Diku në Turqi, shembulli se turizmi zhvillohet edhe pa betonizimin e bregdetit

Nga Paolo Guglielmi, Daily Sabah

Sot flitet shumë për turizmin e qëndrueshëm. Ai paraqitet si një model i aftë për të mbrojtur mjedisin, duke siguruar njëkohësisht të ardhura për komunitetet lokale. Por pas kaq shumë vitesh slogane, pyetja mbetet e njëjtë: A funksionon vërtet?

A ka shembuj konkretë, në një shkallë të konsiderueshme, që tregojnë se nuk është vetëm çështje qëllimesh të mira? Krahasimi me turizmin masiv është i pashmangshëm. Është një model që e njoh mirë, i përbërë nga struktura të mëdha të përhershme, konsum toke, investime të shpejta dhe hyrje të përqendruara.

Është modeli që ka transformuar pjesë të mëdha të vijës bregdetare të Mesdheut: nga Riviera Adriatike në Rivierën Franceze, nga pjesa më e madhe e vijës bregdetare spanjolle në brezin midis Antalyas dhe Alanyas në Turqi.

E megjithatë, ekziston një alternativë. Ajo nuk është teorike. E kam parë të shfaqet, të rritet dhe të konsolidohet. Ndodhet në Turqi, në provincën e Antalias, dhe quhet Çirali. Kur mbërrita për herë të parë atje në vitin 1990, e ​​gjeta veten përballë njërës prej zonave të fundit bregdetare pothuajse të paprekura në rajon.

Katër kilometra plazh i rrethuar nga male, pyje, lumenj dhe laguna. Një vend me biodiversitet të madh. Komuniteti vendas kishte rreth 500 banorë. Ishin njerëz që jetonin me bujqësia dhe që në atë kohë, ishin nën një presion të jashtëzakonshëm.

Kompani të mëdha ndërtimi po përpiqeshin të blinin tokë për të ndërtuar hotele luksoze, duke ndjekur modelin e vendpushimeve turistike aty pranë. Në vitin 1993, punoja për Programin Mesdhetar të Fondit Botëror (WWF) në Romë. Një ditë sekretari më telefonoi urgjentisht. Banka Botërore kishte miratuar 100.000 dollarë financim për projektin Çirali.

Nuk ishte një shumë e madhe, por ishte vendimtare. Ato fonde na lejuan t’i drejtoheshim komunitetit lokal me një propozim konkret: të mos e shisnin tokën dhe në vend të kësaj të përqendroheshim në struktura të vogla akomodimi të drejtuara nga familjarët, të cilat ishin në përputhje me mjedisin dhe peizazhin.

Procesi ishte i gjatë dhe kompleks. U deshën 10 vjet që qeveria turke të miratonte një plan zhvillimi të qëndrueshëm. Ndërkohë, ishin thelbësore financimet e tjera evropiane dhe puna e përditshme e kolegëve tanë në WWF Türkiye. Disa nga kolegët e mi u bënë pjesë e jetës së përditshme në Çirali, duke ndarë problemet, pritjet dhe zgjedhjet me banorët. Pa rrënjët lokale, projekti nuk do të kishte funksionuar kurrë.

Sot, duke u kthyer në Çirali, shoh një realitet që vërteton sa i drejtë ishte ai investim. Mbi 10.000 shtretër janë të shpërndarë në shtëpi të vogla mysafirësh të rrethuara nga kopshte portokalli dhe limoni, krejtësisht të padukshme nga deti. Asnjë hotel i madh. Asnjë shtrirje betoni në bregdet. Restorantet përdorin produkte lokale, shpesh bio.

Plazhi ka mbetur i paprekur dhe pret mesatarisht tridhjetë fole breshkash deti çdo vit. Një shoqatë vullnetarësh vendas është përgjegjëse për mbrojtjen e tyre, me një angazhim që përfshin të gjithë komunitetin. Nga pikëpamja ekonomike, rezultatet janë të qarta.

Familjet në Çirali japin marrin me qira dhoma me çmime shpesh dyfish ose trefish më të larta se ato të hoteleve luksoze në Antalia. Turizmi shtrihet në një periudhë më të gjatë të vitit dhe shumë vizitorë kthehen rregullisht.

E rrëfeva këtë histori jo nga nostalgjia, por sepse besoj se është më e rëndësishme sot se kurrë. Turizmi i qëndrueshëm nuk është një formulë magjike. Ai kërkon kohë, rregulla të qarta, investime të synuara dhe pjesëmarrje të fortë nga komunitetet lokale. Por funksionon. E kam parë vetë.

Në një Mesdhe që karakterizohet gjithnjë e më shumë nga konsumi i tokës, Çirali mbetet provë se një model tjetër është i mundur. Jo vetëm më i drejtë, por edhe ekonomikisht i suksesshëm. /tesheshi.com/