Si një ishull i vogël në Karaibe fiton miliona euro pa bërë asgjë

Në vitet 1980, kur interneti ishte ende në fazat e tij të hershme, vendeve iu dhanë adresat e tyre unike të faqeve të internetit (domainet) për të lundruar në këtë botë të re online në zhvillim, të tilla si “.us” për SHBA-në ose “.uk” për Mbretërinë e Bashkuar etj..

Pra, sipas BBC-së, pothuajse çdo vend kishte një domain të bazuar në anglisht ose në emrin e vet në gjuhën e vet. Kjo përfshinte ishullin e vogël në Karaibe të Anguilës, i cili fitoi adresën e faqes së internetit “.ai”.

Pa dijeninë e Anguilës në atë kohë, kjo përfundimisht do të bëhej çmimi i saj i parë.

Me bumin e vazhdueshëm të inteligjencës artificiale (IA), gjithnjë e më shumë kompani dhe individë po i paguajnë Anguilës për të regjistruar faqe të reja interneti me etiketën “.ai” sepse ajo i “zotëron” ato.

Ashtu si ekzekutivi amerikan i teknologjisë Dharmesh Shah, i cili më parë këtë vit shpenzoi 605,000 euro për domenin “you.ai”.

Duke folur për BBC-në, Shah tha se e bleu domenin sepse kishte “një ide për një produkt IA që do t’u lejonte njerëzve të krijonin versione dixhitale të vetes që mund të kryenin detyra specifike në emër të tyre”.

Sipas një faqeje interneti që gjurmon regjistrimet e emrave të domeneve, numri i faqeve të internetit “.ai” është rritur më shumë se dhjetëfish në pesë vitet e fundit dhe është dyfishuar vetëm në 12 muajt e fundit.

Sfida për Anguilën, e cila ka një popullsi prej vetëm 16,000 banorësh, është se si ta shfrytëzojë këtë mundësi fitimprurëse dhe ta shndërrojë atë në një burim të qëndrueshëm dhe afatgjatë të ardhurash.

The AI Island
How Anguilla turned a web domain into a national treasure

Every country has a web domain that represents it.
.it for Italy, .fr for France, .us for the United States.

Anguilla was assigned .ai.
A technical code, ignored for years.#ArtificialDecisions #MCC pic.twitter.com/ey00Nvp3xo

— M.Camisani-Calzolari (@marcocc) July 4, 2025

Turizmi në Anguilë

Ashtu si vendet e tjera të vogla ishujsh të Karaibeve, ekonomia e Anguilës bazohet në turizëm. Në vitet e fundit, ajo ka tërhequr vizitorë nga tregu i udhëtimeve luksoze, kryesisht nga Shtetet e Bashkuara. Vitin e kaluar, ishulli pa një numër rekord vizitorësh, me 111,639 njerëz që vizituan brigjet e tij.

Megjithatë, sektori i turizmit i ishullit është i ndjeshëm ndaj dëmeve të shkaktuara nga uraganet çdo vjeshtë. Anguilla, e vendosur në harkun verilindor të ishullit të Karaibeve, shtrihet direkt brenda brezit të uraganeve të Atlantikut të Veriut.

Kështu, rritja e të ardhurave nga shitja e adresave të faqeve të internetit luan një rol të rëndësishëm në diversifikimin e ekonomisë së ishullit dhe forcimin e qëndrueshmërisë së tij ndaj dëmit ekonomik që mund të shkaktojnë stuhitë.

Kjo është diçka që Fondi Monetar Ndërkombëtar (FMN) e vuri në dukje në një raport të kohëve të fundit mbi Anguilën.

Buxheti i vendit dhe marrëdhënia me Mbretërinë e Bashkuar

Në projektbuxhetin e saj për vitin 2025, qeveria e Anguilës raporton se fitoi 33.7 milionë euro në vitin 2024 nga shitja e emrave të domeneve.

Kjo është ekuivalente me pothuajse një të katërtën (23%) të të ardhurave të saj totale vitin e kaluar. Sipas FMN-së, turizmi përbën rreth 37%.

Qeveria e Anguillas pret që të ardhurat nga “.ai” të rriten më tej në 132 milionë dollarë të Karaibeve Lindore këtë vit dhe 138 milionë në vitin 2026. Kjo për shkak se tani ka më shumë se 850,000 domene “.ai”, nga më pak se 50,000 në vitin 2020.

Si një Territor Britanik Jashtë Shtetit, Anguilla është nën sovranitetin e Mbretërisë së Bashkuar, por me një nivel të lartë të vetëqeverisjes së brendshme.

Mbretëria e Bashkuar ka ndikim të rëndësishëm mbi mbrojtjen dhe sigurinë e ishullit dhe ka ofruar ndihmë financiare në kohë krize.

Pasi Uragani Irma shkaktoi dëme të rënda në vitin 2017, Mbretëria e Bashkuar i dha Anguillas 60 milionë paund (68 milionë euro) gjatë pesë viteve për të ndihmuar në mbulimin e kostos së riparimeve.

