Kurdët kundrejt kurdëve: Frika nga një luftë e plotë në Irakun Verior po rritet

Në këtë rajon autonom në Irakun Verior, frika e një lufte gjithëpërfshirëse midis Partisë së Punëtorëve Kurdë të ndaluar (PKK) të Turqisë dhe forcave të qeverisë rajonale Kurde në pushtet (KRG) po rritet.

Tensionet midis dy palëve po shtohen përballë një konflikti ushtarak në kufirin Irako-Turk, me popullsinë civile në të dy palët që refuzojnë prerazi një përballje të mundshme të brendshme-kurde.

Tensionet filluan kur Partia Demokratike e Kurdistanit (KDP) e udhëhequr nga KRG akuzoi PKK për vr asjen e Ghazi Salih, një oficer sigurie në kalimin kufitar Sarzer në provincën Duhok, më 8 tetor.

Sidoqoftë, PKK mohoi përgjegjësinë.

Situata u përkeqësua kur, më 29 tetor, PKK mori përgjegjësinë për një “operacion të suksesshëm sab otazhi” në një tubacion të KRG për në Turqi pranë provincës Mardin dhe ndërpreu eksportet e naftës.

KRG tha se “dënon me forcë sulmin ter rorist në tubacion” dhe i paralajmëroi ata “të mos lejojnë kurrë kërcë nime kundër interesave të tyre dhe jetesës së njerëzve të rajonit të Kurdistanit”.

PKK ka rreth 5,000 luftëtarë, shumica e të cilëve janë vendosur në zonat e thepisura malore të Kurdistanit Irakian. Grupi referohet si një “organizatë ter roriste” nga Turqia, Bashkimi Evropian dhe Shtetet e Bashkuara. Dekada përplasjesh midis Ankarasë dhe PKK kanë rezultuar në dhjetëra mijëra vdekje si në Turqi ashtu edhe në Irakun verior.

Lufta kurdo-kurde?

Presidenti i KDP Masoud Barzani akuzoi PKK për infiltrim në fshatrat kurde dhe dy ditë më vonë vendosjen e një bombe në Duhok që vr au një luftëtar të Pêşmerge dhe plagosi dy të tjerë. Sulmi u dënua nga SH.B.A, Franca dhe qeveria federale Irakene.

Barzani akuzoi PKK për mosrespektim të KRG duke pushtuar fshatrat që kontrollonte dhe duke vendosur taksat mbi vendasit – duke shkelur sovranitetin e tyre dhe shtypur banorët.

“Historia tregon që ne e klasifikuam luftën Kurdo-Kurde si haram (e ndaluar fetarisht)”, tha Barzani më 2 nëntor. “Megjithatë, ky qëndrim nuk duhet të keqinterpretohet dhe shfrytëzohet për të vënë në pikëpyetje autoritetin ligjor të rajonit të Kurdistanit dhe për t’u përpjekur ta zbatojnë atë” një vullnet ilegal i armatosur kundër popullit të Kurdistanit. ”

Barzani gjithashtu pohoi se gjatë kulmit të luftës kundër ISIL (ISIS) luftëtarët e PKK “pushtuan zonat kufitare dhe disa vende të tjera” ndërsa forcat e KRG-së pêşmerge luftuan me grupin e armatosur në vijat e frontit.

PKK ka mohuar të gjitha pretendimet dhe është zotuar të mbrojë veten kundër çdo lëvizjeje të trupave të Peshmergeve.

Ngecja e armatosur e PKK-KRG të kujton luftimet midis të dyve në Irakun verior në vitet 1990, në të cilat u vranë qindra civilë dhe trupa që luftonin për kontrollin e territorit. Dy dekada më vonë, një përshkallëzim tjetër ka shkaktuar panik midis vendasve që jetojnë në zonat kufitare, nga frika se historia mund të përsëritet.

