Rrokaqielli më i vogël në botë, rezultat i një mashtrimi gjenial

Qyteti i Wichita Falls në Teksas është shtëpia e rrokaqiellit më të vogël në histori, ndërtesës famëkeqe Newby-McMahon. Me vetëm 12 metra lartësi, kjo godinë nuk duket aspak mbresëlënëse, madje as kur krahasohet me shtëpitë normale, e lëre më me rrokaqiejt e vërtetë.

E megjithatë, në fillim të viteve 1900, ajo supozohej të ishte një nga strukturat më imponuese të kohës kur u projektua. Nofka “Rrokaqielli më i vogël në botë” është sa ironike, aq edhe e saktë, pasi ndërtesa është vërtet më e vogël se çdo rrokaqiell tjetër në planet, madje më e ulët se shumë ndërtesa të rëndomta në qytet.

Historia e krijimit të saj është ajo që e bën vërtet magjepsëse. Origjina e kësaj godine daton në fillim të shekullit XX, kur Wichita Falls u kthye në epiqendrën e një bumi të madh nafte. Zbulimi i “arit të zi” në zonën e Burkburnett i shndërroi brenda natës qindra vendas në milionerë, pasi të drejtat minerale negocioheshin kudo, nga cepat e rrugëve deri te tendat e përkohshme.

Me rritjen e shpejtë të pasurisë, lindi nevoja urgjente për hapësira zyrash dhe këtu hyri në lojë J.D. McMahon, një biznesmen nafte nga Filadelfia. Ai propozoi ndërtimin e një rrokaqielli madhështor pranë ndërtesës ekzistuese Newby, të ndërtuar nga Augustus Newby në vitin 1906.

Projekti joshës tërhoqi menjëherë investitorët, prej të cilëve McMahon mblodhi rreth 200 mijë dollarë, shumë kjo që sot vlen rreth 6.8 milionë dollarë. McMahon premtoi një godinë shumëkatëshe përballë Hotelit St. James, por qëllimisht nuk përmendi shkallën e matjes. Investitorët e entuziazmuar nuk e vunë re se përmasat në projekt ishin shënuar në inç dhe jo në këmbë.

Kur mashtrimi u zbulua, ishte tepër vonë pasi ekipi i tij e kishte përfunduar ndërtimin dhe vetë McMahon ishte zhdukur pa lënë gjurmë. Investitorët kërkuan drejtësi në gjykatë, por gjykatësi e hodhi poshtë padinë sepse në kontratë shkruhej qartë 480 inç dhe jo këmbë, duke i fajësuar ata që nuk i kushtuan vëmendje marrëveshjes.

Situata u bë edhe më e sikletshme kur kompania e ashensorëve u tërhoq nga projekti, duke e lënë ndërtesën pa mjet ngjitjeje, ndaj fillimisht u përdorën shkallë të jashtme. Më vonë u ndërtua një shkallë e brendshme, por meqenëse hapësira ishte vetëm 3.5 me 4.5 metra, ajo përfundoi duke zënë rreth 25 për qind të të gjithë sipërfaqes.

Pas përfundimit në vitin 1919, bumi i naftës u fashit dhe Depresioni i Madh e la godinën të rrënuar, duke tërhequr qiramarrës vetëm për kohë të shkurtër. Edhe pse zyrtarët vendas menduan ta shembnin disa herë, qytetarët u angazhuan për ta shpëtuar dhe sot ajo është pjesë e Regjistrit Historik Kombëtar.

Ajo që dikur ishte një turp për Wichita Falls, sot është një nga atraksionet kryesore turistike të zonës. /tesheshi.com/