penale fillon nga të paktën 100 km/h. Në një segment jashtë vendbanimit ku kufizimi është 100 km/h, kjo do të thotë të paktën 170 km/h.

Sa seriozisht zbatohet kjo dispozitë tregon edhe rasti i 15 gushtit: një shtetas gjerman u privua nga liria në autostradën „Miqësia“, pasi policia i kishte matur 203 km/h në një segment ku kufizimi ishte 120 km/h – pra 83 km/h mbi shpejtësinë e lejuar.

Alkooli, droga, drejtimi në kahun e kundërt – kur fillon procedura penale?

Neni 297-a nuk lidhet vetëm me shpejtësinë. Në zonën penale hyn edhe drejtimi me përqendrim të alkoolit mbi 1.5 promilë, drejtimi nën ndikimin e drogave, substancave psikotrope ose prekursorëve, si dhe mënyra të caktuara veçanërisht të rrezikshme të drejtimit – ndër to lëvizja në kahun e kundërt dhe tejkalimi i një kolone në një vend me pamje të kufizuar.

Përgjegjësia penale parashihet edhe për organizimin, pjesëmarrjen ose mundësimin e garave të palejuara automobilistike.

Me ndryshimet e Kodit Penal të vitit 2026, është zgjeruar ndjeshëm edhe zbatimi praktik ndaj personave që drejtojnë automjet pa e dhënë provimin për patentë ose pavarësisht një ndalimi në fuqi për drejtim. Pikërisht për këtë arsye, në aksionet e fundit policore një pjesë e madhe e personave të ndaluar ishin persona pa të drejtë drejtimi. Më 17 gusht, për shembull, tetë nga 11 personat e ndaluar nuk kishin patentë shoferi.

Dënimi mund të jetë edhe burg, ndërsa ndalimi i drejtimit është i detyrueshëm

Për format bazë të „drejtimit të pamatur të automjetit“ parashihet burgim nga tre muaj deri në tre vjet, si dhe gjobë.

Me ndryshimet e vitit 2026 është futur edhe një pasojë tjetër e rëndësishme. Për veprën penale nga neni 297-a, gjykata detyrimisht shqipton edhe ndalim të drejtimit të automjetit, i cili mund të zgjasë nga gjashtë muaj deri në dhjetë vjet. Ndryshimet e Kodit Penal janë publikuar në „Gazetën Zyrtare“ nr. 16/2026.

Pra, nuk bëhet fjalë për „heqje të patentës përgjithmonë“ në mënyrë automatike, por për një sanksion gjyqësor, kohëzgjatja e të cilit varet nga rasti konkret.

A mundet shteti ta konfiskojë edhe automjetin?

Po, por jo në çdo rast.

Rregullat e reja të vitit 2026 parashohin konfiskimin e automjetit, në kushtet e përcaktuara me ligj, kur me të është kryer vepër penale dhe kryesi nuk ka pasur të drejtë të drejtojë automjetin, ndërsa automjeti është në pronësi të tij. Nëse automjeti i përket një personi tjetër, rëndësi ka nëse pronari e ka ditur ose është dashur ta dijë se personi nuk kishte të drejtë të drejtonte.

Për shpejtësinë ekstreme ekziston një prag shtesë: automjeti mund të konfiskohet kur shpejtësia është të paktën 70 km/h mbi kufirin e lejuar në vendbanim ose 90 km/h jashtë vendbanimit. Për kryesit e dënuar përsëritës për shpejtësi të tilla ekstreme, ligji parashikon regjim më të rreptë të konfiskimit.

Kjo do të thotë se ekzistojnë dy kufij të ndryshëm që nuk duhet të ngatërrohen: +50/+70 km/h është pragu relevant për veprën penale sipas nenit 297-a, ndërsa +70/+90 km/h lidhet me rregullat e veçanta për konfiskimin e automjetit.

Vetëm gjatë janarit të këtij viti, MPB-ja regjistroi 74 persona të privuar nga liria sipas nenit 297-a – 67 për shkak të alkoolit, një për shkak të drogës, një për drejtim në kah të ndaluar dhe pesë për shpejtësi ekstreme.

Megjithatë, numri i personave të privuar nga liria nga policia nuk duhet të barazohet me numrin e të akuzuarve apo të dënuarve. Në të dhënat publike të Prokurorisë Publike dhe gjykatave që u kontrolluan, nuk ka një statistikë të vetme të përditësuar për vitin 2026 që tregon se sa persona deri tani janë akuzuar dhe sa janë dënuar përfundimisht konkretisht sipas nenit 297-a. Prandaj, këto shifra nuk mund të nxirren me përgjegjësi vetëm nga njoftimet e policisë.