Në javën e parë të luftës kundër Iranit, shtetet e Gjirit ndalojnë prodhimin e energjisë dhe nafta rritet ndjeshëm

Çmimet e naftës shënuan një rritje historike gjatë javës së parë të luftës SHBA-Izrael kundër Iranit , ndërsa shtetet e Gjirit mbyllën objektet energjetike.

Brent, indeksi ndërkombëtar i naftës, është rritur me 28 përqind në javën e parë të luftës, duke u tregtuar me 92.66 dollarë për fuçi të premten.

Ndërsa nafta mbetet nën çmimin prej 120 dollarësh për fuçi që arriti pas pushtimit të Ukrainës nga Rusia në vitin 2022, rritja ka qenë më e shpejtë dhe më brutale, ndërsa trafiku përmes Ngushticës së Hormuzit, rrugës ujore përmes së cilës kalon rreth 20 përqind e naftës dhe gazit në botë, pothuajse është ndalur.

Impiantet e naftës dhe gazit në Gjirin Persik po mbyllen.

Financial Times raportoi të premten se shtetet e Gjirit të pasura me energji mund të rishikojnë investimet e tyre jashtë shtetit për shkak të presionit financiar nga ndalimi i eksporteve të energjisë.

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, njoftoi premtimet për investime prej triliona dollarësh nga shtetet e Gjirit vitin e kaluar, kur vizitoi rajonin në maj 2025 dhe priti Princin e Kurorës së Arabisë Saudite, Mohammed bin Salman, në Shtëpinë e Bardhë në nëntor.

Kuvajti, një nga prodhuesit kryesorë të naftës në aleancën e energjisë të OPEC-ut, po e ndërpret prodhimin sepse po i mbarojnë hapësirat e magazinimit, raportoi të premten The Wall Street Journal.

Ndërkohë, WSJ citoi të dhëna nga Kpler, një firmë analitike e energjisë, e cila tha se Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Arabia Saudite do të duhet gjithashtu të ndalojnë prodhimin për shkak të arritjes së kufijve të magazinimit.

Irani ka synuar infrastrukturën energjetike në Gjirin Persik.

Të enjten, Bahreini tha se një raketë iraniane goditi rafinerinë më të madhe të naftës në vend në Sitra. Objekti ka një kapacitet përpunimi prej rreth 380,000-400,000 fuçi naftë në ditë. Videoja në mediat sociale tregoi objektin e përfshirë nga flakët.

Ndërprerja e prodhimit po nxitet gjithashtu nga mbyllja de facto e Ngushticës së Hormuzit, me vendet që nuk janë në gjendje të eksportojnë naftën që prodhojnë dhe rezervuarët e magazinimit që po mbushen.

Irani ka dërguar sinjale të përziera nëse e ka mbyllur ngushticën, por siguruesit kryesorë kanë ndaluar lëshimin e mbulimit të rrezikut të luftës për anijet që kalojnë nëpër këtë rrugë ujore.

Vonë të premten, një zëdhënës i Korpusit të Gardës Revolucionare Iraniane e sfidoi Trumpin të dërgonte anije amerikane për të shoqëruar cisternat e naftës në Ngushticën e Hormuzit, në përgjigje të sugjerimit të presidentit amerikan këtë javë se SHBA-të mund ta zgjidhin këtë mundësi.

Kërcënimet për ekonominë globale

Vetëm nëntë cisterna nafte, anije mallrash dhe kontejnerësh janë regjistruar duke kaluar ngushticën që nga e hëna, sipas të dhënave të MarineTraffic.

Vetëm pronarët më të guximshëm të anijeve po dërgojnë ende anije në Gjirin Persik, duke synuar fitime të majme nga çmimet e larta ditore të transportit detar.

Janë goditur cisterna nafte.

Një anije cisternë e ankoruar në brigjet e Kuvajtit u godit të mërkurën dhe thuhet se po rrjedhte naftë në Gjirin Persik.

Ndërkohë, Katari njoftoi të mërkurën një situatë force madhore mbi eksportet e gazit.

Vendi furnizon rreth 20 përqind të gazit natyror të lëngshëm në botë. Çmimet e gazit natyror në Evropë dhe Azi janë rritur ndjeshëm që kur SHBA-të dhe Izraeli sulmuan Iranin.

Administrata Trump kishte ngritur lart pavarësinë energjetike të SHBA-së, por edhe konsumatorët amerikanë po e ndiejnë këtë dhimbje. Çmimi mesatar i benzinës në SHBA arriti në 3.32 dollarë për galon, duke u rritur me rreth 11 për qind krahasuar me 2.98 dollarë për galon javën e kaluar, sipas klubit të motorëve, AAA.

Ministri i energjisë i Katarit i tha FT se lufta mund të “rrëzojë ekonomitë e botës” dhe parashikoi që çmimi i naftës Brent do të rritet në 150 dollarë për fuçi si rezultat i shkurtimeve të prodhimit.

“Nëse kjo luftë vazhdon për disa javë, rritja e PBB-së në të gjithë botën do të ndikohet. Çmimi i energjisë për të gjithë do të rritet. Do të ketë mungesa të disa produkteve dhe do të ketë një reaksion zinxhir të fabrikave që nuk do të jenë në gjendje të furnizojnë”, tha ai.

Shtetet e Gjirit i bënë presion Trumpit që të arrinte një marrëveshje diplomatike me Iranin. Impiantet e tyre energjetike dhe qytetet moderne po mbajnë barrën e hakmarrjes së Iranit.

Shtetet e Gjirit kanë përdorur në mënyrë efektive sistemet e mbrojtjes ajrore amerikane për të rrëzuar dronët dhe raketat iraniane, por furnizimet e tyre po mbarojnë.