Departamenti i Jashtëm, i Komonuelthit dhe Zhvillimit i Mbretërisë së Bashkuar i tha BBC-së se mirëpriti përpjekjet e Anguillas për të “gjetur mënyra inovative për të arritur rritje ekonomike” pasi kontribuoi “në pavarësinë financiare të Anguillas”.

Roli i Identity Digital

Për të menaxhuar të ardhurat në rritje nga emrat e domeneve, Anguilla nënshkroi një marrëveshje pesëvjeçare në tetor 2024 me kompaninë amerikane të teknologjisë Identity Digital, e cila specializohet në regjistrat e emrave të domeneve në internet.

Më herët këtë vit, Identity Digital njoftoi se po zhvendoste të gjitha domenet “.ai” nga serverat e saj në Anguilla në rrjetin e saj global të serverëve. Kjo u bë për të shmangur çdo ndërprerje për shkak të uraganeve të ardhshme ose çdo rreziku tjetër për infrastrukturën e ishullit, siç janë ndërprerjet e energjisë elektrike.

Kostoja e saktë e adresave “.ai” nuk është bërë publike, por çmimet e regjistrimit variojnë nga rreth 130 deri në 170 euro. Tarifat e rinovimit janë afërsisht të njëjta çdo dy vjet.

Në të njëjtën kohë, emrat e domeneve më të kërkuar shiten në ankand, me disa që arrijnë qindra mijëra dollarë amerikanë. Pronarët e tyre duhet të paguajnë të njëjtat tarifa të vogla rinovimi si të gjithë të tjerët.

Në të gjitha rastet, qeveria e Anguillas merr të ardhurat nga shitjet, ndërsa Identity Digital merr një pjesë që thuhet se është rreth 10%.

Çmimet marramendëse të një domeni “.ai”

Domeni “.ai” më i shtrenjtë i blerë ndonjëherë është “you.ai” i z. Shah.

Shah, një entuziast i vetëshpallur i inteligjencës artificiale dhe bashkëthemelues i kompanisë amerikane të softuerëve Hubspot, zotëron disa emra të tjerë domenesh “.ai”, por emri i tij kryesor “you.ai” nuk është ende funksional pasi është i zënë me projekte të tjera.

Shah thotë se blen emra domenesh për vete, por herë pas here përpiqet t’i shesë ato “nëse nuk kam plane të menjëhershme për to dhe ka një sipërmarrës tjetër që dëshiron të bëjë diçka me emrin”.

Shah beson se dikush ose ndonjë kompani tjetër së shpejti do të thyejë rekordin për çmimin më të lartë të blerjes për një domen “.ai”, duke pasur parasysh entuziazmin në rritje të shpejtë rreth inteligjencës artificiale.

Megjithatë, ai shton: “Megjithatë, unë ende besoj se në planin afatgjatë, domenet ‘.com’ do ta mbajnë vlerën e tyre më mirë dhe për një periudhë më të gjatë kohore”.

Në javët e fundit, ankandet “.ai” kanë parë shitje të konsiderueshme me gjashtë shifra. Në korrik, “cloud.ai” u shit për 518,000 euro dhe “law.ai” u shit për 302,000 euro në fillim të këtij muaji.

Megjithatë, pozicioni i Anguillas nuk është pa precedent. Kombi ishullor po aq i vogël në Paqësor, Tuvalu, nënshkroi një marrëveshje ekskluzive licencimi për emrin e domenit “.tv” në vitin 1998.

Kjo marrëveshje thuhet se i dha të drejta ekskluzive regjistruesit amerikan të emrave të domenit VeriSign në këmbim të 1.73 miliardë eurove në vit, një shifër që më vonë u rrit në 4.323 miliardë euro.

Një dekadë më vonë dhe me rritjen eksponenciale të internetit, ministrja e Financave e Tuvalusë, Lotoala Metia, tha se VeriSign pagoi “thërrime” për të drejtën e menaxhimit të emrit të domenit. Vendi nënshkroi një marrëveshje të re me një ofrues tjetër të emrave të domenit, “GoDaddy”, në vitin 2021.

Anguilla vepron ndryshe, duke ia dorëzuar menaxhimin e emrit të domenit një modeli të ndarjes së të ardhurave, në vend të një modeli pagese me normë të sheshtë.

Shfrytëzimi i qëndrueshëm i këtij burimi të ri të të ardhurave është një qëllim i rëndësishëm për ishullin. Shpresohet që rritja e të ardhurave do të lejojë ndërtimin e një aeroporti të ri për të lehtësuar zhvillimin e turizmit, si dhe financimin e përmirësimeve në infrastrukturën publike dhe aksesin në kujdesin shëndetësor.

Ndërsa numri i regjistrimeve të domeneve .ai i afrohet një milionit, banorët e Anguillas shpresojnë që këto para të menaxhohen në mënyrë të sigurt dhe të investohen në të ardhmen e tyre.