Brenda qytetit të sunduar nga macet

Prania e maceve në Stamboll, tani jozyrtarisht i quajtur “Catstanbul”, ofron një ndjesi qetësie dhe nxjerr në pah anën njerëzore dhe mikpritëse të qytetit gjigand.

Në rrugët, xhamitë, stacionet e metrosë dhe kafenetë e Stambollit, një ekuilibër delikat përsëritet çdo ditë: më shumë se 15 milion njerëz bashkëjetojnë me një tjetër komb të madh… urban, atë të maceve.

Vlerësimet sugjerojnë se ka rreth 250,000 mace endacake, të cilat nuk janë vetëm pjesë e qytetit, por një element i identitetit të tij.

Stambolli, i ndërtuar midis Evropës dhe Azisë, duket se i ka adoptuar banorët e tij të vegjël me katër këmbë.

“Macet këtu nuk janë as kafshë shtëpiake dhe as kafshë endacake – ato janë diku në mes,” tha për BBC fotografi Marcel Heijnen, krijuesi i City Cats of Stamboll. Ato nuk u përkasin individëve të caktuar, por “lagjeve që kujdesen kolektivisht për to”.

Një qytet që i do macet

Kujdesi për kafshët është i institucionalizuar. Çdo komunë ka shërbimin e vet veterinar me sterilizim falas, ndërsa klinikat private veterinare ofrojnë zbritje posaçërisht për macet e rrugës. Banorët shpesh kontribuojnë në koston e kujdesit.

Siç shpjegon Fatih Dağlı, bashkëthemelues i Muzeut të Maceve në Stamboll, kjo dashuri nuk është e re. “Kulti i maceve endacake daton që nga epoka osmane”, thotë ajo. Në atë kohë, kishte institucione të posaçme për kujdesin e tyre, dhe madje u krijua edhe një profesion, mancacı – “kujdestari i maceve” që shpërndante ushqim në lagje.

Marrëdhënia shkon edhe më tej: që nga kohërat e lashta, fenikasit dhe më vonë tregtarët e Rrugës së Mëndafshit kishin mace në anijet e tyre për të mbrojtur ngarkesën e tyre nga brejtësit. Me çdo anije që mbërrinte në portet e ngarkuara të Stambollit, mbërrinte një popullatë e re macesh të egra.

Qyteti i maceve

Sot, banorët e Stambollit ndajnë hapësirën publike me natyrshmëri. Macet shtrihen në stola, shkallë dhe mure, gjejnë strehim në shtëpi prej druri, ndërsa jashtë tregjeve dhe stacioneve ka tasa me ushqim dhe ujë. Prania e tyre është aq e fortë sa nofka jozyrtare “Catstanbul” është përhapur në të gjithë botën, duke tërhequr turistë që udhëtojnë në qytet për to.

Disa mace janë bërë personazhe të famshëm vendas. Në lagjen historike Fatih, pranë Shën Sofisë dhe Xhamisë Blu, Sulo, një mace e shëndoshë gri e bardhë, pozon për foto çdo ditë në Sultanahmet, pranë kioskës që kujdeset për të.

Shumë dyqane i mbajnë macet brenda – një “tërheqje” natyrore për vizitorët. Edhe më shumë vendosin tasa në hyrje për macet e lagjes.

Më shumë se një simbol

Në një qytet me zhurmë dhe trafik të dendur, macet veprojnë pothuajse si një kundërpeshë. Për shumë vizitorë, prania e tyre ofron një ndjesi të papritur qetësie. Imazhi i një maceje të mbështjellë pranë një kalimtari, mes aromave të qebapëve, shafranit dhe misrit të pjekur, është karakteristikë e anës njerëzore dhe mikpritëse të qytetit.

“Të shohësh një formë tjetër jete që zë vendin e saj në një mjedis kaq të ashpër urban është diçka unike”, thotë Heijnen. “Ajo që është edhe më e veçantë është të shohësh se si njerëzit kujdesen për to.” /tesheshi.com/