PKK thotë se operacionet e trupave të KRG në zonat Zebari dhe Gare të provincës Duhok duhet të sulmojnë luftëtarët e tyre. KRG thotë se Pêşmerge do të kthehen në bazat e tyre pasi të ketë përfunduar fushata anti-ISIL.

KRG po kryen “veprimtari serioze ushtarake” në zonat ku PKK është i pranishëm, tha anëtari i këshillit ekzekutiv të PKK Murat Karayılan për Sterk TV në tetor, duke shtuar se grupi i armatosur nuk po kërkon luftë.

Sidoqoftë, sipas Karayilan, “këto provokime do të krijojnë konflikt” rreth tubimit të ushtarëve të KRG përgjatë kufirit.

Reving Heruri – një ligjvënës i KDP-së dhe kryetar i komitetit të Pêşmerge në parlamentin Kurd Irakian – mohoi pretendimet e Karayilan.

“KDP ka të drejtë të kryejë aktivitete për të mbrojtur jetën e njerëzve tanë. Ne nuk po shkojmë askund për të luftuar PKK, por për të mbrojtur njerëzit tanë, ”tha ai për Al Jazeera.

“Operacionet e trupave në zonat kufitare të provincave të Duhok dhe Erbil kanë për qëllim të sigurojnë jetën e njerëzve vendas dhe t’i parandalojnë ata të largohen nga fshatrat e tyre që u janë detyruar nga të tjerët”, tha Heruri. “Shpresojmë që asnjëra nga palët të mos bëjë një gabim tjetër për t’u penguar në rrugën e tyre.”

Operacionet turke

Qindra fshatra u boshatisën në muajt e luftimeve midis ushtrisë turke dhe PKK. Ankaraja rregullisht bombardon pozicionet e PKK në Irakun verior dhe ka kryer disa operacione kundër grupit të armatosur përgjatë kufirit.

Qyteti i Chamanke është bërë fokusi i përballjes kurdo-kurde. Aland Amir, kryetari i qytetit ku ndodhi një përplasje më 4 nëntor, tha se 35 fshatra në rajon ishin “të okupuara nga PKK”.

“Fshatarët nuk lejohen të kthehen në zonat e tyre nën kontrollin e PKK nëse nuk u paguajnë atyre taksa” tha Amir për Al Jazeera, trnamseton InfoShqip.com

“PKK është bërë një kërcënim serioz për rajonin tonë. Njerëzit tanë janë gjithmonë duke u vrarë në përplasjet midis Turqisë dhe PKK, “tha ai. “Bombat turke pritet të bien në çdo kohë. Nëse PKK largohet, Turqia nuk do të bombardojë. Sa më gjatë të qëndrojnë, aq më keq do të kalojë populli ynë. Ne u kërkojmë atyre të kthehen në tokën e tyre dhe të luftojnë luftën e tyre në tokën e tyre, jo tonën.”

Dilshad Khidir humbi nënën, vëllain dhe tre kushërinjtë e tij në 2015 në një sulm ajror turk në fshatin e tyre Zargali në provincën Erbil. Sot ai jeton me babanë e tij, i cili u plagos në sulm, në rrethin Raniya të provincës Sulaimaniyah.

Khidir tha se familja e tij kishte duruar shumë “në mëshirën e aeroplanëve dhe bombardimeve” dhe e nxiti PKK të “linte fshatin tonë në mënyrë që të shkonim në shtëpi dhe të rifillonim jetën tonë në tokën tonë”.

“Nëse PKK nuk do të kishte kërkuar mbrojtje në fshatin tonë, kjo nuk do të na kishte ndodhur,” tha ai.

Khidir tha se ishte i kënaqur kur pa KRG të rivendosë autoritetin dhe “të sjellë shërbime, stabilitet dhe siguri në rajonin tonë”.

“Ne nuk duam të shohim ndonjë konflikt të brendshëm-kurd. Ne jemi të lodhur nga lufta … Turqia nuk do të vijë kurrë nga qindra kilometra në rajonin tonë për të na bombarduar nëse PKK nuk është këtu,”– shtoi ai.

