Kur nisin të gënjejnë fëmijët?

Në rrugëtimin e mrekullueshëm të rritjes, ekziston një moment që shpesh i kap prindërit në befasi: “gënjeshtra” e parë. Ndonëse instinkti i parë mund të jetë shqetësimi, shkenca e zhvillimit konjitiv na sugjeron ta shohim këtë nga një këndvështrim tjetër.

Studimet tregojnë se foshnjat nisin të përdorin forma të vogla mashtrimi që në moshën 10-muajshe. Dhe kjo nuk është shenjë e një karakteri të keq, por një tregues i rëndësishëm se truri i tyre po zhvillohet me ritme të shpejta.

Kjo fazë shënon momentin kur fëmija fillon të kuptojë se mendja e tij është e ndarë nga ajo e prindërve. Ai zbulon se mund të ketë mendime, dëshira apo sekrete që të tjerët nuk i dinë. Është hapi i parë drejt inteligjencës sociale dhe aftësisë për të kuptuar botën e brendshme të tjetrit.

Vogëlushët e shfaqin këtë aftësi të re në mënyra shumë të ëmbla dhe shpeshherë argëtuese. E kush nuk ka qeshur me atë skenën e famshme të një fëmije me fytyrën e mbuluar me çokollatë që thotë “Jo unë!”, ndërsa sytë i shkëlqejnë nga pafajësia?

Nga injorimi i qëllimtë i thirrjeve për të ngrënë, deri te fshehja e një lodre pas shpine, këto nuk janë sjellje dashakeqe. Përkundrazi, janë “eksperimente” të vogla sociale ku fëmija teston kufijtë e realitetit dhe reagimet e të rriturve.

Sipas studimeve të botuara në Cognitive Development, këto truke të para nisin rreth muajit të dhjetë dhe përsosen paralelisht me moshën. Rreth moshës dyvjeçare, kur fëmija fiton më shumë pavarësi fizike, mashtrimi bëhet më i dukshëm përmes gjesteve.

Ndërsa në moshën trevjeçare, me zhvillimin e hovshëm të gjuhës, hyjnë në lojë historitë fantastike. Është koha kur “akulloren e hëngri ariu” ose “lodra u thye vetë”. Kjo fazë tregon se imagjinata e fëmijës po lulëzon dhe ai po mëson të thurë narrativa të ndërlikuara.

Megjithatë, ky proces “zbulimi” është vetëm fillimi i një rrugëtimi më të gjatë edukativ. Ndërsa fëmija rritet dhe hyn në ambientin e shkollës apo angazhohet më shumë në bisedat familjare, fillon faza e dytë e rëndësishme: mësimi i vlerave.
Pikërisht në këtë periudhë, fëmija udhëhiqet për të kuptuar se ndonëse truri i tij është i aftë të krijojë realitete paralele, ndershmëria dhe e vërteta janë themelet e besimit dhe bashkëjetesës.

Në familje dhe në bankat e shkollës, fëmijët mësojnë se gënjeshtra, pavarësisht sa “inteligjente” mund të jetë si proces mendor, është një sjellje negative që lëndon marrëdhëniet me të tjerët.

Kalimi nga zbulimi i aftësisë për të mashtruar drejt zgjedhjes së vetëdijshme për të thënë të vërtetën, është suksesi i vërtetë i pjekurisë. Ndaj, herën tjetër që vogëlushi juaj do t’ju shohë në sy me një “gënjeshtër” të pafajshme për biskotat e zhdukura, mos u shqetësoni.

Shijoni faktin që truri i tij po lulëzon dhe përgatituni që me durim dhe dashuri, ta orientoni atë drejt rëndësisë së të qenit i ndershëm në jetë. /tesheshi.com/