Shkenca, syshqyer nga ajo që gjendet në kufirin greko-shqiptar

Thellë brenda një shpelle të errët squfuri në Sarantaporo, në kufirin shqiptaro-grek, studiuesit kanë zbuluar rrjetën më të madhe të merimangës në botë me më shumë se 111,000 merimanga.

Më konkretisht, sipas një studimi të botuar më 17 tetor në revistën Subterranean Biology, kolonia e madhe e merimangave përbëhet nga një rrjetë kolosale në një zonë të shpellës, ku errësira mbizotëron përgjithmonë.

Rrjeta shtrihet rreth 350 metra përgjatë murit të një tuneli të ngushtë dhe të ulët pranë hyrjes së shpellës. Siç vunë re studiuesit, është një mozaik me mijëra rrjeta individuale, në formë hinke.

Kjo është prova e parë e sjelljes koloniale në dy lloje të zakonshme merimangash dhe ka të ngjarë të përfaqësojë rrjetën më të madhe të merimangës në botë, tha udhëheqësi i studimit, Istvan Urak, një profesor i asociuar i biologjisë në Universitetin Sapientia në Rumani.

“Bota natyrore ende na mban surpriza të panumërta. Nëse do të përpiqesha t’i shprehja me fjalë të gjitha emocionet që më përmbytën (kur pashë rrjetën), do t’i përshkruaja ato si admirim, respekt dhe mirënjohje. Duhet ta përjetosh për të ditur vërtet se si është,” tha Urak për Live Science.

Ky qytet spektakolar i merimangave ndodhet në Shpellën e Squfurit, një shpellë e formuar nga acidi sulfurik i prodhuar nga oksidimi i sulfurit të hidrogjenit në ujërat nëntokësore.

Edhe pse studiuesit zbuluan prova të reja interesante rreth kolonisë së merimangave në Shpellën e Squfurit, ata nuk ishin të parët që panë rrjetën gjigante.

Speleologët nga Shoqata Speleologjike Çeke e zbuluan atë në vitin 2022 gjatë një ekspedite në Luginën e Vromones. Një ekip shkencëtarësh vizitoi gjithashtu shpellën në vitin 2024, duke marrë mostra të rrjetës që Urac analizoi përpara se të niste ekspeditën e tij në Shpellën e Squfurit.

Kjo analizë vërtetoi se kolonia është shtëpia e dy llojeve të merimangave: Tegenaria domestica, e njohur si “merimanga e shtëpisë”, dhe Prinerigone vagans (një merimangë e vogël që e do ujin dhe jeton në zona me lagështi si livadhet e lagështa dhe brigjet e liqeneve).

Gjatë vizitës së tyre në shpellë, Urac dhe kolegët e tij vlerësuan se kishte rreth 69,000 ekzemplarë T. domestica dhe më shumë se 42,000 ekzemplarë P. vagans. Analizat e ADN-së për studimin e ri konfirmuan se këto janë speciet dominuese në koloni, tha Urak.

Kolonia e merimangave në shpellën e squfurit është një nga më të mëdhatë e regjistruara ndonjëherë, dhe speciet e përfshira nuk njiheshin për t’u mbledhur dhe bashkëpunuar në këtë mënyrë, tha Urak. domestica dhe P. vagans zakonisht gjenden pranë banesave njerëzore, por kjo koloni e veçantë është “një rast unik i dy specieve që bashkëjetojnë në të njëjtën rrjetë strukturore në një numër kaq të madh”, tha ai.

Shkencëtarët presin që merimangat Tegenaria domestica të gjuajnë P. vagans, por mungesa e dritës në shpellë mund të ndikojë në shikimin e merimangave, sipas studimit.

Në vend të kësaj, merimangat hanë mushkonja që nuk kafshojnë, të cilat nga ana tjetër konsumojnë biofilma të bardhë mikrobikë – sekrecione rrëshqitëse që mbrojnë mikroorganizmat nga kërcënimet në mjedisin e tyre – nga bakteret që oksidojnë squfurin në shpellë.

Një rrjedhë e pasur me squfur e ushqyer nga burime natyrore kalon nëpër Shpellën e Squfurit, duke e mbushur shpellën me sulfur hidrogjeni dhe duke i ndihmuar mikrobet, mizat dhe grabitqarët e tyre të mbijetojnë, sipas studiuesve në studim.

Dieta e pasur me squfur e merimangave ndikon në mikrobiomat e tyre, duke bërë që ato të jenë dukshëm më pak të larmishme sesa mikrobiomat e merimangave të të njëjtave dy specie jashtë shpellës, treguan analizat e përmbajtjes së zorrëve.

Të dhënat molekulare treguan gjithashtu se merimangat në shpellë ishin gjenetikisht të ndryshme nga të afërmit e tyre që jetonin jashtë, duke sugjeruar që banorët e shpellës janë përshtatur me mjedisin e tyre të ndotur.

“Shpesh, mendojmë se e njohim plotësisht një specie, se kuptojmë gjithçka rreth saj, megjithatë mund të ndodhin zbulime të papritura. Disa specie tregojnë plasticitet gjenetik të jashtëzakonshëm, i cili zakonisht bëhet i dukshëm vetëm në kushte ekstreme. Kushte të tilla mund të shkaktojnë sjellje që nuk vërehen në kushte ‘normale’.

Është e rëndësishme të ruhet kolonia, pavarësisht sfidave që mund të lindin nga vendndodhja e shpellës midis dy vendeve”, theksoi Urak. /tesheshi.com/