Kultura si ‘armë’ e Izet Mexhitit në këtë sezon

Shkruan: Afrim Tanallari

Izet Mexhiti duket se po përpiqet të konsolidojë imazhin e një politikani që nuk ofron vetëm përplasje dhe retorikë, por edhe jetë publike, aktivitete dhe hapësira për qytetarët. Në një kohë kur partitë shqiptare garojnë se kush përfaqëson më bindshëm interesin shqiptar, investimi në kulturë i jep atij mundësinë ta zhvendosë debatin nga fjalët te pamjet konkrete. Pikërisht kultura duket se është kthyer në një nga armët kryesore politike të Izet Mexhitit gjatë këtij sezoni.

Në një hark relativisht të shkurtër kohor, Komuna e Çairit organizoi disa aktivitete të mëdha kulturore. Opera “Goca e Kaçanikut”, Panairi i Librit në Sheshin “Skënderbeu”, koncerti i Ylli Limanit dhe Festivali Ndërkombëtar “Çarshija” nuk përbëjnë vetëm një varg ngjarjesh artistike. Të vendosura në një kontekst politik, ato krijojnë një narrativë të qartë për Çairin si qendër të jetës kulturore shqiptare në Shkup. Këtu qëndron edhe dimensioni politik i gjithë kësaj strategjie. Izet Mexhiti prej vitesh e ka ndërtuar profilin e tij mbi lidhjen e drejtpërdrejtë me Çairin.

Edhe pse tashmë vepron në një skenë më të gjerë politike, Çairi mbetet baza e tij më e rëndësishme politike dhe simbolike. Përmes aktiviteteve kulturore, kjo lidhje jo vetëm që ruhet, por edhe rifreskohet. Në vend që komunikimi me qytetarët të kufizohet vetëm në premtime, projekte infrastrukturore apo mesazhe partiake, kultura krijon një afërsi tjetër.

Ajo mbledh familje, të rinj, artistë, intelektualë dhe qytetarë që ndoshta nuk marrin pjesë në tubime politike, por që bëhen pjesë e një ngjarjeje publike. Në këtë mënyrë, kultura shndërrohet në një formë më të butë, por shpesh më efektive, të komunikimit politik. Opera “Goca e Kaçanikut” kishte një peshë të fortë identitare. Ajo u drejtohej emocioneve kombëtare dhe kujtesës kolektive. Panairi i Librit synonte shtresën intelektuale dhe lexuesit, duke e pozicionuar Sheshin “Skënderbeu” jo vetëm si hapësirë politike, por edhe si qendër të librit dhe kulturës shqiptare.

Koncerti i Ylli Limanit, nga ana tjetër, kishte një target tjetër. Ai tërhoqi masivisht të rinjtë dhe krijoi një atmosferë feste, duke e bërë Çairin të duket si një hapësirë moderne dhe dinamike. Tradita, libri, muzika moderne dhe folklori ndërkombëtar janë përdorur për t’iu drejtuar grupeve të ndryshme shoqërore. Kjo nuk është domosdoshmërisht negative. Përkundrazi, politika moderne funksionon edhe përmes krijimit të përvojave publike dhe emocioneve pozitive. Megjithatë, nuk duhet anashkaluar fakti se çdo aktivitet i madh publik prodhon edhe kapital politik

. Edhe kur organizator formal është Komuna e Çairit, përfitimi politik lidhet drejtpërdrejt me figurat që perceptohen si patronë të këtij modeli qeverisës. Në këtë rast, hija politike e Izet Mexhitit vazhdon të jetë e pranishme mbi Çairin. Në vend të një slogani politik, qytetarët shohin një shesh të mbushur. Në vend të një konference për shtyp, shohin një koncert. Në vend të një deklarate për identitetin, shohin një operë shqiptare. Kjo është shumë më e lehtë për t’u kujtuar dhe shpesh shumë më e fuqishme në planin elektoral. Aktivitetet kulturore mund të krijojnë atmosferë, të përmirësojnë imazhin dhe të forcojnë lidhjen emocionale me qytetarët, por nuk mund t’i zëvendësojnë politikat publike.

Qytetarët kërkojnë njëkohësisht edhe rrugë të rregulluara, pastërti, infrastrukturë, rend urban dhe shërbime më cilësore. Prandaj, sfida për Mexhitin dhe strukturat që ai përfaqëson është që kultura të mos mbetet vetëm dekor politik sezonal. Nëse aktivitetet shoqërohen me investime afatgjata në teatro, biblioteka, qendra rinore dhe mbështetje për artistët, atëherë mund të flitet për një politikë të qëndrueshme kulturore.

Në të kundërtën, ato rrezikojnë të perceptohen vetëm si skenografi e bukur për një fushatë të vazhdueshme politike. Megjithatë, një gjë është e qartë. Gjatë këtij sezoni, Izet Mexhiti ka kuptuar se kultura nuk është vetëm argëtim. Ajo është identitet, emocion, prani publike dhe ndikim. Dhe në një terren politik ku lufta për perceptimin është po aq e rëndësishme sa lufta për votën, kultura është shndërruar në një nga armët e tij më të sofistikuara.