Fayaq Gulpi është kreu i Akademisë së Politikës Demokratike në rajonin e Kurdistanit dhe një ish zyrtar i PKK në kontakt të ngushtë me udhëheqjen e tij. Ai tha se KRG kishte grumbulluar trupa në zonat kufitare pranë bazave të PKK, “diçka që e ka shqetësuar dhe zemëruar seriozisht PKK”.

“Nga sa kam mësuar nga zyrtarët e PKK, ata nuk duan të bëjnë luftë … dhe ata thonë se ata kurrë nuk fillojnë konflikte por janë të gatshëm të mbrojnë veten kur sulmohen,” i tha Gulpi Al Jazeera .

“PKK dhe KRG duhet të ushtrojnë përmbajtje maksimale dhe të vendosin interesat e kombeve kurd para interesave të tyre. Çdo konflikt krijon një situatë humbje-humbje për të dy palët. Unë nuhas një luftë që do të shpërthejë.”

Gulpi akuzoi Turqinë si një “lojtar kryesor në lojë” dhe paralajmëroi të dy ekipet kurde “nuk duhet të bien në grackën e Ankarasë”.

Turqia ka thënë se është e vendosur të “marrë të gjitha masat që ajo i konsideron të nevojshme për sigurinë e saj kufitare – pa marrë parasysh se ku ndodhet”.

‘Kapela e varrosur’

Dyqanxhinjtë mblidhen në pazarin në qendër të Erbilit për të diskutuar mundësinë e një konflikti të përhapur midis KRG dhe PKK.

“Mjaft me luftën e brendshme-kurde. Ne jemi kurdë. Ne jemi vellezer. Ne ndajmë të njëjtin fat dhe gjak. Presidenti Barzani e ka shpallur haram luftën kurdo-kurde, ashtu edhe ne”, tha pronari i dyqanit Shazad Najat.

Një biznesmen tjetër, Shaaban Abdulaziz, shtoi se të dy palët kurde duhet të “varrosin kasollen”.

Një ushtar me përvojë Pêşmerge i cili nuk pranoi të emërohej sepse kishte frikë nga “hakmarrja nga rojet e PKK-së që janë kudo” tha i zemëruar, “PKK po drejton një axhendë të huaj. Ata po bëjnë gjithçka për të siguruar suksesin tonë dhe për të shkëputur përvojën e suksesshme të qeverisë në Rajonin e Kurdistanit, ju jeni një organizatë terroriste dhe KRG nuk duhet të përfshihet në dialog me terroristët.

“Nëse vërtet luftoni për të drejtat më të mëdha të kurdëve në Turqi, të cilat vazhdoni t’i thoni, duhet ta ktheni këtë luftë në vendin tuaj ose të vendosni armët dhe të luftoni për të drejtat e kurdëve në një proces demokratik ashtu si HDP (Partia Demokratike e Popullit, partia më e madhe pro-kurde në Turqi).”

Lahib Higel, analist i vjetër me Grupin Ndërkombëtar të Krizave në Irak, i tha Al Jazeera se një luftë nuk ka gjasa të zhvillohet në masën e saj të plotë sepse “të dy palët kanë më shumë për të humbur sesa për të fituar”.

“Nëse do të shpërthejë një luftë e ngjashme me atë që pamë në fillim të viteve 1990, ka të ngjarë të jetë shkatërruese për PKK pasi ajo do të vazhdojë të përfshijë Turqinë përmes mbështetjes së KDP,” tha ajo.

Por Higel shtoi se qeveria duhet të ndërhyjë në Bagdad për të ndihmuar në rivendosjen e paqes.

“Qeveria irakiane” – tha ajo, “duhet të kërkojë të gjitha mjetet e mundshme për t’i dhënë fund armiqësive përmes dialogut me Turqinë, KRG dhe filialet e PKK në Irak.”

.